Аврал эрсэн "Гоожингийн өндөр" | News.MN

Аврал эрсэн "Гоожингийн өндөр"

Аврал эрсэн "Гоожингийн өндөр"

Орон сууцны өндөр барилгууд дунд хаалга, цонх нь хагарч онгойсон хуучны барилгын балгас харагдана. Хэн нэгнээс аврал эрэх мэт энэ түүхэн дурсгалт барилгыг анх Монгол Улсын анхны Ерөнхий сайд Т.Намнансүрэнд зориулан 1914 онд барьсан түүхтэй.

Гэвч өдгөө эргэн тойронд нь орон сууцны хорооллууд сүндэрлэж, түүхэн дурсгалт барилгыг хадгалан хамгаалах асуудал орхигдсоноор балгас болоод буй нь энэ. Олны хэлж заншсанаар “Гоожингийн өндөр” хэмээх энэ түүхэн барилга одоогийн Баянзүрх дүүргийн зургадугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрладаг. Энэ мэт төр засгаас тоохоо больсон түүхэн дурсгалт барилга Улаанбаатар хотод хэд хэд бий. Гэтэл төр засгаас анхаарах ёстой түүхэн барилгаа сэргээн засварлахад анхааралгүй олон жилийг ардаа хийсэн атлаа хотын төвд байрлах Байгалийн түүхийн музейн барилгыг нураасан нь олны дургүйцлийг төрүүлээд байгаа юм.

УЛААНБААТАР ХОТЫН 380 ЖИЛИЙН ОЙГООР ТҮҮХЭН ГУРВАН БАРИЛГА УСТГАЛАА

Энэ жил Улаанбаатар хот үүсгэн байгуулсны 380 жилийн ой тохиож буй. Энэ ойн баярын өдрүүдэд түүхэн өв соёл болсон гурван ч барилгыг устгаж, нураалаа. Өнгөрөгч аравдугаар сард тэртээ 1930-1936 онд Ерөнхий сайд П.Гэндэн амьдарч байсан байшин буюу Хэлмэгдэгсдийн музейн хоёр давхар модон барилгыг нураасан бол Улаанбаатар хотын анхны европ хийцийн хоёр давхар барилга гэгддэг 1863-1865 онд Оросын консулд зориулан барьсан барилгыг мөн л зөвшөөрөлгүй буулгаж, устгасан байна. Үлдсэн барилга нь чамгүй хэл ам дагуулсан Байгалийн түүхийн музейн барилга юм. Эдгээр хуучны түүхэн дурсгалт барилгууд соёлын өвд бүртгэлтэй, нийслэлийн хамгаалалтад авсан барилга байжээ.

ТҮҮХЭН БАРИЛГА СЭРГЭЭН ЗАСВАРЛАХ АЖИЛД ХОЙРГО ХАНДСААР ИРСЭН

Ер нь төр засгаас хамгаалж үлдэх, нэн яаралтай сэргээн засварлах шаардлагатай түүхэн барилгаа авран хамгаалах ажлыг огт хийдэггүй гэж хэлж болно. Энэ асуудалд маш хойрго хандсаар ирсэн гэдгийг судлаачид учирладаг.

“Өнөөдөр Улаанбаатар хотын түүхэн дурсгалт хэд хэдэн барилга балгас болоод байна. Тухайлбал, Гоожингийн өндөр хэмээх түүхэн дурсгалт барилга балгас болж хоцорсон. Энэ барилга нь 1912-1914 онд баригдсан бөгөөд энэ барилгыг анх Богд хаант Монгол улсын анхны Ерөнхий сайд Т.Намнансүрэнд зориулан барьж, амьдарч байсан түүхтэй. Энэ барилгад сүүлд ЗХУ-ын түшмэл Козин гэдэг мэргэжилтэн ирж, ажиллаж амьдардаг байсан. Тиймээс монголчууд тэр хүний нэрийг монголчилж, “Гоожин” гэж нэрлэсэн.

Энэ түүхэн дурсгалт барилга нь одоогийн Баянзүрх дүүргийн зургадугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрладаг. Өнгөрөгч 2008 онд нийслэлийн Засаг даргын 357 дугаар захирамжаар тус дүүргийн хамгаалалтад авсан байдаг. Энэ барилгыг сэргээн засварлах бүрэн боломжтой. Монгол Улсын үе үеийн Ерөнхий сайдууд энэ түүхэн барилгыг нөхөн сэргээх талаар төрд уламжилдаг байсан ч ахиц гараагүй. Энэ мэт түүхэн дурсгалт чухал барилгуудаа сэргээн засварлахад анхаарахгүй байж, хотын төвд байрлах музейн барилгыг нураасанд харамсаж байна. Өнөөдөр Улаанбаатар хотын түүхэн ой санамж болсон түүхэн барилгуудыг нураах нь маш буруу шийдэл. Ер нь Монгол Улсын хэмжээнд байгаа түүхэн дурсгалт барилгуудын дээврийг сэргээн засварлах шаардлагатай байдаг” гэдгийг Улаанбаатар хотын музейн эрдэм шинжилгээний ажилтан Г.Очбаяр хэлж байв.

УЛААНБААТАР ХОТОД 100 ГАРУЙ ЖИЛИЙН НАСЖИЛТТАЙ 25 ДУРСГАЛТ БАРИЛГА БИЙ

Улаанбаатар хотод 1921 оноос өмнө буюу одоогоос 100 жилийн өмнө насжилттай 25 түүхэн дурсгалт барилга байдаг. Энэ нь маш цөөн тоо гэдгийг судлаачид хэлсэн юм. Жишээлбэл, Чойжин ламын сүм музей, Богд хааны ордон музей, хуучин циркийн барилга, Дамбадаржаа хийд, Анхны холбооны байр, Улаанбаатар хотын музей, Гоожингийн өндөр, зэрэг нэн даруй сэргээн засварлах шаардлагатай түүхэн барилга бий.

2019 оны байдлаар Улаанбаатар хотын түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалын бүртгэл мэдээллийн санд 217 дэсийн 479 дурсгал бүртгэлтэй байна. Үүнээс улсын хамгаалалтад 11 нийслэлийн хамгаалалтад 15, дүүргийн хамгаалалтад 121, Соёлын өвд шинээр бүртгэн авсан 91 дурсгал байгаа ажээ.

Ингээд Улаанбаатар хотод түүх өгүүлэн орших зарим түүхэн барилгуудаас танилцуулъя.


ДАМБАДАРЖАА ХИЙД    

Улаанбаатар хотын хамгийн анхны архитектурын дурсгалт барилга байгууламж бол Дамбадаржаа хийд юм. Өдгөө 250 гаруй жилийн түүхтэй сүм хийдийн барилга нь 1761-1765 онуудад баригджээ. Хийдийн зохион байгуулалт нь Цогчин дуган, 12 аймгийн дуган, дөрвөн дацан бүгд 25 дугантай, 1500 лам ном хурдаг томоохон хийд байжээ.

Өдгөө тус хийдийн цогцолбороос цогчин дуган (хийц төлөвлөлтийг нэлээд өөрчилсөн), жин хонх, жин хэнгэрэгийн сүм, түүхийн баруун, зүүн сүм, сэрүүн лаврин, зүүн, баруун сэмчин, гүрмийн дуган, модон гэр дуган хадгалагдан үлдсэн.

Энэ хийдэд олон жил сэргээн засварлалт хийгдээгүй, бага зэргийн сэргээн засварлах ажил хийж байсан ч үндсэн лаврин болон бусад хэсэгт огт сэргээн засварлалтын ажил хийгдээгүй маш хүнд байдалтай байна.

УЛААНБААТАР ХОТЫН МУЗЕЙ        

Улаанбаатар хотын музейн барилгыг Цогтбадамжав хэмээх Буриад худалдаачин өөрийн хувийн сууцны зориулалтаар 1918-1919 онд анх барьсан түүхтэй. Тэрээр хувьсгалт дэвшилтэт хүн байсан учраас Д.Сүхбаатар тэргүүтэй ардын журамт цэргүүд 1921 оны долдугаар сарын 8-ны өдөр Нийслэл Хүрээг чөлөөлөх үед энэ байшингийнхаа нэгэн өрөөг жанжин Д.Сүхбаатарт хүлээлгэн өгсөн байна. Тус байшинд 1921 оны долдугаар сард Монгол Ардын Намын төв хороо, Ардын Түр Засгийн Газар, Бүх цэргийн штаб байрлаж, жанжин Д.Сүхбаатар ажиллаж байжээ.

Хожмоо энэ түүхэн барилгыг Засгийн газрын 2008 оны 175 дугаар тогтоолоор Улсын хамгаалалтад авсан. Бөхийн өргөөний зүүн хойд талд байрлах музейн газарт 2009-2010 онд 10 давхар орон сууц баригдсан байдаг. Тус музейн дээврийн хэсэг муудсан бөгөөд ирэх 2020 онд Улаанбаатар хотын музейг сэргээн засварлахаар мөнгө төсөвлөөд байгаа гэнэ. Энэ барилгыг барьснаас хойш гадна талд нь огт сэргээн засварлалтын ажил хийгдээгүйг ажилтнууд нь хэлж байв.

ХУУЧИН ЦИРКИЙН БАРИЛГА

Хуучин циркийн барилга анх VIII Богд Жавзундамбын их хатан Дондогдуламын зуны сэрүүн лавиран байжээ. Одоогоос 140-өөд жилийн өмнө буюу 1880-аад онд барьсан энэ лавриндаа Дондогдулам хатан бурхан тахил, ном судар хадгалдаг байж. Мөн түүний уран дархан, сийлбэрч, барималч, оёдолчин, бичгийн их мэргэд энд амьдарч, бүтээлээ туурвидаг байсан аж.

Тиймээс энэ лавринг Эх дагины номын өргөө гэдэг болжээ. Ардын хувьсгалын үеэр энэ барилгыг түр агуулах болгон ашиглаж, цэргийн зэр зэвсэг хадгалж байсан бол 1940-өөд онд маршал Х.Чойбалсангийн тушаалаар цирк болгосон түүхтэй. Намхайцэрэн гэдэг хүн энэ барилгын дотоод зохион байгуулалтыг өөрчлөн, циркийн манеж бүтээжээ. 1971 онд Улсын цирк шинэ барилгатай болсноор хуучин циркийг Циркийн сургууль болгосон юм байна.

Түүнээс хойш нэг ч удаа их засвар хийгээгүй тул барилгын чанар муудан, сэргээн засварлах нэн шаардлагатай түүхэн барилгын нэг юм.

 АНХНЫ ХОЛБООНЫ БАЙШИН

Монгол бөхийн өргөөний баруун хойд талд байрлах энэ байшинд анх 1915 онд Нийслэл хүрээний 60 номертой телефон станцыг анх байгуулсан түүхтэй. Төмөр утасны хорооны энэ байшинг 1913-1925 оны хооронд Гоожин /Козин/-ны хэлмэрч Цогт  Бадамжав эрхлэн бариулжээ. Засгийн 2008 оны 175 дугаар тогтоолоор нийслэлийн хамгаалалтад авсан бөгөөд 1999 оны 64 дүгээр тогтоолоор түүхэн дурсгалт барилга, байгууламжийг хувийн өмчид шилжүүлэхийг хориглосон ч 2001 онд хувийн өмчид шилжүүлсэн.

Гэрэл зургийг Д.БҮЖИН

Бэлтгэсэн: Д.БАТ-АЮУШ, А.СҮРЭН

"Болор дуран"-аар шалгав.
Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
15
ХарамсалтайХарамсалтай
2
БурууБуруу
1
ЗөвЗөв
1
ХахаХаха
1
ГайхмаарГайхмаар
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ТэнэглэлТэнэглэл
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

37 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2019-12-09 192.82.68.213

Козин нь ЗХУынх биш хаант оросын уед Богд хааны Засгийн газарт ажиллаж бсан орос зевлех юм шуу дээ. Гоожингийн орлого буюу модны татвар нь энэ зевлехийн санал болгож хэрэгжуулсэн татвар бсан юм

Avatar

Зочин 2019-12-09 202.9.40.161

Энэ хэдхэн модон хийцтэй барилгыг сэргээх шиг амархан юм байхгүй шүү дээ. Бүхэл бүтэн улс гэхэд арай дэндүү юмаа. Манай Улаанбаатар хот шиг хүнд үзүүлэх юмгүй хот алга даа.

Avatar

zochin 2019-12-09 88.130.50.36

Hodoonijhan gej mangaruud jumyg ood n tataad sergeene gesen jum medehgui sh de. Nurrahyg l medne, tegeed ter gajg n Ulaanbaatar hot maani amsaj bna. Hotyn unagan hun l Hotyn zahiragch hijmeer jumaa. Hotynhaa tsoohon uldsen heden barilga aa avaad uldeech. Duuri bujigijn akademiijn theatr, Dramyn theatr, Tov nomyn san, g.m avral hussen barilguud bna shuu. Anhaaraldaa avaaraj.

Avatar

Зочин 2019-12-09 192.82.68.11

их мөнгө тэр байшинд бий тэрийг улсын орлого болго

Avatar

Зочин 2019-12-09 192.82.68.11

тэр хан уул дүүрэгт байдаг ашиглахаа байсан байранд цоожтой байгаа эд хөрөнгийг улсын орлого болгооч

Avatar

Зочин 2019-12-09 192.82.68.11

хан уул дүүрнгт байдаг нэгэн орон сууцны ашиглахаа байсан байрыг нурааж тогтоолын талтай болгооч

Avatar

Зочин 2019-12-09 66.181.184.253

Бид гандирасын балгасмөрөөдөж өөрсдийгөө.басард түмнээ давхар мунхаруулсаар байгаад зэрлэг сармагчин болчих вий дээ.бүтэтэхгүй юмаар биднийгээ хуураад яах вэ дээ.хуучнаа гамтай хадгалж чаддаггүй хүмүүсийг яалтай билээ.бас хийн хоолой барина гэж толгой тархи угаах хэнгэрэг байна уу?

Avatar

Zochin 2019-12-09 24.46.100.17

Bur muudsan bol moogontsoriin barker tai,haldvar taraah ayultai tul ustgah ni deer

Avatar

Manaihan 2019-12-09 73.75.15.227

Манайхан бол египтийн пирамид, ромын колизей нтр-ийг хуучин муухай гэсээр байгаад нураагаад дээр нь орон сууц барьж л орхино

Avatar

Зочин 2019-12-09 202.131.225.197

нурааж болохгүй нөхцөлтэйгөөр хувьчилчих хэрэгтэй. холбооны барилга өнгө зүс нь сайхан байгааг харж байгаа биз дээ.

Avatar

Жнн 2019-12-09 202.9.46.98

Хувьд очсон болоод гайгүй өнгө зүстэй байна даа, улсынх байсан бол өдийд нураачихсан байгаа

Avatar

Зочин 2019-12-09 122.201.24.91

Bogdiin ondoriig baisan hitad bishe p***a Nemhee. Nangonwa

Avatar

Зочин 2019-12-09 122.201.24.91

GOOJINDO SUPTAWA NIGUTAWA MONDO SOMDO

Avatar

Зочин 2019-12-09 122.201.24.91

Zag kompaniiin Nemhe zahiral Bogdiin undor barilgiig albaar mashinaar dary nuraay toglood baisan. Anadbazar Bogdiin ondoriig nuuray gutaasan hun shde unen saihan gej

Avatar

Зочин 2019-12-09 124.158.109.62

Аль нэг барилгын компани нийгмийн хариуцлагын хүрээнд засвар, засал чимэглэлийг хийгээд, тэдэн жил тутамд засвар сайжруулалт хариуцна аа гээд зарлачих чадваргүй л байна даа.

Avatar

bold 2019-12-09 202.179.26.57

200 jilees desh nasjilttai barilga baiguulamjiig uv bolgoj hadgaldag bolhoos 100 jilch hureegui brilgaiig uv bolgoh geed bgaa malnuudad gej helhed odoo bolioo ta nar engej demi hii ergej bhaar hiih yostoi ajilaa hiildee hudlaa poprood yaah n vee

Avatar

А 2019-12-09 103.26.193.79

Хотжилтын түүх унших хэрэгтэй. Дэлхийн хотууд хэдэн зуу, хэдэн 1000 жилийн түүхтэй байдаг. Тэдний хажууд улаанбаатар нялх ногоо. Одоо л үнэлж хадгалахгүй юм бол ирээдүйд устаад хадгалах өв ч байхгүй болсон байна. Өнөөдөр Улаанбаатарт баригдсан орчин үеийн гэгдэх барилгуудыг 200 жил өнгөрсөн ч соёлын өвд орох үнэ цэнийг бүрдүүлж чадаагүй байгаа. Эсвэл одоогийн барилгуудыг харахаар ёстой л 70 чавганц л уралдаж байгаа мэт харагддаг

Avatar

Зочин 2019-12-09 122.201.24.91

BAHDAAM MISHKUDA MONDO SUMDO

Avatar

Зочин 2019-12-09 122.201.24.91

orhon ih surguuliin oyutan zaluus duuchidiig reket Zanhan bainga mongo mashin reketely deeremdeg. bas Boldbaatar reketchin dandaa deeremdeg. Reket Monhbold surguuliin hayuud barand duudad arhini mongo deeremdsen.

Avatar

ууувааааааа 2019-12-09 202.179.24.104

зүгээр дуудлага худалдааггар худалдаад үнэ хүргэж авсан нь сайхан орчин үеийн барилга барих хэрэгтэйв сэргээн засаад яах юм бэ ашиглах эзэнгүй юм чинь ингээд л тоногдоод дуусна. зүгээр зар.

Avatar

баяжаач 2019-12-09 109.70.100.22

барилгыг албаар нурааж газрыг зарж баяжаач наад барилга чинь хэнд ч хэрэггүй нураагаад хүүхэд залуучуудад гоё юм босговол хэн хэндээ хэрэгтэй байна.

Avatar

ЗОЧИН 2019-12-09 202.126.88.176

МОГОЛЧУУДАД ТҮҮХ ГЭДЭГ ЮМ ЧИНГЭС ХААНЫ НЭРЭЭС ӨӨР ЗҮЙЛ БАЙХГҮЙ ЮМ ЧИНЬ НУРАА , НУРАА !!! УДАХГҮЙ ХААНЫГ МААНЬ Ч ХАСАГУУД ӨӨРИЙНХӨӨ БОЛГОЧИХНОО !!! ДУУСАА !!! ХЯТАДЫН ЖИЖИГ ТОСГОН БОЛНОО !!! ХА ХА ХА !!!

Avatar

Зочин 2019-12-09 192.82.64.248

дамбадаржаа хийдийн барилгын шаазан дээвэр, хуучин хийцийн юмнуудыг сайн хархааар үнэхээр харамсмаар, зарим хийд нь бүр нүүрсний агуулах ч болсон байх шиг. засаад янзлаад авах ёстой газар даа. манай анхны хийд гэсэн шүүдээ.

Avatar

гуажин 2019-12-09 37.139.8.104

гуажин гоожин гэсэн наад х***а барилгаа одоо нураал даа хэнд хэрэгтэй юм. нэг монгол хүн дарж алаад шороо тоос болно.

Avatar

Зочин 2019-12-09 24.111.188.174

Козин гэж Орос хүний нэр сунжирсаар Гоожин гэдэг үг болсон түүхтэй юм билээ шүү.Радио-Араажив,Гараж-Гарааш,Аккумулятор-Хунлятар гэх мэтээр орос хэлнээс орж ирээд монголжсон үгнүүд нэлээн хэд бий.

Avatar

нураагаачээ 2019-12-09 37.139.8.104

барьсан хятадыг олж ирдэгдэггүй юм бол наадах чинь хэрэггүй. 4 балл хөдөлхөд наадуул чинь хүн дарж а**а.

Avatar

ИХ БӨӨ 2019-12-09 103.240.241.110

УБ-Г БАЛГАСААР ХАРАГДУУЛАХ ХҮСЭЛ ЗӨВХӨН ХЯТАД ӨВӨӨГИЙНХЭЭ БАРЬСАН ТАГЗИЙГ ХАМГААЛАГЧ АЧ ЗЭЭ НАР НЬ Л БАЙДАГ. МЭДЭЭЖ ЯМАР Ч ХҮН БАРИЛГАЧИН ӨВӨӨГИЙНХЭЭ БАРЬСАН БАРИЛГААР БАХАРХАХ Л БАЙХ ГЭХДЭЭ УЛС ОРНЫ ХӨГЖИЛ ДЭВШИЛД СААД БОЛСОН ОВООЛСОН ШОРООГ УСТГАХ Л ХЭРЭГТЭЙ ЭДГЭЭРЭЭС СЭРГЭЭЖ БОЛОХ ГАНЦ НЬ ДАМБАДАРЖАА БУСАД НЬ ЗҮГЭЭР ЗУУРСАН ШОРООО Ш ТЭЭ

Avatar

Зочин 2019-12-09 116.34.146.47

Үзэмж муу хуучин байснаас сайн шинэчилэх нь зөв.

Avatar

зочин 2019-12-09 66.181.177.188

бусдыг нь цувралаар узуулээч.

Avatar

Зочин 2019-12-09 107.77.173.57

Удахгүй хуучин барилга нурж хүн дарж алахаас нь өмнө буулгаад шинэ гоё байшин барина гээд л нураагаад хаях байх оо…..Хөдөөнийхөн хөдөөгөө хөгжүүлэхгүй бөөн бөөнөөрөө сүрэг сүргээрээ хотод нүүж орж ирээд хотыг маань самарч өгч байна доо…..

Avatar

Erdem 2019-12-09 120.22.165.32

Rome,greece-n 2000-3000 nastai barilguud baisaar l bna.manaihan 150-200 nastai barilguudaa nuraasaar l

Avatar

Хатуу ширүүн 2019-12-09 203.91.119.147

энэ чинь монгол. Тэр грек Ромын барилгыг энд байлгавал 50 жилийн дараа ийм л болно.хатуу ширүүн уур амьсгал

Avatar

Зочин 2019-12-09 202.179.30.42

Уур амьсгалаас гадна европийн барилгууд дандаа чулуун хийцтэй, монголын энэ барилгууд модон хийцтэй дурсгалт газрын шаардлага хангахгүй

Avatar

Зочин 2019-12-09 24.111.188.174

Арчлаад тордоод байвал ямар ч барилга 1000 жил ч тэснэ.

Avatar

А 2019-12-09 103.26.193.79

Япончууд эртнээс модон сууцанд жилийн 4 улиралд амьдарсаар л ирсэн. Хэдэн 100 жилийн настай модон байшингуудаа музей болгоод түүхээ үр хойчдоо үнэн бодитоор харуулаад л байж байна. Барилга бол цэвэр арчилгаа л байдын.

Avatar

Zochin 2019-12-09 202.4.248.66

Сайхан янзлах хэрэгтэй шүү дээ. Юм нураахдаа л сайн юм.

Avatar

Зочин 2019-12-09 64.119.18.224

үлдсэн хэдхэн байшингаа маш сайн засварлаад үлдээгээчээ. Манай улсад эртний дурсгалт байшин барилга засварлаж янзлах тал дээрээ маш муу байнаа.

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж