ХӨНДӨХ СЭДЭВ: Дэлхий хөгжиж, бид уруудаж байна | News.MN

ХӨНДӨХ СЭДЭВ: Дэлхий хөгжиж, бид уруудаж байна

ХӨНДӨХ СЭДЭВ: Дэлхий хөгжиж, бид уруудаж байна

ХӨНДӨХ СЭДЭВ: Дэлхий хөгжиж, бид уруудаж байна

Дэлхийн улс гүрнүүд хуучны дурсгалт барилгуудаа хамгаалан үлдээж, сэргээн засварлаж, жуулчдыг татах үзмэр болгодог. Нидерланд улсын төв музей болох Рейксмюзеумын түүх олон зуун жил хүн төрөлхтөний соёлын том өв болсоор ирсэн. Тус музейн суурь тэртээ 1800 онд Хакью хотод тавигдаж, дараа нь 1808 онд Амстердам хот руу нүүсэн байдаг. Нидерландын үндэсний, дэлхийн түүх, урлагийн музей болсон энэхүү соёлын өвийг жилд 2.5 сая гаруй хүн үздэг, дэлхийн хамгийн алдартай музейнүүдийн нэг билээ. Энэ мэтчилэн олон зуу, сая жилийн настай барилга байгууламжаа дэлхийн улс гүрнүүд нурааж биш хамгаалж, сэргээн засварлаж, үнэ цэнийг нь хадгалсаар ирсэн байдаг.

Харин Монгол Улс эсрэгээр нь нурааж, сүйтгэж, өв соёлдоо хайхрамжгүй ханддагийн тодхон жишээ нь Байгалийн түүхийн музей болоод байна. Уг нь тус музей нь XX зууны түүхэн сонгодог барилгуудын нэг. Энэ ч утгаараа соёлын өвд хамаарсан байдаг. Үүний өмнөхөн Хэлмэгдэгсдийн музейг нурааж, суурин дээр нь шилэн барилга барихаар зураг төслийг нь гаргасан нь олон нийтийн шүүмжлэлд өртсөн. Гэсэн ч дарга нар нураана гэсэн бол нурааж, сүйтгэнэ гэсэн бол сүйтгэдгээ харуулсаар.

Монгол Улс соёлын өвд бүртгэлтэй архитектурын дурсгалт хуруу дарам цөөхөн барилгуудаа харж хамгаалах, нөхөн сэргээх арга туршлага, бодлого дутагдаж, эцэст нь  эзэнгүй амбаар шиг нурааж орхидог жишиг тогтлоо. Улаанбаатарт 60-70 жилийн настай барилгуудын хувь заяа дээсэн дөрөөн дээр, хаалга үүд нь хэдэн жил цоож цуургатай болсны эцэст  ийм эмгэнэлтэй байдлаар дуусдаг нь харамсалтай. Монгол түүхэндээ 700 гаруй соёлын өвд хамаарах сүм хийдээ нурааж ирсэн гэх гашуун баримт бий.

Хэдийгээр шинэ барилга байгууламж барих зайлшгүй шаардлага байсан ч хуучнаа нураах нь байж болохгүй үзэгдэл гэдгийг соёлын өвийн мэргэжилтнүүд хэлсээр ирсэн ч эрх баригчдын сонорт хүрдэггүй бололтой.

Дэлхийн музейн хөгжлийн чиг хандлагыг нэг үгээр тодорхойлвол боловсролын инсититут болжээ. Музей нь зөвхөн соёлын дурсгалт зүйлсийг хадгалах, үзэсгэлэн гаргах зориулалттай байсан цаг үе улирч, боловсролын олон талын үйл ажиллагааг явуулдаг болсноор хүүхдүүдэд урлагийн боловсрол олгож, ирээдүйд түүхээ мэддэг, өв соёлоо хайрладаг ухамсартай, соёлтой иргэнийг бэлтгэж буй. Мэдээж, түүхэн дурсгалт барилгуудаа сэргээн засварлаж, хадгалж, хамгаалах бодлого баримталж буй нь тодорхой. Харин манай улсад үйл ажиллагаа явуулж буй цөөн хэдэн музейнүүд нь боловсролын хөтөлбөртэй ч үнэгүй өдрүүдэд л музей хөл хөдөлгөөнд дарагдаж амь ордог дүр зураг бий болсон.

Удирдлагууд нь улсын төсвөөс өөр санхүүжилт байхгүй гэх зүйлийг ярьдаг. Тэгвэл музейнүүд үйлчлүүлэгчээ татах, хүүхэд залуусыг чөлөөт цагаараа музей үзэх дуртай болгохын тулд боловсролын хөтөлбөрүүдээ шинэчилж, нас насны онцлогт тохирсон арга хэмжээ зохион байгуулах, сан хөмрөгт буй үзмэрүүдээ эргэлтэд оруулах, техник технологийн дэвшлийг ашиглаж, үзмэрийн дэглэлтдээ анхаарч, олны сонирхол татах байдлаар үзэсгэлэн гаргах зэрэг олон талын үйл ажиллагаагаар музей үзэгчдээ татаж, өөрсдөө хөрөнгө босгох шинэ менежмент үгүйлэгдэж байгааг зарим мэргэжилтэн онцолж байв.

ШИНЭ БАРИЛГА БАЙГУУЛАМЖТАЙ БОЛОХ ХЭРЭГЦЭЭ ШААРДЛАГА БАЙГАА Ч ТҮҮХЭН ДУРСГАЛТ БАРИЛГАА НУРААЖ БОЛОХГҮЙ

Энэ талаар Нью-Йорк дахь Монголын холбоос ТББ-ын тэргүүн, Америкийн музейн холбооны гишүүн С.Ариунтай ярилцлаа.

-Монголын сүм хийдийн барилга байгууламжид музейн үйл ажиллагаа явуулж байгаа. Ийм тохиолдолд боловсролын институт болох нөхцөл боломж нь хэр байна вэ?

Өндөр хөгжилтэй орнуудад музей боловсролын институт болсон. Өмнө нь эд өлгийн зүйлсийг хадгалах, үзэсгэлэн гаргах зорилготой байсан бол олон нийтийг хамарсан боловсролын хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлж байна. Харин Монголд хуучны сүм дугануудаа музейн зориулалтаар ашиглаж, үйл ажиллагаа явуулж байна. Өнөөдрийн байдлаар Монголд музейн зориулалттай хоёр л барилга бий. Хуучнаар Лениний музей буюу одоогоор Байгалийн түүхийн музей. Хоёр дахь нь Монголын Үндэсний музей. Харин манай музейн салбар шинэ менежменттэй болох хэрэгтэй. Менежментийн талаас яривал музейн салбар санхүүжилтээ босгодог удирдлагын системтэй болох ёстой. Насны онцлогт тохирсон боловсролын хөтөлбөрүүдтэй болох хэрэгтэй. Эдгээр асуудлыг шийдвэрлэхэд цаг хугацаа орох боловч музейн салбар хөгжинө. Дээр нь музейг ажиллуулахад мэдлэг чадвартай боловсон хүчин хэрэгтэй. Миний хувьд “ажилчдын хөгжил” төсөл хэрэгжүүлж байна. Үүн дотор музейн боловсролын ажилчдад сургалт явуулах, АНУ руу туршлага судалснаа Монголдоо хэрэгжүүлэх хөтөлбөр санаачилж байгаа юм.

-Таны бодлоор Монголд музей хөгжиж байна уу. Цаашдын хөгжлийн чиг хандлага боловсролын институт болох хэрэгтэй гэж боддог уу?

Музейн чиглэлээр бэлтгэгдсэн хүмүүсийн ихэнх нь хуучин ЗХУ болон зүүн Европын орнуудад суралцсан хүмүүс байгаа юм. Тэд өнөөдрийг хүртэл музейн салбарыг маш авч явж байгаа. Гэхдээ шинэ менежмент, шинэ сэтгэлгээ дутагдаж байна. Тиймээс ажилчдаа илүү бэлдэх хэрэгтэй. Дээр нь боловсролын хөтөлбөрүүдээ нас насны онцлогт тохируулж хэрэгжүүлэх, боловсролын институт болох нь зайлшгүй чухал юм. Үүний тулд орчин үеий шийдэл бүхий шинэ барилга байгууламж зайлшгүй шаардлагатай.

-Орчин үеийн шинэ барилга байгууламж болох хэрэгцээ, шаардлага бий боловч хуучнаа нураах нь хэр зөв зүйтэй вэ? Дэлхийн улс орнуудад манай улс шиг хуучны барилгуудаа нурааж, шинэчилдэг түүх бий юу?

Шинэ барилга байгууламжтай болох хэрэгцээ шаардлага бий. Гэхдээ байгаа зүйлээ нураах хэрэггүй. Хуучны барилга байгууламж байх ёстой. Соёлын өв л бол түүнийг хадгалж үлдээх ёстой гэж боддог. Музейг байгаа газарт нь сэргээн засварлалт хийж, архитектуруудаас зөвлөгөө авч, тухай бүрт нь засвар хийх ёстой. Би дэлхийн улс орнуудын музейтэй нь танилцаж, олон архитектур шийдэл харж явсны хувьд Чонжинболдог Чингисийн хөшөөг  өргөжүүлж Чингисийн ил музей байгуулаасай гэж мөрөөддөг. Энэ нь илүү хүмүүст хүрэх байх.  Орчин үеийн байшин дотор  гэхээс илүү тухайн үеийг мэдрэх нь л чухал. Орчин үед музейн чиг хандлага орчин үеийн байшин барилга руу биш тухайн цаг үеийг мэдрүүлэх мэдрэмжийг хүнд төрүүлэхэд анхаарч байна. Бид шинжлэх ухаанч байх хэрэгтэй. Технологийн эринд амьдарч байна. Сансар судлалын үзэсгэлэнгийн үйл ажиллагааг өргөжүүлж, түүхээ судалдаг, хуучны дуган сүмүүдээ музей хэлбэрээр үздэг, Чингис хааны хүрээнд XIII зууны үеийн мэдрэмж авдаг байдлаар цогц шийдвэл түүхээ мэддэг, соёлтой залуус бэлтгэгдэх байх.

-Музейн барилга байгууламжийн асуудлаас гадна музейнүүд сан хөмрөгөө хав дарчихаад цөөн хэсгийг нь л үзэгчдэд хүргэдэг. Ийм байдлаараа цаашид музейн салбар хөгжих биш уруудна гэх шүүмжлэл бас бий?

-Бид мэдэхгүйгээсээ болж юу алдаж байгаагаа мэддэггүй. Манай музейн сан хөмрөгт буй үзмэрийн цөөн хувь нь оюуны бүтээл болж үзэгчдэд хүрч байдаг. Уг нь манай  улс археологи, палеонтологийн олдвороор баялаг, сан хөмрөг нь арвин, дэлхийд гологддоггүй. Музейн удирдлагууд сан хөмрөгт буй үзмэрүүдээ дэлгэж тавья гэхэд санхүүжилт байхгүй, байр сав хангалтгүй гэх маш олон шалтгаан ярьдаг л даа. Гэтэл бид хүүхэд залуусыг соёлын өвөө мэдэхгүй байна гэж шүүмжилж ярих нь буруу юм. Хүүхэд наснаас нь л боловсролын хөтөлбөрөөр дамжуулж урлагийн боловсрол олгосноор өв соёлоо хайрлах ухамсартай, соёлтой  иргэнийг бид төлөвшүүлнэ. Хоёрдугаарт, соёлын байгууллагуудад хадгалагдаж буй өв соёлын дурсгалт зүйлсээ хүмүүст хүргэхийн тулд үзэсгэлэн гаргах хэрэгтэй. Ингэхдээ технологийн дэвшлийг ашиглаж хүмүүсийн анхаарлыг татахуйц дэглэх нь чухал. Ерөөсөө музейн салбарынхан санхүүжилт байхгүй гэж ярьж болохгүй. Санхүүжилтээ олдог менежментийн аргад суралцах хэрэгтэй. Хөрөнгө өсгөх боломжууд нь байгаа ч аргачлалуудыг нь  хэрэгжүүлэх хууль эрх зүйн орчныг нь бүрдүүлэх хэрэгтэй. Музейг ажиллуулахын тулд зах зээлийн менежмент хэрэгтэй болж байна.

-Нью-Йоркийн музейн туршлагаас харахад Монголд музейн салбарт хэрэгжүүлж болох ямар сайн талууд байдаг вэ?

Орчин үеийн шийдэл бүхий дизайн сайтай барилга байгууламжтай болох хэрэгтэй. Өндөр хөгжилтэй иргэдийн суурь нь урлагийн боловсрол, хөгжмийн мэдлэгт л байдаг. Тиймээс музейн салбарууд боловсролын хөтөлбөрүүдийн программ хөгжүүлж, хэрэгжүүлэх хэрэгтэй. Музей бол хүний бүтээлч сэтгэлгээг төрүүлдэг. Бас мэргэжил сонголтод ч нөлөөлдөг. Зөвхөн Нью-Йоркт ч биш, өндөр хөгжилтэй орнуудад музейн соёлыг хүүхдэдээ багаас нь төлөвшүүлж байна. Иргэд нь амралт чөлөөт цагаа музей үзэж өнгөрүүлж байна.

Дэлхийн музейн хөгжилтэй харьцуулахад Монголд музейн салбар хэр хөгжиж байна вэ?

Монголд үзэсгэлэн дэглэлт, доторх засал чимэглэл орчин дутагдалтай байна. Дор хаяж боловсролын өрөөнүүд байхгүй. Музейгээс дэлхийн хөгжлийн чиг хандлагыг харж болно. Сүүлийн үед дэлхий экологи, минимализм, орчин үеийн урлаг руу, материаллаг биш байгалийн дуу чимээ ашигласан бүтээлүүд хийж байна. Нью-Йоркт дуу чимээтэй, усны чимээ, салхины чимээ, хүний энергийг мэдэрдэг хүртээмжтэй үзэсгэлэгнүүд хийж байна. Энэ бол манайд хоцрогдолтой байгаа гэлээ.

Энэ мэтчилэн манай улсад музейн салбарт хэрэгжүүлэх ёстой олон шинэ бодлого дутагдалтай байгаа хэдий ч түүхэн барилгуудаа нурааж, соёлоо өвөө устгадаг дэлхийд хаана ч байхгүй гаж тогтолцоондоо анхаарахгүй удвал түүх өгүүлэх барилгагүй, ярих түүхгүй, гайхуулах соёлгүй болох нь.

Б.ЦЭЦЭГ

"Болор дуран"-аар шалгав.
Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
3
ЗөвЗөв
0
ХахаХаха
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ГайхмаарГайхмаар
0
ХарамсалтайХарамсалтай
0
ТэнэглэлТэнэглэл
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

17 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

ЗОЧИН 2019-12-04 103.26.195.226

Үнэхээр даацгүй болсон барилгыг хотынхоо төвд үлдээгээд хараад суултай биш шинэчилэхээс өөр гарцгүй АН-н хэдэн нөхдүүд хийх ажилгүй улс төржих дурандаа жагсав. Одонтуяа дарга дүүрэгтээ анхаарсан нь дээр байхаа

Avatar

зочин 2019-12-04 103.212.117.148

Улаанбаатарын барилгуудад ямарч түхэн үнэ цэнэ байхгүй. Зүгээр л 60-70 жилийн өмнө баригдсан гэдэг тодотгол л байгаа. Хотын төвийн барилгуудын үнэ цэнэ төмөр зам дагасан шар байшингуудын үнэ цэнэ адилхан.

Avatar

Зочин 2019-12-04 59.153.112.233

Хэзээнээсээ бүтээж босгохгүй байж нураахдаа л сайн хүмүүс дээ. Хамаг л байдаг соёл түүхийн өв дурсгалаа нурааж үгүй хийсээр ирсэн тэнэг хүмүүс бид

Avatar

Зочин 2019-12-04 192.82.72.21

Uran barilgaa nuraah n utga uchraa nuraaj bna

Avatar

Зочин 2019-12-04 202.55.188.92

ЭНЭ НЭГ НУРЖ УНАХ ГЭЖ БАЙГАА МУУ БАРИГДСАН БАРИЛЫГ НУРААЛГАХГҮЙ ИХ УЛС ТӨРЖИЖ БАЙНА АА. ӨӨР БИЧИХ СЭДЭВ ОЛДОХГҮЙ НЬ УУ

Avatar

бодлын хулгайч 2019-12-04 66.181.167.53

ИЙМ ТӨР БАЙХАД ӨӨДӨӨ ЯВНАА ГОНЖ

Avatar

zochin 2019-12-04 202.126.88.188

zvgeer l dor bvriinhee ajil iig sain hiij suraya mgl chuudaa yum bolgon d hoshuu dvreed oroltsohgvi salbar ch gej algaa tor zasag n shiideed hiij bgaa ajild bvv orolts ok

Avatar

333 2019-12-04 103.14.38.144

музейгээ бүү нураа, тэр чигээр нь үлдээ, түүхийн дурсгал шүү дээ. сэргээн засвархийж болохгүй юм уу,франци үзээд ир,энэ их мөнгөнд дуртай хүмүүс ,франци улс музейгээрээ жилдээ маш их олз олдогийг та нар нүдээрээ үзээд ир. 1 зүйл бодогдоо доо.битгий хоорондоо дандаа хэрэлдээд нэг нэгнээ доромжлоод бай. эвтэй байж нэг нэгнийгээ дэмж, өрх бүр үйлдвэрлэгч байя.зах зээлийн хуулиар чадахгүй нэг нь дампуурна. музейг бас айл бүр байгуул. тэр хөшигтийн хөндийд тэр аяар нь муеей босгоорой. үүх түүхээ үр

Avatar

333 2019-12-04 103.14.38.144

мөнгө мөнгө гээд улайрч байгаа энэ инээдтэй хорвоод жинхэнэ мөнгө олох хэрэгсэл бол музей шүү дээ. бүр маш их музей байгуулах хэрэгтэй, энэ бүх эртний эдлэлийн дэлгүүрүүдийн эдлэлийг бүгдийг нь худалдаж аваад маш олон гэр музей зүгээр цэлийсэн тал дээр байгуулаарай. 1 сар үзээд явахад хөл өвдөөд уйлтал музейг үзүүлбэл бид чинь эртний түүхтэй орон гэдэг нь батлагдана шүү дээ, бид францид очоод хөлөө өвдтөл музей үзсэн, сайхан юм бна лээ. эртний дариганга хийцийн бөгж ээмэг хүртэл тэр музейд нь

Avatar

Иргэн 2019-12-04 66.181.188.116

МАН монголын соёл урлагыг хайхрахгүй. 1930-1940 оны үед соёлын өвийг , тэр ч байтугай алтан ургийнханыг бүрэн устгасан шүү дээ. АН 1990 онд өмч хувьчлал нэрээр ард түмний хөрөнгийг хувьдаа завшиж , үйлдвэржилтийг зогсоож иргэдийг үгээгүй ядуу байдалд оруулсан. Одоо дахиж ямар нам гарч ирж биднийг яах бол гэхээс яс хавтайх юм. Иргэд минь өөрсдөө хичээцгээе. Эв нэгдлээ бэхжүүльё.

Avatar

Зочин 2019-12-04 66.181.179.225

юм хийхлээр мушгин гуйвуулж бгаа дээрх нөхдүүд яасан богино бодолтой, эх орноо гэсэн сэтгэлгүй юм бэ. Нурааж шинээр 5 дахин том орчин еүийн музей брих нь туйлбн зөв

Avatar

Зочин 2019-12-04 202.21.108.225

Хотод төрж өссөн хүмүүсийг хотынхон гдг юм. Хотынхон багаасаа сайн хүмүүжлээр хүмүүжиж нураах, эвдэх сүйтгэх вандализмаас ангид өсдөг юм. Хөдөөнийхөн болох Миеэ, Эби, Баярцогт, Сайханбилэг, Хүүк гд Монголыг, нийслэл хотыг балалж дууслаа. Хотынхон багаасаа хөдөлмөрч, ш**** сувдаг зангүй, айл хөршдөө халамжтай, хүнийг, хүний хийсэн болгоныг хайрлаж хүндэлж өсдөг юм.

Avatar

МӨӨГИЙ 2019-12-04 103.240.241.110

ХОТЫХОН ГЭЭД БАЙГАА ХҮМҮҮС 1918 ОНЫ ХҮН АМЫН ТООЛЛОГООР УБ-Т 40% БУЮУ 100МЯННГААР ТООЛОГДСОН ХЯТАДЫН АЧ ЗЭЭ НАР, ГЭДЭГ БАТЛАГДСАН. БУСАД ХҮНИЙ ААВ ЭЭЖ БАЙГ ГЭХЭД ЭМЭЭ ӨВӨӨ НЬ ХӨДӨӨНӨӨС ОРЖ ИРСЭН ХҮМҮҮС БАЙДАГ БОЛОХООР УДАМ СУДРАА БОДООД ХӨДӨӨНИЙХӨН ОРК ГЭЖ ХЭЛДЭГГҮЙ МАЛЧИДЫН ХАРААДАГГҮЙ ЮМ.УРДААС ИРЭЭД УБ МАНАЙХ УБ-Г ЭЗЛЭЭД УБ МОНГОЛ БИШ ГЭХ ХЯТАДУУД ШҮҮ??

Avatar

шоогоо 2019-12-04 66.181.160.95

Чиний хэл яриа, бичсэн байдал, агуулга найруулга чинь харин чамайг монгол хүн огт биш гэж хэлээд байна даа.

Avatar

НАЧИН 2019-12-04 103.240.241.110

СУРГУУЛИЙН ЗОРИУЛАЛТААР БАРИАД ОЛОН ЗАЛУУС ДАРЖ а**а ГЭЭД МУЗЕИ БОЛГОСОНООС ӨӨР ЯМАР Ч ТҮҮХГҮЙ БАРИЛГЫГ ТҮҮХТ ДУРСГАЛ ГЭЭД ЗҮТГЭЭД БАЙГАА ХҮМҮҮС НЬ БАРИЛГЫГ БАРЬСАН ХЯТАДУУДЫН АЧ ЗЭЭ НАР ГАДААДААС 800САЯ ДОЛЛАРЫН ТӨСӨЛ АВААД ДУНДААС ИДЭХ ГЭЭД БАЙГАА ЮМ БИЛЭЭ, ЭНЭ БАРИЛГАД АТТИЛА МОДУН,ЧИНГИС ӨГӨДЭЙ АМЬДАРЧ БАЙСАН УУ? 70ЖИЛИЙН ӨМНӨ ТООСГООР БАРЬСАН БАРИЛГА АРМАТУР Ч БАЙХГҮЙ ХУНДАМ Ч БАЙХГҮЙ ЧУЛУУ ӨРЖ БАЙГААД ДЭЭРЭЭС ТООСГО ӨРСӨН ОВООЛСОН ШАВАР НЬ УБ-Г ХОГТЙН ЦЭГ ШИГ ХАРАГДУУЛВАЛ ХУРЛД БАЯРЛАЖ

Avatar

mgl 2019-12-04 202.179.11.230

Hotiihon tegeed tur bariach. Bukh yumnii ard suuchihaad shuumjilehees uur yum meddeggui hotiihon tur barij chadahgui. Deed zergiin bertegchin uls bol Mongoliin hotiihon.

Avatar

Зочин 2019-12-04 202.21.108.225

Хөдөөгийнхнөөр төр бариулхаар хамаг юм самараад хаячдын байна, Хүүк, Миеэ гд хөдөөнийхөнд хот яаж баларч байх хамаагүй байдаг юм байна.

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж