Реформыг жинхэнэ утгаар нь хийх бололцоотой байлаа | News.MN

Реформыг жинхэнэ утгаар нь хийх бололцоотой байлаа

РЕДАКЦИЙН ЗУРВАС

Реформыг жинхэнэ утгаар нь хийх бололцоотой байлаа

Реформыг жинхэнэ утгаар нь хийх бололцоотой байлаа

Монголын улс төр, эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн дараагийн үеийг тодорхойлох үндсэн баримт бичгийг УИХ өнгөрсөн долоо хоногт баталлаа. Энэ бол Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт. 1992 онд баталсан ардчилсан Үндсэн хуульд ийнхүү дахин нэг шинэ амьсгаа орлоо. 2000 онд оруулсан нэмэлт өөрчлөлт орсон даруйгаас шахам шинэ нэмэлт өөрчлөлтийн тухай яриа цухалзсаар, сүүлийн жилүүдэд эрч тасрахгүй яригдсаар ийнхүү биеллээ оллоо.

УИХ-ын 2019 оны арваннэгдүгээр сарын 14-ний өдрийн нэгдсэн хуралдаанд оролцсон 63 гишүүний 100 хувийн саналаар Үндсэн хуулийн 36 заалтыг шинэчлэн өөрчиллөө. Эдгээр 36 заалт нь 19 зүйлд хамаарч байгаа юм. Үндсэн хууль нийт 70 зүйлтэй.

Сүүлийн 10 гаруй жилийн хөгжлийн садаа болсон тээгийг энэ удаагийн нэмэлт өөрчлөлтөөр тайлж өгч байгаа нь яах аргагүй дэвшил. Тухайлбал, Ерөнхий сайдад кабинетаа бүрдүүлэх эрх олгосон, “давхар дээл”-тэй буюу Засгийн газрын гишүүнээр давхар ажиллах эрхийг УИХ-ын дөрвөн гишүүнээс илүү олгохгүй, Засгийн газраас өргөн барьсан төсвийн алдагдлын хэмжээг нэмэгдүүлж баталж болохгүй, зөвхөн зарлагын задаргааг өөрчилж болно гэсэн нэмэлтүүд дараа дараагийн жилүүдэд эдийн засаг, нийгэмд ач тусаа өгөх нь гарцаагүй.

Гэсэн ч хамгийн гол ач тус өгч болох сонгуулийн пропорциональ тогтолцоог эцсийн мөчид хүлээн зөвшөөрсөнгүй. Уг нь энэ өөрчлөлт орсон бол жинхэнэ реформ хийгдэх бололцоотой байлаа. Пропорциональ тогтолцооны давуу тал болсон улс төрийн намуудын төлөвшил, жалга довны биш үндэсний хэмжээний лидерүүдийг төрүүлэх боломжийг монголчууд бид хараахан үзэх хувьгүй байжээ. Гэхдээ чамлаж болохооргүй өөрчлөлтүүд орсныг онцлон тэмдэглэх хэрэгтэй.

Улс төрийн нэг чухал институц болсон Ерөнхийлөгчийн засаглалд хамаарах хоёр цоо шинэ заалт орж ирлээ. Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэрээ дэвшүүлэх насыг таваар уртасгаж 50 болгож, бүрэн эрхийн хугацааг нь мөн хоёроор уртасган зургаан жил болголоо. Өмнө нь 45 нас хүрсэн иргэн сонгуульд нэрээ дэвшүүлж, бүрэн эрхийн хугацаа нь дөрвөн жил байж, дахин нэг удаа сонгогдох боломжтой байсныг хальж нэг удаа зургаан жилээр Ерөнхийлөгчөөр ажиллах болж байна.

Улс төрийн намтай холбоотой гурван заалт мөн шинээр орж ирлээ. Өмнө нь Үндсэн хуульд улс төрийн намтай холбоотой тусгайлсан заалт байгаагүй юм. Улс төрийн нам нь Үндсэн хуульд заасны дагуу байгуулагдаж, улсын хэмжээний бодлого дэвшүүлж ажиллах, намыг Монгол Улсын сонгуулийн эрх бүхий иргэдийн нэг хувиас доошгүй тооны иргэн эвлэлдэн нэгдэж байгуулахаар тусгасан гээд намыг Монгол Улсын сонгуулийн эрх бүхий иргэдийн нэг хувиас доошгүй тооны иргэн эвлэлдэн нэгдэж байгуулах тухай заалтыг 2028 оны нэгдүгээр сарын 01-ний өдрөөс мөрдөж эхлэхээр Монгол Улсын Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг дагаж мөрдөхөд шилжих журмын тухай хуулиар тусгайлан зохицууллаа. Түүнчлэн намын санхүүжилт ил тод байх, үйл ажиллагаа нь үндсэн чиглэл, үзэл баримтлалтайгаа нийцсэн байхаар тусгасны дагуу Улс төрийн намын тухай хуулийг шинэчлэн найруулах нөхцөл бий болж байна.

Үүнээс гадна Монгол Улсын иргэдэд өмчлүүлснээс бусад газар, түүнчлэн газрын хэвлий, түүний баялаг, ой, усны нөөц, ан амьтан төрийн нийтийн өмч мөн, Байгалийн баялгийг ашиглах төрийн бодлого нь урт хугацааны хөгжлийн бодлогод тулгуурлаж, одоо ба ирээдүй үеийн иргэн бүрд эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах эрхийг нь баталгаажуулах, газрын хэвлийн баялгийн үр өгөөжийг Үндэсний баялгийн санд төвлөрүүлж тэгш, шударга хүртээхэд чиглэнэ, иргэн эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах эрхийнхээ хүрээнд газрын хэвлийн баялгийг ашигласнаар байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллийн талаар мэдэх эрхтэй, Стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын ордыг ашиглахдаа байгалийн баялаг ард түмний мэдэлд байх зарчимд нийцүүлэн түүний үр өгөөжийн дийлэнх нь ард түмэнд ногдож байх эрх зүйн үндсийг хуулиар тогтооно, УИХ-ын ээлжит сонгууль явуулахын өмнөх нэг жилийн дотор УИХ-ын сонгуулийн тухай хууль батлах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг  хориглоно, засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж дэх улсын болон орон нутгийн зэрэглэлтэй хотын, түүнчлэн тосгоны өөрийн удирдлага, зохион байгуулалтын эрх зүйн үндсийг хуулиар тогтооно, хот, тосгонд засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын зарим чиг үүргийг шилжүүлэх асуудлыг Засгийн газрын өргөн мэдүүлснээр УИХ шийдвэрлэх зэрэг өөрчлөлтүүд орлоо.

Үндсэн хуулийн эдгээр нэмэлт, өөрчлөлтүүдийг 2020 оны тавдугаар сарын 25-ны өдрийн 12.00 цагаас эхлэн улс орон даяар мөрдөж эхлэх юм.

 

"Болор дуран"-аар шалгав.
Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
3
ЗөвЗөв
3
ХарамсалтайХарамсалтай
3
ТэнэглэлТэнэглэл
0
ХахаХаха
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ГайхмаарГайхмаар
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

19 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

зочин 2019-11-18 202.126.88.159

ke ke tegeed huduu 48, gotod 28 gesen songuuliin huulitai. magadlaliin onoloor MAN mandutugai.

Avatar

Зочин 2019-11-18 202.179.24.218

Сонгуулийн тухай хуульд пропорционалыг хагасаар оруулахаас өөр замгүй. Энэ их учиртай. Герман жишээ нь хоёр сонгууль зарладаг. Эхнийх нь мажоритар, дараагийнх нь пропорционал. Эхлээд хүн сонгоно, дараа нь нам сонгоно гэсэн үг. Өөрөөр хэлбэл иргэдэд хүн сонгох боломж олгоно, дараа нь хайртай намаа сонгох боломж олгоно. Бүр тодруулбал эхлээд нам харгалзахгүй сонголт хийнэ, дараа нь улстөржсөн сонголт хийнэ гэж. Мэдээж бид улстөржих дуртай. Гэхдээ дургүй намаас чинь нэр дэвшсэн хүн дуртай намаас чинь нэр дэвшсэн хүнээс илүү санагдах тохиолдол бий. Энэ бол хүн сонгох боломж. Харин дараа нь нүдэн балай харанхуйгаар өөрийн дэмждэг намаа сонгоно. Энэ бол намдаа нэр дэвшигчээ сонгох сонголтыг үлдээж байгаа хэрэг. Өөрөөр хэлбэл нэр дэвшигчээс гадна нам гэдэг юм бас байдаг шүү гэдгийг сануулсан хэрэг.

Avatar

Зочин 2019-11-18 103.206.195.52

Энэ Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт гээд байгаа юм бол үнэн хэрэгтээ төрийн дээр намыг гаргасан гэмт үйлдэл.

Avatar

Зочин 2019-11-18 202.179.24.218

Нам төлөвшихөд пропорционал чухал үүрэгтэй. 100 хувь мажоритар бол намыг доголон болгодог. Нам нь нэр дэвшигчдийнхээ өмнө хөөрхийлөлтэй байдалд ордог. Нам төлөвшихгүйгээр улс орон урагшлахгүй ээ.

Avatar

Зочин 2019-11-18 202.179.24.218

Тэдгээр мажоритарын бүтээгдэхүүн болсон ерөнхийлөгч аятай аашилдаг гишүүд хамгийн их гай тарина. Тэдэн рүү бизнесийнхэн зогсоо зайгүй ярина. Худалдагддаг гэж. Мөнх-Оргилийн ард ямар компани байдаг вэ? Нямдоржийн ард ямар банк байдаг вэ? гээд цуварч өгнө шт. Эх орныхоо ирээдүйн төлөө биш хэдэн том компаниудын ашиг сонирхлыг гүйцэлдүүлдэг болдог. Баахан л компаний төлөөллүүд УИХ-д сууж байдаг. Намын дарга нь юу ч хэлээд нэмэргүй. 76-н ерөнхий сайд байхгүй юу угаасаа.

Avatar

Дэмбээ 2019-11-18 66.181.161.71

Жагсаалтаар ард түмний дунд нэр нүүргүй болсон будлианы хөрөнгүүдийг оруулах холимог систем гээчийг нь дэмжээгүйд л хамгийн их талархаж байна, баярлалаа

Avatar

Зочин 2019-11-18 202.179.24.218

Хүн сонгодог. Нэгэнт л хүн сонгож байгаа болохоор тэр хүн намыг биш өөрийгөө төлөөлдөг болно. Дараа нь нам нь удирддаг биш намаа удирддаг болно. Гэхдээ намын даргаасаа ялгаатай нь тэд олуулаа, нийгэмд нэр хүндтэй, тойрогтоо сонгогдох магадлал өндөртэй. Ингэж олигархууд үүсдэг юм шүү дээ.

Avatar

Зочин 2019-11-18 202.179.24.218

Мажоритараар гарцаагүй сонгогдох магадлалтай гишүүд нам дотроо нөлөөтэй болдог. Энэ нь намыг замбараагүй болгож байгаа юм. Нам төлөвшихөд хэрэгтэй гээд байдаг нь ийм учиртай.

Avatar

Зочин 2019-11-18 202.179.24.218

Ингээд нэр хүндтэй нэр дэвшигчдийг бизнесийн баячууд худалдаж авдаг. Сонгогдсоныхаа дараа тэд ард түмний төлөө биш тэдгээр баячуудын захиасыг биелүүлнэ. Мажоритар тогтолцоо ингэж ажилладаг. Пропорционал бол арай цэвэрхэн.

Avatar

зочин 2019-11-18 202.170.68.162

жагсаалтаар орчих санаатай нөхдүүд байнга реформ хийгдээгүй гэж гаслах юм аа

Avatar

Зочин 2019-11-18 202.179.24.218

Нам дугуйлахад болохгүй юм байхгүй. Намуудыг үзэн ядах хэрэггүй. Тэртэй тэргүй нам засагладаг. Иргэд намыг сонгодог. Сонгогдсон нам мөрийн хөтөлбөрөө хэрэгжүүлдэг.

Avatar

Зочин 2019-11-18 66.181.161.71

Зөв хүнийг сонгохгүй бол намыг сонгочихоор нийгмийн шааруудыг жагсаалтаараа оруулж улс орныг самрах аюултай, бид нэг 2 удаа үзэж хаширсан бишүү

Avatar

Зочин 2019-11-18 202.179.24.218

Нөгөө талаас нь бас бод. Хүн сонгогдсоноор тэр хүн намаасаа том толгойтой болдог. Өөрөөр хэлбэл "Би тойрогтоо илүү нэр хүндтэй" гэнэ. Өнөөх сайд нар нь Ерөнхий сайддаа "Би УИХ-аас сонгогдсон" гэж томордог шиг юм. УИХ-д намаасаа том, ховхордоггүй буг ингэж гарч ирдэг. Лүндээ, Нямка, Энхтүвшин гээд л.. Намын дарга нь жаахан болгоомжилсхийн харьцдаг. Яагаад гэвэл тэд мажоритарын хүчээр өөрөөс нь том болчихсон хэрэг. Залуу гишүүд намаасаа тодорч гарч ирэхийг оролддог. Дараа нь нам надад хэрэггүй, би мундаг гээд намаа нулимах гэж байгаа юм.

Avatar

Anush 2019-11-18 150.129.140.65

reket Mebdbileg, reket Boyo, reket Sodoo reket Demberel nariin buleg deeremchid Centterra gold altani uurhai toloo reket Gantsooy, reket Ganboldtoi hund tsentel ornuulyee.

Avatar

Халх 2019-11-18 202.9.42.45

Нямдор, Хүрэлбаатар гэх мэт тагнуул, хулгайч нар насаараа ,давхар, дээлтэй байхыг үндсэн хуулиараа дархалсан хууль болсон!. МАН ын хулгайчид олонхиороо түрээ барьж ,эцэг, хуульд гар хүрч өөрсдийнхөө эрх ямбыг дархалсан хууль болгосон энэ ,ХАР, өдрийг монголын олон түмэн мартах ёсгүй!!!

Avatar

Зочин 2019-11-18 66.181.161.79

Болор дуран алдаагүй сэтгүүлч нь алджээ. Хальж биш халж биз дээ

Avatar

Иргэн 2019-11-18 66.181.188.50

ЖДҮчид авилгачид ард түмэний хүсэл эрмэлзлэлийг уландаа гишгэж зөвхөн өөрсдийн төрд оршин тогтнох насаа уртасгасан ядмаг өөрчлөлтүүд хийж гуридлаа. Одоо ард түмэн Ерөнхийлөгчтэйгээ хамтарч тэмцэн ЖДҮчидийг тараах цорын ганц зам үлдлээ.ТЭМЦЭЦГЭЭЕ, ТЭМЦЭЦГЭЭЕ ТЭМЦЭЦГЭЭЕ

Avatar

Irgen 2019-11-18 66.181.185.47

ЖДҮ-чин, 60 тэрбумынханд тийм тийм эр зориг эх оронч сэтгэл байхгүй. Тэд 76 тойргоо усалж дахин яаж сонгогдох вэ гэдэгт ҮХНӨ-ийг бүрнээ захируулж үндэсний эрх ашгаас урвасан юм

Avatar

Жинхэнэ реформыг хийж чадаагүй 2019-11-18 59.153.114.112

Чадаагүй

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж