"Н.Баяртсайханыг чөлөөлөөд Саарал жагсаалтаас гарахгүй" | News.MN

"Н.Баяртсайханыг чөлөөлөөд Саарал жагсаалтаас гарахгүй"

"Н.Баяртсайханыг чөлөөлөөд Саарал жагсаалтаас гарахгүй"

"Н.Баяртсайханыг чөлөөлөөд Саарал жагсаалтаас гарахгүй"

 УИХ-ын гишүүн Б.Баттөмөртэй ярилцлаа.


-Та Байнгын хорооны хуралдаан дээр Монголбанкны ерөнхийлөгчийг өмөөрч дуугарсан ганц гишүүн нь байлаа. Яагаад ингэж өмөөрөх болов?  

-2016 оны сонгуулиар гишүүн болоод орж ирэхэд Монгол Улсын эдийн засаг маш хүнд байсан. 2012 онд  4.3 тэрбум ам.долларын нөөцтэй байсныг 2016 онд  Ардчилсан нам 980 сая ам.доллар болгож бууруулсан. Энэ нь үндэсний аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлөхүйц нөөцийн дутагдал. Эдийн засгийн гол гол үзүүлэлтүүд бүгд буурснаас гадна иргэдийн банкинд итгэх итгэл нь буурсан. Монголбанкны өөрийн өр 3 их наяд төгрөгөөс давсан эдийн засгийн ийм хүнд нөхцөлд Н.Баяртсайханыг Монголбанкны ерөнхийлөгчөөр томилсон. Цаг үеэ мэдэрсэн, маш зөв томилгоо боллоо гэж  тухайн үед би дүгнэж байсан. Н.Баяртсайханы хувьд өндөр боловсролтой, сайн эдийн засагч. Өнөөдөр ч гэсэн энэ байр сууриндаа хэвээр байгаа. Өнөөдрийн байдлаар Монголбанк  4 тэрбум ам.долларын нөөцтэй, 2018 оны гүйцэтгэлээр Монголбанканд 22 тонн алт тушаагдаж Монгол Улсын Эрдсийн санг арвижуулсан. Мөн Монголбанкны үндсэн өрийг нэг дахин бууруулсан зэрэг сайн үзүүлэлтүүд олон бий.

Хоёрдугаарт, банкны системийн холбогдох хуулиудыг шинэчилсэн. Үндсэндээ Валютын зохицуулалтын тухай хуулиас бусад бүх хуулийг шинэчлэн баталсан. Ингэснээр Монголбанкны  эрхзүйн орчин маш сайн бүрдсэн. Өмнө нь аливаа шийдвэрийг Монголбанкны ерөнхийлөгч дангаараа гаргадаг байсныг Төв банкны тухай хуулиар өөрчилж,  хамтын удирдлагын тогтолцоог бий болгосон нь хариуцлагын механизм дээшилж, ил тод болсон.

Гуравдугаарт, УИХ-аас жил бүр төрийн мөнгөний бодлогын Үндсэн чиглэлийг баталдаг. УИХ-ын баталсан мөнгөний бодлогыг Төв банк барьж ажилладаг гэсэн үг. Хэрэв өнгөрсөн хугацаанд Төв банкны үйл ажиллагаанд дутагдал, доголдол гарсан бол тухайн үед нь УИХ яагаад хариуцлага  тооцоогүй юм. Энэ бүхэн нь тодорхойгүй атал саарал жагсаалт гэдэг сургаар мөрөөрөө ажлаа хийж байсан хүнийг чөлөөлж байгааг зөв шийдвэр гэж үзэхгүй байна.

араагийн Монголбанкны ерөнхийлөгчөөр хэн томилогдох вэ гэдэг анхаарал татсан сэдэв болоод байна. Гэхдээ дараагийн ерөнхийлөгч хэн байх нь чухал бус юу хийх вэ гэдэг нь чухал байх. Таны хувьд ямар хүн томилогдоосой гэж бодож байна вэ?

-Монголчууд үндсэндээ албан тушаалын “дон” туслаа. Сайд, дарга болно гэсэн л хүмүүс байна. Монгол Улсын хөгжлийн хоцрогдлын нэг нь томилгоо тойрсон асуудал. Томилгоо бүхэн дандаа буруу хийгдэж байгаа. Зүтгэлтэй, мэдлэг боловсролтой, чадвартай, эх оронч хүмүүсээ томилж чаддаггүй. Дарга нарын үүдэнд суудаг, дарга нарыг лоббиддог ийм хүмүүс албан тушаалд очдог. Монголбанкны ерөнхийлөгчөөр хэнийг оруулж ирэх нь үү, харж л байя. Ерөнхийлөгчөөр томилогдож очих хүнд бүрэн эрхийн  үндсэндээ 10 сарын ч  нас байхгүй. 2020 оны сонгуулийн дараа байгуулагдсан парламент нь дахиад л Монголбанкны ерөнхийлөгчөө солино. Бүрэн эрхийн хугацаа нь дуусахад 10 сарын дутуу байхад одоогийн ерөнхийлөгчийг солилоо гээд Монголбанкны системд өөрчлөлт гарахгүй. Авч байгаа хүнд  нь ч харамсалтай юм. Яахав Монголбанкны ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан гэсэн нэр л үлдэх юм даа. Түүнээс биш үлдсэн богино хугацаанд ажлын үр дүн гарахгүй. Өнөөдөр иргэдийн банкинд итгэх итгэл, монгол төгрөгтөө  итгэх итгэл үндсэндээ алдарлаа. Дээрээс нь Монголбанкны ерөнхийлөгчийг  чөлөөлснөөр нийгэмд сайн нөлөө үзүүлэхгүй. Хэчнээн сайн хүн томиллоо гээд Н.Баяртсайханы хэмжээнд ажиллана гэхэд хэцүү. Яагаад гэвэл ажил хийх хугацаа нь богино үлдсэн.

-Саарал жагсаалтад орсон шалтгааныг та юутай холбон тайлбарлах вэ?

 Хоёр дахь удаагаа бид саарал жагсаалтад орж байна. Юунаас болов, юу болоод өнгөрсөн бэ гэдгийг ажлын хэсэг байгуулаад судлах хэрэгтэй. Би ярих ёстой зүйлийнхээ аравхан хувийг ярьж байна гэж Н.Баяртсайхан ерөнхийлөгч байнгын хорооны хуралдаан дээр хэлэхэд УИХ-ын дарга Г.Занданшатар “Би ч бас ярих зүйлийнхээ тавхан хувийг ярьж байна” гэж хэлж байсан. Яагаад бид саарал жагсаалтад оров гэдгээ олон талаас нь ярилцах шаардлага байна. Саарал жагсаалтад орсон шалтгааныг хаалттай ярилцъя гэсэн ярихгүй байна. FATF-ын манай улсад өгсөн зөвлөмжөөс саарал жагсаалтад орох хэмжээний том үндэслэл шалтгаан харагдаагүй. Мөн банкны системтэй холбоотой асуудал ч ороогүй байна лээ. Гэлээ ч банкны системд хийх ажлууд мэдээж бий.

-Тухайлбал?

-Монгол улсын эдийн засаг цөөн хэдэн банк дээр тогтож байна. Хаан банк, Худалдаа хөгжлийн банк, Голомт, Улаанбаатар, Хас банкны эзэд нь 1-2 хүн байдаг. Өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд Монгол Улсын банкны салбарын удирдлага, зохион байгуулалттай холбоотой асуудалд Монголын төр шинэчлэл хийж чадсангүй. Н.Баяртсайханд хийх боломж байсан хэдий ч улстөрчдийн нөлөөгөөр хийж чадаагүй нь ойлгомжтой. Эдийн засаг нь банкан дээрээ тогтдог манайх шиг жижиг эдийн засагтай, уул уурхайгаасаа хэт хамааралтай, үйлдвэрлэгч бус ийм орны хувьд банкны систем нь маш тогтвортой, найдвартай байх ёстой. Ингэхийн тулд банкууд олон нийтийн болж хувьцаагаа хөрөнгийн бирж дээр гаргадаг байх. FATF-аас гаргасан зөвлөмжид банкны шинэчлэлээ хий, дүрмийн сангаа нэм гэсэн нь банкуудаа олон нийтийн болго гэсэн үг. Харамсалтай нь олон нийтийн болгож чадсангүй өнөөг хүрлээ. Банкууд өөрийн хөрөнгөө олон нийтийн болгож, хувьцаагаа гаргадаг болсноор эрүүл банкны систем бий болсноос гадна тухайн банкны дүрмийн сан нэмэгдэж, засаглал нь тодорхой болж, мөн ил тод болох зэрэг маш олон талын ач холбогдолтой. Одоо энэ бүхнийг хийчихвэл бусдаар банкны салбарын хууль эрхзүйн шинэчлэлт чамлахааргүй хийгдсэн.

-Саарал жагсаалтаас богино хугацаанд гарахын тулд ямар арга хэмжээг авах шаардлагатай вэ?

-Монголбанкны ерөнхийлөгчийг өөрчилснөөр саарал жагсаалтаас гарахгүй. Маш их зүйл хийх шаардлагатай. 30 жилийн хугацаанд бид хөгжилтэй орнуудын жишгээр явж ирсэн. Бүх зүйлээ хувьчил гэсэн бүгдийг нь хувьчлуулсан. Социлизмийн  үед ажиллаж байсан бүх үйлдвэр, аж ахуй газруудаа хувьчлуулсан. Газраа хувьчлуулсан. Эдийн засагтаа төр нь битгий оролц гэсэн мөн л оролцоогүй. Өнөөдөр 30 жилийн хугацаанд бид ямар амжилтад хүрэв гээд эргээд харахаар ядуу орнуудын хөгжлийн хэмжээнд л байна. Зөвлөөд байсан үр дүн нь хаана байна, яагаад саарал жагсаалтад орчхов гээд аваад үзэхээр манай улс саарал жагсаалтад орох хэмжээний ноцтой байдал үүсээгүй гэж би хэлнэ. Тэгэхээр энэ бүхнийг ил тод, олон талаас нь сайтар ярилцах хэрэгтэй. Монгол Улсын хөгжлийн хоцрогдлын нэг нь томилгоо гэж би дээр яриандаа хэллээ. Үүнийг больсон цагт саарал жагсаалтаас гарна.

 -Ашигт малтмалын тухай хуулийн зарим заалтыг хүчингүй болгох шийдвэрийг Үндсэн хуулийн цэцээс гаргасан. Үндсэн хуулийн цэцийн тогтоолтой холбогдуулан Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн ажлын хэсгийг та ахалж байгаагийн хувьд Цэцийн шийдвэрт ямар байр суурьтай байгаа вэ.

-АМНАТ бол ард түмний татвар. Монгол Улсын хөгжилд авч байгаа татвар гэсэн үг. Монгол Улсын татварын орлого үндсэндээ 9 тэрбум төгрөг. Үүний 1.3 их наяд төгрөг нь  АМНАТ-аас бүрддэг. Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг давхардуулан авч байна гэж өргөдөл гаргасныг Цэц хэлэлцээд шийдвэр гаргасан. Цэцийн зарим шийдвэртэй санал нийлэхгүй байгаа. УИХ-ын 2019 оны есдүгээр сарын 04-ны өдөр журам батлах тухай      Засгийн газрын  342  дугаар тогтоолд ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг давхардуулан авахгүй байна гээд заачихсан. Энэ тогтоолыг захиргааны хэм хэмжээний актын эмтгэлд нийтлүүлээгүй гэсэн үндэслэлээр дагаж мөрдөх акт гэж үзэх үндэслэлгүй байна гэж Цэц үзсэн. Яагаад бүртгүүлээгүй гэдэг хариуцсан эзнийг нь олох хэрэгтэй.  Өнөөдөр ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг давхардуулж төлөөд хохирсон компани  нэг ч байхгүй. 11 дүгээр сарын 15-ны дотор ирэх оны төсвийг батлах учиртай. АМНАТ гэдэг бол 1.3 их наяд  төгрөгийн  татвар. Нүүрсэн дээр гэж яригдаж байгаа ч гэсэн АМНАТ-ын тухай хуульдаа очоод буухаар зарим асуудал нь эрхзүйн зохицуулалтгүй болчхож байгаа. Ийм асуудал байгаа учраас төсөвтэйгөө хамт хуульд заасан хугацаанд багтааж залруулга арга хэмжээг  авна.

"Болор дуран"-аар шалгав.
Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
5
ЗөвЗөв
0
ХахаХаха
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ГайхмаарГайхмаар
0
ХарамсалтайХарамсалтай
0
ТэнэглэлТэнэглэл
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

19 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2019-11-06 174.197.7.138

Unen unen. Yadaj ter oimsondoo mongo chihdgiig 2 jil suulgasan bol saarald orooch uu gui ch uu

Avatar

Иргэн 2019-11-06 122.201.31.146

Ёс зүй байдаг юм уу энэ хүнд

Avatar

Зочин 2019-11-06 64.119.16.134

Баттөмөр бол улс төрд байгаа нуруутай голч хүн. Голоор нь хэлсэн байна

Avatar

Хүн 2019-11-06 220.244.194.51

Монголын сэтгүүл зүй ялзарч худалдагдсаны тод жишээ энэ Улаан бал нэвтрүүлгийн Шодойсамбуу боллоо. Ярилцлага биш эрх баригчдын Үндэсний фронтоос ял асуух байцаалт мушгин гуйвуулалт боллоо. ШИВШИГ ӨӨӨ БУЗРУУДАА

Avatar

Зочин. 2019-11-06 78.187.120.177

Энэ Баттөмөр хэзээдээ ийм их мундаг мэдэгдэлч болоов эрдмийн цол яаж авсаныг тань мэдэгдлээр бас гаргаж бол шүү, хэдэн доллар төлсөн вэ гэдгийг ч гаргаж болно., дээр нь энэ хүний эдийн засагч гэдэг нь юу л бол, гаалийг балласан хүний л нэг шүү дээ

Avatar

зочин 2019-11-06 202.126.89.149

Тэнэг хүний дуугай байх нь сүртэй гэж нэг үг байдаг даа . УВС бүлэглэл нь задрах гээд айж байна энэ нөхөр дараагийн сонгуульд улс орноо бодсон мэдлэг чадвартац ес зүйтэй хүмүүсээ сонгохгүй бол энэ хүн шиг бүлэглэлээ хамгаалсан арчаагүй хүмүүс хэрэггүй шүү

Avatar

Зочин 2019-11-06 103.229.122.198

Shiveestei humsugt duugui l bai

Avatar

ЗОЧИН 2019-11-06 192.82.65.120

Увс хүн Увс хүнээ өмгөөлж гэнэ.

Avatar

Зочин 2019-11-06 202.9.42.235

Парламентийн гишүүдийг сонгохдоо үүнээс хойш мэдлэг чадвараас нь гадна гадаад төрхийг нь сайн анхаарч байх хэрэгтэй юм. Манай Баттмөр гишгүүн бол одоогийн УИХ-ын нүүр царай.

Avatar

Зочин 2019-11-06 202.9.42.235

Битгий солиор. Манай Баттмөр гишүүн шиг гоё парламентач Монголд байтугай Азид байхгүй. Азийн бусад орнуудын парламентийн гишүүд гэж балиар муухай царайтай заваан хөгшин төгцөгнүүд л байдаг вм билээ. Мань хүн харин бие хаагаар хаана ч гологдохгүй нүд нь бүр цаанаа нэг гоё. Бас гоё хувцаслана. Хувцасгүй байхдаа ч гоё.

Avatar

goo saihnii mes zasliin zolios 2019-11-06 119.40.98.106

аймар царайт

Avatar

Өнөрхишиг 2019-11-06 202.9.42.235

Ухаантай хүний үг яг мөн байна. Нээрээ л мөрөөрөө ажлаа хийж явсан Баяртсайханыг чөлөөллөө гээд тэр байгууллага чинь Монголыг маань тэр аймаар жагсаалтнаасаа хасахгүй ш дээ. Банк талдаа Монголдоо ганц , АНУ-д төгссөн, гавьяат эдийн засагч, доктор процессор ийм мундаг хүнийг энэ дуулианаар далимдуулан зайлуулах нь хэнд хэрэгтэй юм тэгээд? Сураг сонсоход их л мэдлэгтэй хүн байна лээ. Одоо харин яаж ямар арга хэрэглэж тэр айхтар жагсаалтнаасаа гарах аргыг хамтдаа эрж хайвал дээргүй юу…

Avatar

Зочин 2019-11-06 182.160.35.103

zoljargal durakin hiisen ajilin ur dun garaj bndaa

Avatar

ИХ БӨӨ 2019-11-06 103.240.241.110

ЭНЭ ХҮНД UBS НАМ Л ЧУХАЛ БОЛОХООС УЛС ОРОН СААРАЛД ОРНО УУ ХАРД ОРНО УУ? ЧУХАЛ БИШ? УВС УЛС ТӨРЧИД УВСЫН ТӨВИЙГ ГУДАМЖ ТӨСӨЛД 21АЙМГААС ТҮРҮҮЛЖ ХАМРУУЛЖ БАРУУН 5Н АЙМГААС ЭХЭЛЖ УБ-ТАЙ ХОЛБОСОН, УВСААС ОЙР БГА ЗАВХАН ГОВЬ-АЛТАЙ ЧИГЛЭЭД ТАГ, МАН+АН-С ИЛҮҮ ОЛИНХ УИХ-Д БАЙГАА БОЛОХООР БҮХ ТОМИЛГООГ УВС ХҮН ХИЙГЭЭД БАЛЛАЖ БАЙГААГИЙН ЖИШЭЭ ЭНЭ

Avatar

zochin 2019-11-06 66.181.189.182

Увс царайладд л

Avatar

Иргэн 2019-11-06 103.212.118.187

Нямдорж, Хүрэлбаатар нар хариуцлагаас бултаж болохгүй ОГЦРУУЛ…

Avatar

Зочин 2019-11-06 59.153.113.131

Ene hun yes petroleum kompania zeeliig tuluh tsag bol oo. Uvsyn pizdak

Avatar

Зочин 2019-11-06 202.126.89.103

Tes petroleum kompania chin mo gol bank aas avsan zeelee toloocheee

Avatar

зочин 2019-11-06 202.21.120.242

Тийм л их мэдээлэлтэй байдаг УИХ-ын гишүүд яагаад улс орныхоо төлөө ажлаа хийдэггүй юм бэ??? ард түмнээс зальдаад ч гэсэн сонгогдоо биз дээ??? өнгрөсөн хойно нь тэгэх байсан гэж балайрдагын

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж