Манай ЦЭЦИЙН ШИВШИГ | News.MN

Манай ЦЭЦИЙН ШИВШИГ

Манай ЦЭЦИЙН ШИВШИГ

Олон улсын хуралд оролцохоор Өмнөд Солонгосоор дайрч явсан Цэцийн дарга Д.Одбаяр их онцгүй хэрэгт нэр холбогджээ. Угаасаа ч онцтой хэрэг гэж байхгүй л дээ. Тэрбээр онгоцны үйлчлэгчийн биед зүй бусаар хүрсэн талаарх хэрэг нь хоёр улсын хэвлэл, олон нийтийн сүлжээнд бөмбөрцгийн шившиг болж байна. Монгол Улсын дөрөв дэх том дарга шүү дээ.

Намтартаа Цэцийн даргаас “өгзөг” хочтой үлдэж буй Д.Одбаяр Монгол Улсын Үндсэн хуулийн гол манаач. Товчхондоо, монгол хүний амьд явах, үгээ хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх бидний үндсэн эрхийг хамгаалагч. Харамсалтай нь, тэр Үндсэн хуулийн манаач биш ердийн нэг завхай эр байжээ. Өөрөө унасан хүүхэд уйлдаггүй гэдэг, яалтай билээ.

Үндсэн хуулийн Цэц есөн гишүүнтэй. Гурвыг нь Ерөнхийлөгч, гурвыг нь парламент, гурвыг нь Улсын Дээд шүүх санал болгосноор зургаан жилийн хугацаатай УИХ-аас томилдог. Энэ нь Үндсэн хуулийн шүүгч нарыг хараат бус, тэнцвэртэй байлгах, нэг намын болон нэг хүний эрх мэдэл Цэцэд хэт  давамгайлахаас сэргийлсэн арга. Цэц зөвхөн Үндсэн хуульд үйлчлэх учиртай. Аливаа хууль тогтоомж Үндсэн хуульд нийцээгүйг Цэц тогтоох ёстой. Үндсэн хуулийн Цэцийн шийдвэр эцсийнх, тиймээс Их суудлын хуралдаанаас гаргасан дүгнэлтийг давах эрх аль байгууллагад байхгүй.

  Гэвч, Үндсэн хуулийн Цэц өнөөдрийн улс төрийн муу муухай бүхний үндэс, улстөрчид, эрх мэдэлтнүүдэд захиалгаар ажилладаг захын хар овоохой болж хувирсан нь худлаа биш. Хуулиндаа бол аливаа албан тушаалтан Цэцийн гишүүдийн шийдвэр үйл ажиллагаанд хөндлөнгөөс оролцохыг хориглосон байдаг л даа. Гэхдээ цаасан дээр. Хэн томилсон тэр хүндээ үйлчилдэг нь Үндсэн хуулийн Цэцийн үндсэн ажил нь болоод удаж байна. Олон жилийн өмнө, “Үндсэн хуулийн Цэц хэдхэн хүний хувийн компани болсон. Хувьцаат компани ч ийм байхгүй” гэж гишүүн асан Х.Тэмүүжингийн хэлдэг ч үнэний ортой юм.

Хамгийн сүүлд гэхэд АМНАТ-ийг тэглэсэн шийдвэр гаргасан нь араасаа олон асуудал, эдийн засгийн эрсдэл, хохирол дагуулж буйг, энэ удаад Цэц илт Ерөнхийлөгчийн захиалгаар ажилласан гэж эрх баригч намынхан, тэр тусмаа Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар хардаж буй нь ойлгомжтой байсан, уур бухимдлаа ч твиттерт сад тавьсан. Цэцийн энэ шийдвэр уул уурхайнхныг баярлуулах биш тэдний нүдийг нь бүр орой дээр нь гаргасан дүгнэлт болсон юм. Үнэндээ, "Цэц юу хийчихэв ээ" гэж уулга алдсан уул уурхайнхан олон байна.   

Ямартай ч Цэцийн Их суудлын хуралдаанаас Ашигт малтмалын тухай хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1 дэх хэсэг, 47.3 дахь хэсгийн 47.3.1, 47.3.2 дахь заалт, 47.4 дэх хэсэг, 47.5 дахь хэсгийн 47.5.11, 47.5.12, 47.5.13 дахь заалтуудыг хүчингүй болгосон өдрөөс эхлээд уул, уурхайн салбарынхан АМНАТ-ийг төлөхгүй болж байна. Хуульд байхгүй үндэслэлээр татвар авбал Үндсэн хуулийг зөрчинө.

Энэ мэтээр Үндсэн хуулийн Цэц ойлгомжгүй, тодорхойгүй олон шийдвэр гаргасны нэг нь Хэнтийн 42 дугаар тойргийн нөхөн сонгууль. Цэцийн дарга Д.Одбаярын нэр холбогдсонтой ижилхэн дуулианаар УИХ-ын гишүүний бүрэн эрхээсээ өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдсөн Д.Гантулгын тойргийн сонгогчид жил гаруйн хугацаанд төрд төлөөлөлгүй яваа нь Цэцийн гаргасан шийдвэртэй холбоотой билээ.  Ирэх 2020 оны сонгууль болтол Хэнтийн 42 дугаар тойрогт нөхөн сонгууль болохгүй нь ойлгомжтой болсон.

 Д.Гантулгыг чөлөөлсөн нь зөв, гэхдээ Хэнтийн 42 дугаар тойрогт нөхөн сонгууль явуулах нь буруу гэж “өөх ч биш, булчирхай ч” биш дүгнэлтийг манай Цэц л гаргаж чадна. Уг нь манаж яваа Үндсэн хуульд нь монгол хүн сонгох, сонгогдох эрхтэй гэж тодоос тод биччихсэн байгаа шүү дээ. Даанч, даргын үг хууль. Манаж яваа хуулиа машинаар сольдог хүмүүс яаж ёс суртахуун, ёс зүйтэй байх билээ. Өнгөрсөн өвөл Үндсэн хуулийн бус аргаар хууль, шүүхийн эрх мэдлийг ҮАБЗ авахад Үндсэн хуулийн Цэц хаана байв аа гэж асуухаа бүр болъё.

Харин улс орноо секс дуулианы бай болгосон Цэцийн даргад  хариуцлага тооцохгүй бол Монголын нэр хүнд яах вэ. "Ард нь сууж явсан иргэн зүй бусаар харьцсан учраас онгоцны буудал дээр тухайн иргэнийн саатуулах, суудлын дугаар андуурагдах зэрэг асуудал гарсан. Цэцийн дарга Монгол Улсын иргэний хувиар тухайн нэр бүхий хүнийг хамгаалж, нислэгээс нь саатуулж болохгүй гэж хэлснээс үүдэн үл ойлголцол гарч, буруу ташаа мэдээлэл тарсан" гээд хамгаалаад өнгөрөх жижиг  асуудал яав ч биш. Д.Одбаяр гэж хувь хүний тухай биш Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Цэцийн даргын ёс зүйн асуудал яригдаж байна. "Би бишээ, миний арын хүн" гэж хэлэхээр нь үнэмшчихдэг, намынхаа найз нөхрөө хамгаалаад үлдвэл Монголын Цэц улам шившиг болно. Монголын төрд шударга ёс тогтооно гэсэн үг чинь худал болно, УИХ-ын дарга аа.

Энэ хэрэг явдлаас харахад ард түмний амьд явах үндсэн эрхийн хамгаалагч, Үндсэн хуулийн шүүгчид Үндсэн хуулиа худалдаж иддэгийг болиулах, Цэцийн гишүүдээс өндөр ёс суртахуун, мэргэжлийн ур чадвар нэхэх  цаг болсон. Тэр тусмаа өнөөдөр хэлэлцэж байгаа Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөд Цэцийн гишүүдийн хараат бус байдал, ёс зүйн асуудлыг оруулж өгөх шаардлагатай болж. Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах асуудал УИХ дээр гуравдугаар хэлэлцүүлэгт бэлтгэгдэж байгаа. Гуравдугаар хэлэлцүүлэг энэ сарын 11-ээс эхэлнэ. Гэтэл, нэмэлт өөрчлөлтийн эх хувилбарт Үндсэн хуулийг манах үүрэгтэй манаач нарынх нь тухай ганц өгүүлбэр, үг ч байдаггүй ээ. Үндсэн хуулиа мянга сайхан өөрчлөөд манаач нар нь ёс суртахуун, ёс зүйгүй бол Цэцийн дээр юу ч байж мэдэх нь.

 

"Болор дуран"-аар шалгав.
Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
14
ЗөвЗөв
3
ХахаХаха
1
ГайхмаарГайхмаар
1
ХарамсалтайХарамсалтай
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ТэнэглэлТэнэглэл
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

51 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2019-11-01 202.179.24.185

Учрыг нь олж, хужрыг нь тунгаагаагүй байж битгий хоосон хошуурч амаа билүүдээд байлдааа, Эрхэм сурвалжлагчааа. Хүн муулахдаа уургын морь шиг, тэгсэн хирнээ асуудал дэвшүүлсэн нийтлэл бич гэхээр НОЙЛЬ…..Хэрэв Одбаярыг худлаа гүтгэсэн нь нотлогдвол чи албан ёсоор уучлалт гуйж чадах уу. Чадахгуй…чи өрөвдөлтэй бөгөөд хөгийн харагдаж дааа..

Avatar

зочин 2019-11-01 202.179.26.252

Солонгосын сайтуудаар бичлэгнь тавигдсан байхад шившигээ нуух санаатай юу ТЭНД СУРЧ АМЬДАРЧ БАЙГАА МАНАЙ ИРГЭД АЖИЛ СУРГУУЛЬДАА ИЧЭЭД БАС ХӨӨГДӨӨД ОЧИЖ ЧАДАХГҮЙ БАЙНА ЯАРАЛТАЙ УУЧЛАЛАА ГУЙГААД ХАРИУЦЛАГАА ХҮЛЭЭ

Avatar

Үнэн 2019-11-01 103.26.193.105

Бичиг үсгийн соёлоо дагаа энэ дүрс бичигтэй улсууд чинь хараа ой тогтоолт нь асар их хөгжсөн улс байдаг юмаа?! Тэгэхээр андуурна гэж байхгүй манайхан шиг худал хэлнэ гэж тэр тусмаа байхгүй ээ?! Монголын нэр төр гутаасан гахай царайтыг юу гэж андуурах юм!! Одоо харин занданшатар хэр зэрэг шударга хүн гэдгийг харах л үлдлээ?! Сонгууль дөхөж байна шүү занданшатар аа!!!!

Avatar

Ard 2019-11-01 172.58.60.52

Ygiin l iim xvn baican sh dee

Avatar

зочин 2019-11-01 202.126.89.133

Өө хөө … Яасан тэвчээргүй өвгөн бэ Тэр очиж байгаа газар нь ягаан гудамж гээд асар том гудамж бий шдэ …Тэнд өгззөг базнуу , гөхнүү , углнуу , дураараа шд .

Avatar

ЗОЧИН 2019-11-01 64.119.21.219

ө***г ОДБАЯР ө***г ОДБАЯР ө***г ОДБАЯР

Avatar

Dr. urologist 2019-11-01 197.211.58.141

Та бөөрийг худалдахыг хүсч байна уу?
Та санхүүгийн хямралын улмаас бөөрийг зарж борлуулах боломжийг эрэлхийлж байна уу, юу хийхээ мэдэхгүй байна уу?
Дараа нь бидэнтэй холбоо бариад хаягаар бид танд бөөрнийх нь хэмжээгээр санал болгох болно. Яагаад гэвэл манай эмнэлэгт бөөрний дутагдалд орж,
имэйл: DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM
whatsapp: 15733337443
Үнэ: $780,000 USD Та бөөрийг худалдахыг хүсч байна уу?
Та санхүүгийн хямралын улмаас бөөрийг зарж борлуулах боломжийг эрэлхийлж байна уу, юу

Avatar

Иргэн 2019-11-01 103.57.95.31

Юуны ч духанд хүрэлгүй өвчигнөлдөх болжээ бид. Корей ТВ-ийн нэвтрүүлгээр харуулсан зүйлд сүржигнэх юм байхгүй л байна. Ааш авиртай хангүг хүмүүсийн аясаар ханарч шаагилдаад л. Үхрийн эвэр шиг болсон улсаа яахавээ

Avatar

Манай улс Төрийн сүлдээ СОЛЬЁОО 2019-11-01 64.119.24.100

Гэдсэн дундуураа 3 тасарсан модон морьтой Төрийн сүлдтэй болсноос хойшхи 30 жилд Монгол улс уруудан доройтсоор. Сүлднийхээ морийг бүтэн болгоёооо……………

Avatar

zochin 2019-11-01 59.153.85.119

Ene muu shar semjilsen shar l***r-iig zailuulah yostoi

Avatar

Зочин 2019-11-01 195.46.106.44

Цэцэд чинь ер нь олигтой хүн байгаа юм уу

Avatar

Ертөнцийн булай бичлэг 2019-11-01 202.21.124.242

КАЛ ын онгоцонд гар утсаараа бичлэг хийсэн шударга 2 иргэн бичлэгээ хууль хяналтын байгууллагад өгөөч фэйст тавьчих. Тэгээд юу гэж бурахыг нь харья

Avatar

Зочин 2019-11-01 202.9.44.218

З.Энхболд: АМНАТ-ийг Ч.Хүрэлбаатар хятадын импортлогчдын захиалгаар батлуулсан

Avatar

З.Энхболд 2019-11-01 202.9.44.218

Хятадын импортлогчдын даалгавраар УИХ хууль баталсан.

Avatar

Зочин 2019-11-01 182.160.36.129

Эрчүүд минь эхнэрээ сонгохдоо л ө***г сайтайг нь сонгочих тэгвэл өөр хүүхний байтугай залуугийн ч ө***г рүү шүлэнгэтэхгүй ш д кк Одбаяр ахыгаа хар амьд жишээ шүү эхнэр нь банзан өгзөгтэй юм байгаан зайлуул

Avatar

Зочин 2019-11-01 192.82.75.115

za yumd negniigee ingej baidag uymbe. bidnii l baigaa tsarai shuudee.

Avatar

Зочин 2019-11-01 192.82.72.41

Хэ хэ манай төрд ямархуу хогийн гарууд байгаагийн нэг л жишээ эд нар ямарч алба хашиж ямарч гавьяа шагналтай бай уг хүний үндэс язгуур нь тааруухан учраас хэзээ нэг цагт жинхэнэ нүүр царай нь заавал ил болдог алтан загас үлгэрийн эмгэнтэй зүйрлэж адилтгаж болохоор хичнээн луйвар заль мэхээр дээш гарсан ч тун удахгүй доошоо байрандаа очдог байгалийн хуультай

Avatar

Огцор 2019-11-01 64.119.24.100

Огцор

Avatar

Аргахэмжээ 2019-11-01 103.26.193.105

Өчиггүй зайлуулах хэрэгтэй?! Одоо бузар булайгаа мөнгө өгч өөр хүн байсан мэтээр ярихна?! Ямар ичгүүр сонжуургүй нүүрээ ширэлсэхүн биш амьтан вэ?! Энэ нөхрийг зайлуулахгүй бол тэмцлээ эхэлнэ шүү?! Юун хурал яаралтай дуудаж буцаан албан тушаалаас нь зайлуул!!! Монголын нэр хүндийг үнэхээр шороотой хутгалаа…

Avatar

Зочин 2019-11-01 64.119.26.16

Ийм цэцээс гарсан шийдвэрууд туй естой. Энэ цэцийг ийм мэдэгдэл гаргасных нь телее тэр чигээр тарааж хариуцлага ноогдуулж чадахгуй бол баттулга занданшатар нар ч туй

Avatar

ө***г Одбаяр 2019-11-01 124.158.107.71

Ёс зүй гэж байдаг бол бүрэн бүрдэхүүнээр огцорлоо гэж мэдэгдэл хийх ёстой байх. Цэцийн дарга нэр холбогдсоныхоо төлөө.

Avatar

хишиг 2019-11-01 203.91.115.48

энэнээс илүү шившиг гэ байхуудаа

Avatar

Мү 2019-11-01 103.9.90.130

Үхэр Миеэгийн үнэнч зарц мангар Одбаярыг яаралтай зайлуул.

Avatar

Зочин 2019-11-01 202.126.88.229

Хүний нутагт биe хаагаа цэгнэж явахгүй бол хэрэгтэн болох амархан шүү. Жишээ нь бид хүний хөл дээр гишгэвэл гар барьдаг заншлаараа гэнэт гарыг нь барих юм бол цаадуул чинь цочоод сүйд болно

Avatar

zochin 2019-11-01 66.181.189.182

Үмхий ухна гэж тэр дарга мөн биз?.

Avatar

zochin 2019-11-01 202.179.25.34

bandaasch Ichchurliin gischuun baisan,odoo b*** temtregch Odbayr 2 ulsaas uchlalt guij buschuuchan ogchor. Bid omnoos chin ichij bna. Yaaj bayjij chorongojij b*** temtregch bolsonoo chuuch tsagdaad schalguulj chariuuchlaga chuleee

Avatar

зочин 2019-11-01 202.131.225.150

манайхан хэтэрхий хов живээр явдгаа болимоор байна. цэцэд яг юуны тухай гомдол гарсныг, цэц юу гэж шийдвэр гаргасныг унших хэрэгтэй. тэгэхгүй бол мөнгөтэй хүнд юугаа ч тэр тусмаа эх орон эцэг эхээ худалдахаас буцахгүй болсон энэ сэтгүүлч шиг ядмаг байж болохгүй ээ. ийм хөгийн өлссөн үедээ нус цэр ч байсан идэхээс буцахгүй юмнууд монголчуудын хооронд яс хаяж хагалан бутаргаж хүчгүйдүүлж бусдын боол болоход тусалж байгаа юм. өөрсдөө л ухаантай байж хэн юу хэлсэн юу нь зөвийг тунгааж үз

Avatar

иргэн 2019-11-01 202.179.26.180

ҮХЦ-ынхээ Даргынхаа Гэм Бурууг энгийн нэгэнд тохоод өнгөрөх гэж байгаа бол цаад Улс орон чинь тэгж Дураар чинь дургиулахгүй ээ, МУ-д бол Та нар Эрх мэдлээ ашиглаад болох байх, Хууль цаазаа дээдэлдэг Улс чинь Хуулийн дагуу Хариуцлага хүлээлгэнэ л гэнэ шүү дээ,

Avatar

7төрлийн татвар нэмж ард түмнийг шулна арай хэтэрч байна 2019-11-01 202.21.100.210

Цэцийн дарга Одбаяр "Би ёс зүйн алдаагаа ухамсарлаж Монголын ард түмнээс уучлал гуйж огцрох өргөдөл яаралтай өгөх хэрэгтэй. Монголын ард уурлавал чамайг тансаг ордоноос чинь чирээд гарган шүү дээ. МАН -н улс төриййн боловсон хүчин арай хэтэрч байна
УИХ-н гишүүд нь улаан махны хүчин эсвэл цэцийн дарга нь бэлгийн дарамт харийн бүсгүйд учруулна зарим нь татвар төлөгчийн мөнгөөр ЖДУ нэрээр 3 % ийн мөнгийг 36 % хүртэл мөнгө хүүлнэ эсвэл 60 тэрбумын схемээр албан тушаал наймаална.

Avatar

Дорнод 2019-11-01 192.82.72.38

Яаж баян хөрөнгөтөй болсоныг нь шалга төрд ажиллаж авилга авч бэлгийн дарамт үзүүлсээр байгаад баяжсан байна

Avatar

Зрчин 2019-11-01 192.82.74.139

Эр, эмгүй

Avatar

zochin 2019-11-01 103.14.37.8

Шууд ажлаас нь халаад өөр хүнийг тавь

Avatar

Zochin 2019-11-01 202.126.88.148

Bas tembuujingee havchuulaad magtchihjee odbayaraas aimaar s** daramtlagch biz dee

Avatar

Зочин 2019-11-01 202.21.108.247

Цэц ч угаасаа хогын сав болж дууслаа л даа.

Avatar

Zochin 2019-11-01 122.201.21.75

yamar sejgiin yum be chaavaas teriin hyn oligtoihon shig nambatai baij boldoggyi yum baih daa.Deehsee garsan novshnuud oligtoi yum duulgahgyi yum yasan yalzarsan amitad ve

Avatar

Зочин 2019-11-01 202.179.27.50

Сангийн сайдад өөрийн чинь "энэ удаад Цэц илт Ерөнхийлөгчийн захиалгаар ажилласан гэж эрх баригч намынхан, тэр тусмаа Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар хардаж буйгаа нуугаагүй" гэж бичсэнийг хүргэлээ. Сангийн сайд хэзээ ч тийм юм бичээгүй, ор үндэслэлгүй юм бичихээ болимоор юм. Чамд ёс зүй гэж алга. Аргагүй дээ л нэг муу ховын сайтны сэтгүүлч хийхэв дээ

Avatar

Nyamsuren J 2019-11-01 66.181.168.8

Setguulch ni muu ug bicheed setgegdel bichigch ni ter ugiig ni bichij boldoggui site uu ain

Avatar

Зочин 2019-11-01 66.181.168.8

BATCHULUUN GEJ MONGOL ZALUUGIIN ASUUDLIIG ENE AJLAA HIIJ MURUURUU YAVSAN HUND TOHOH HEREGGUI

Avatar

Зочин 2019-11-01 66.181.168.8

TSETSIIN MEDEGDLIIG TANAI SITE TAVISAN BNA SHUUDEE NYAMSUREEN
INGEJ BIE UNELEHEE BOLILDOO. ICHEECHEE

Avatar

zochin 2019-11-01 103.14.38.136

mongolchuudiin ner nuuriig delxiy deer shivshig bolgoj duuslaa shdee!! Xatuu xariutzlaga toozoochee!!!Ichij amidramaar yum aa!!!

Avatar

Зочин 2019-11-01 66.181.168.8

NYAMSUREN SETGUULCH OVOO IH MUNGU AVCHEE.CHI BOL HAVTGAI ****g SHUU.HUHUGCH HUUHEN

Avatar

ЗОЧИН 2019-11-01 202.179.27.50

ИЙМ ЮМ БИЧДЭГ СЭТГҮҮЛЧЭЭ ӨӨРӨӨ ЯМАР ӨРӨВМӨӨР ЮМ БЭ. ЦЭЦИЙН ШИЙДВЭР ЗӨВ БАЙСАН ГЭДГИЙГ ӨНӨӨДӨР САНГИЙН ЮМ АРГА БУЮУ ХҮЛЭЭН ЗӨВШӨӨРЛӨӨ. САНГИЙН САЙД ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ЗАХИАЛГААР ХӨДӨЛСӨН ГЭСЭН ЯМАР Ч УТГАТАЙ ЮМ ХЭЛЭЭГҮЙ. ҮНЭН ЗӨВ ЮМ БИЧ.

Avatar

Зочин 2019-11-01 73.92.12.67

Монгол улс саарал жагсаалтад орсон.Одоо ягаан жагсаалтад баттай орлоо,булай булай

Avatar

ББ 2019-11-01 202.21.113.146

ямар гоё хэлэвэээ Ёооё татаж унатлаа ганцаараа баахан инээлээ

Avatar

Ёгзог 2019-11-01 139.5.218.174

Цэцийн дээр хангүг басганы ө***г байжээ

Avatar

Зочин 2019-11-01 64.119.17.161

Цэц нь ийм байхад хүчирхийлэлийн хэрэг яасан ч буурахгүй.

Avatar

Зочин 2019-11-01 203.217.139.225

Хуульч мэдэхгүй хүн намын томилгоогоор болсон. Уг нь үндсэн хуулийн цэц, даргад Монголын сор хуульч байх ёстой.

Avatar

Ха 2019-11-01 202.9.44.128

Бөгсны ө***г Өвөө. Солонгосын Сайт дээр Зурагтаагаа тавчихсан бншдээ хаиха

Avatar

Зочин 2019-11-01 193.57.67.241

Нүдний булай. Улс орны нэр хүнд баастаад

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж