Хан-Уул дүүрэгт үхэл, амьдрал өрссөн үер болжээ | News.MN

Хан-Уул дүүрэгт үхэл, амьдрал өрссөн үер болжээ

Хан-Уул дүүрэгт үхэл, амьдрал өрссөн үер болжээ

Хан-Уул дүүрэгт үхэл, амьдрал өрссөн үер болжээ

Хан-Уул дүүргийн 14-р хороонд хүчтэй бороо, мөндөр орсны улмаас үер бууж, хүн урссан тухай мэдээлэл ирэв. Энэ дагуу газар дээр нь очиж, нөхцөл байдлыг сурвалжиллаа.

Хорооны нутаг дэвсгэр буюу Өлзийт хорооллын захаар дөнгөж орж ирэхэд биднийг шалбааг, ус угтлаа. Уг нь үер буугаад хоёр хонож байгаа юм. Гэтэл саяхан орсон гэлтэй тогтоол ус халин байв. Нөхцөл байдал ямар байгаа талаар мэдээлэл авахаар эхлээд 14-р хороог зорив. Энд ч бас үер буусан гэмээр шуудуу татаж, шороо асгажээ. Дотогш орж ажилчдаас мэдээлэл авахад “Тэр өдөр биднийг гэртээ байхад хорооны байр руу ус орлоо гэж ажлаас дуудсан. Ирэхэд нэг давхрын техник, архивын өрөөнд битүү ус болчихсон байлаа. Ингээд бид хамгийн түрүүн архивын өрөөг аюулгүй болгож, бүх бичиг баримтаа хамгаалсан. Дараа нь шуудуу татаж, шороо асгасан маань энэ. Үүний дараа иргэд олноор залгаж, бид онцгой байдал руу мэдээлэл өгсөн. Эхлээд хүний амь настай холбоотой аврах ажиллагаа явуулсны дараа танайд очно гэсэн хариу тэд өгөв. Нөхцөл байдал хүнд байсан учир бид өөрсдөө борооны цув, гутал өмсөж аваад шууд иргэдэд туслах ажиллагаанд орсон. Тэгээд шөнөжингөө ажилласан юм” гэлээ.

Энд хүчтэй аадар бороо ердөө хорьхон минут оржээ. Гэтэл хоёр, гуравхан минутын дотор үер болоод хавийн хамаг зүйлийг урсган одож. Айлын хашаа, гэр, ногооны талбай, байшин, машин, 20 тонны контейнер гээд урсаагүй зүйл алга. Байшин дотроо сууж байсан хүн хүртэл урсжээ. Энэ тухай тус хорооны 5-р хэсгийн ахлагч ярихдаа: “Гэртээ ганц бие амьдардаг тэтгэврийн хөгшин байдаг юм. Түүний байшин энэ үерээр нураад юу ч гүй болсон. Өөрөө азаар амьд үлдсэн. Манай хорооны иргэд ногоо тарих, мал маллах гээд аж ахуй ихтэй. Гэтэл зуны хэдэн сарын хөдөлмөр нэг л өдрийн борооноор алга боллоо.

Үерт нийтдээ 49 өрхийн 200-аад бүл өртсөн” гэв.

Ингээд үер буусан голомт руу явлаа. Энэ газар нь Хадат хошуу нэртэй уулын жалганд засмал замынхаа урд, хойно буусан айлууд байв. Блокоор хашаа барьсан байсан ч айлууд одоо хашаагүй гэр, байшинтай үлджээ. Учир нь блокууд үерт урсан алга болжээ. Хашаатай айлуудын хувьд зарим нь хэмхэрч нурсан байв. Ахиулаад цааш явахад засмал зам дээр контейнер байх аж. Үүнийг хэн ч өргөж энд тавиагүй харин үерийн усанд урсаад ирсэн байв. Уг нь контейнер нэг км-ийн зайд айлын хашаанд байжээ. Түүний хажууханд эвхэгдээд шахагдсан цагаан өнгийн автомашин байна. Бас л урсаад ирж. Ийм л хүчтэй үер энэ газарт буусан байна.

Биднийг зураг авч байх үед хажуу хашаанаас нэгэн оршин суугч мэдээлэл өгмөөр байна гэсээр ойртон ирлээ. Түүнийг Д.Бадрах гэдэг. Тэрбээр энэ үерт хамгийн их өртсөн хүмүүсийн нэг.

-Үер болоход та хаана байв, нөхцөл байдал ямар байсан бэ?

-Тэр үед би ногооны талбай дээрээ ажиллаж байсан. Уулын цаанаас өтгөн бараан үүл гарч эхлээд удалгүй л бороо цутгачихсан. Арай ч ингэж үер бууна гэж бодсонгүй. Зунжингаа тарьсан ногоо юу ч үлдсэнгүй, урсчихлаа. За энэ ч яах вэ.

Хамгийн гол ганц ахаа алдах шахлаа. Энэ хажууд байгаа нурсан байшинд миний 65 настай ах ганцаараа амьдарч байсан юм. Нэг мэдэхэд хөөрхий, урсчихсан чулуунд тээглэсэн байсныг манай дүү очиж гаргаж авсан.

Гэртээ сууж байхад нь үер орж ирээд байшинтайгаа давхар урссан юм байна лээ. Тэгээд өмссөн хувцас тайлагдаад зөвхөн дотуур өмдтэйгөө үлдсэн байв. Хэрэв чулуунд тээглэж үлдээгүй бол амиа алдахад ойр байжээ.

 

/Тэрбээр нүдэндээ бөмбөрөөд ирсэн нулимсаа залгих гэж хэдэн минут дуугүй болов.сур/

-Одоо ахын тань бие  ямар байна?

– Ахын бие одоо гайгүй. Эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлж байна.

-Энд хүн амьдарч байгаагүй мэт болжээ. Зөвхөн байшингийн суурь үлдсэн байна?

-Тиймээ. Уг нь энэ байшинг түүнд гурван жилийн өмнө барьж өгсөн юм. Яг уулын дор жалганд болохоор үер их хүчтэй орж ирсэн байх. Тэнд байсан машин байшинг нь дайраад гарчихсан. Бараг бүх тавилга нь урсаад алга болсон доо. Бид хөргөгч, авдар гээд том хэдийн л авч үлдсэн.

-Танай энд байгаа айлууд суурьшлын зөвшөөрөлтэй юу?

-Манайх энд амьдраад хориод жил болж байна. Хуучин энэ батлан хамгаалах яамны газар байсан. Аав, ээж маань энд манаач хийж байв. Бид үргэлжлүүлээд ах дүү нартайгаа амьдарч байна. Миний хувьд энд га шахам газарт ногоо тарьдаг. Түүгээрээ амьдрал, ахуйгаа авч явдаг. Ногоо тариалах эзэмшлийн гэрчилгээтэй. Суурьшлын гэрчилгээ өгдөггүй юм.

Хуучин цагт энд био үйлдвэрийн малын тарилга тарьдаг, бэлчээрийн түшиц газар байжээ. Тиймээс хорио цээрийн бүс тогтоож, гаднаас хүн, мал нэвтрүүлдэггүй байж. Үүний дараа “Чацаргана нэгдэл” гэдгийг бий болж, 300-аад айл өрх энд суурьшсан байна. Улмаар Бугын аж ахуй гэдгийг татан буулгаж, одоогийн 14-р хороо буюу Өлзийт хороолол гэсэн засаг захиргааны нэгж үүсгэжээ. Үүнээс хойш энэхүү суурьшлын бүсэд зөвшөөрөлтэй, зөвшөөрөлгүй айлууд олноор буух болсон байна.

Тус хорооны иргэн Б.Чулуунбаатар ханьтайгаа хамт хүлэмжийн аж ахуй эрхлэн энд олон жил амьдарч байна. Нийслэлийн тэргүүний тариаланч болж байсан тэрбээр энэ намар ургац авч чадахгүй болжээ.

-Танайх үерийн аюулыг хэр өнгөрөөв, хохирол их амсав уу?

-Үер болдог өдөр би хот явчихсан байсан юм. Манай хөгшин гурван настай ачтайгаа үлдсэн. Тэгээд борооны дараа ирэхэд энэ хоёр маань байшингийнхаа орой дээр гараад суучихсан, намайг даллаж байсан. Би ч ухаан жолоогүй амьтан хашаандаа орж ирээд шууд л хүлэмжийнхээ хэдэн ногоог харсан. Хайран сайхан хөдөлмөр минь талаар нэг болсныг хараад урам их хугарсан.

-Тарьсан төмснүүд чинь булгараад урссан байна. Энэ жил уг нь хэдий хэмжээний ургац авах байсан бэ?

-Манайх төмс, лууван, манжин, сонгино, сармис, өргөст хэмж, помидор, брокли гээд 30-аад төрлийн ногоо тарьдаг. Гэтэл одоо ихэнх нь байхгүй. Үхрийн нүд, жимсний суулгац моднууд хүртэл үндсээрээ булгарсан. Үерийн яг урд өдөр нь хөгшин бид хоёр хөөцөлдөж, хүн гуйж байгаад 800 мянгаар зоорь ухуулсан юм. Гэтэл одоо усаар дүүрсэн нүх болчихлоо. Хайрга, шороонууд нь бас л урсчихсан. Тэр бүү хэл хажуу айлын блокон хашаа урсаад манай хашаан руу орж, ногооны талбай дайраад явчихсан. Манайх намартаа ургацаа хураагаад ямар ч байсан хамгийн багадаа долоон сая, сайндаа арваад сая төгрөг олчихдог байв. Одоо энэ намар хураах ургацгүй боллоо доо.

-Танай гэр орон гайгүй юу, дотогш хэр ус орсон бэ?

-Өө их орсон. Ямар сайндаа энэ гэр лүүгээ орж чадахгүй байх вэ. Үүдэнд байсан амбаар нь нураад хаалга дарчихсан. Дотор нь авах юм алга. Нар гарч хатахаар нь янзална гээд хүлээгээд байж байна. Манайх хэдэн үнээтэй. Сүүг нь боловсруулж, цагаан идээ хийдэг юм. Цэвэр сүүний 80 кг нойтон ааруул маань ч байхгүй. Байхаас хэдэн үнээ л үлдлээ. Бүх юм урсаад эхлэхээр сүү хийдэг дөчтийн бидоноо хамгийн түрүүн хайсан шүү. Ногоо өнгөрч, одоо сүүгээ л боловсруулах минь гэж бодсон хэрэг. Өдөр нь хэвийн байсан даралт нь орой нь 110:170 болчихсон байсан. Яах вэ, дараа нь хажуу айлын хүн урссан гэдгийг сонсоод амьд, мэнд үлдсэндээ баярласан. Хүүхдүүд маань хотод байдаг юм. Амралтын өдрөөр ирж бид хоёрт дэм болох байх.

-Хорооноос ямар арга хэмжээ авав, ариутгал, цэвэрлэгээ хэзээ хийнэ гэж байна?

-Хорооны хүмүүс ирж ариутгал хийнэ гэсэн. Хэзээ юм, хүлээгээд л байж байна. Энэ хавиар нэг нойлын бохир урссан шүү дээ. Чадах, ядахаараа цэвэрлээд аргалаад л байна. Гэхдээ гэртээ орохоор өмхий үнэртээд байх юм. Дээрээс нь ач бид хоёрын гэдэс гүйлгээд эхэлчихлээ. Энэ хардаа ачийнхаа чацага алдсан өмдийг усанд дэвтээгээд хийчихсэн байна. Айлын хүүхэд харж байгаа болохоор айдастай. Ер нь их хэцүү, зутруухан л байна даа. Тэр ариутгалаа хурдхан хийгээсэй.

Өлзийт хорооллын дундуур Түргэний гол урсдаг. Эргэн тойрон намагтай газар. Хүчтэй бороо орох бүрийд усны түвшин нэмэгдэж, эрэг хальдаг. Тийм учраас энэ газар суурьшлын зөвшөөрөл олгодоггүй байна. Гэтэл аж, ахуй эрхэлдэг айлууд эзэмшлийн зөвшөөрөл аваад эндээ амьдраад удаж буй. Үүнээс гадна үер буусан уулын ар энгэрт оршуулгын газар байх юм. Энд эрүүл ахуй, ариун цэвэр ярихын ч хэрэг алга. Харин асуудал хурцдаж, гэдэсний өвчин гарахаас өмнө ариутгал, халдваргүйжүүлэлт хийх хэрэгтэй байна. Хэзээ хийхийг хорооны ажилтнаас тодруулахад тэрбээр: “Бороо орж байхад ариутгал хийх хориотой. Бодис цацдаг учир хөрс рүү шингэх магадлалтай. Тиймээс нар гарч, газар хатсаны дараа бид энэ ажлыг зохион байгуулж хийнэ” гэсэн юм.

 

"Болор дуран"-аар шалгав.
Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
38
ХарамсалтайХарамсалтай
3
БурууБуруу
2
ЗөвЗөв
2
ХөөрхөнХөөрхөн
2
ГайхмаарГайхмаар
2
ТэнэглэлТэнэглэл
1
ХахаХаха
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

25 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

zochin 2019-08-09 182.160.38.181

Хохиролоо газрын албаны нөхдөөс нэх.

Avatar

Зочин 2019-08-09 64.119.21.210

Зөвшөөрөлгүй үер усны ам өндөр хүчдэлийн цахилгаан дамжуулах шугам дор буучихдаг нь айл хүмүүс минь улс яах ёстой вэ гэж асуумаар!

Avatar

Зочин 2019-08-09 103.229.122.50

49 өрхийн 200-аад айл өртсөн … гэж бичжээ. Монголоор сайн ойлгосонгүй. Нэг өрхөд ийм олон айл байдаг юм болов уу.

Avatar

жонхуу баттулга 2019-08-09 109.70.100.24

Худал шааж гарсан баттулгад төрийн суудал тохирохгүй байна даа. Улс орон тэргүүнээ голоод түмэн олныхон үхлээр ёстой наадаж байх шив дээ. Эзэн Чингис хааны өөдөөс пээдийгээд байсан олон юм үзнээ

Avatar

Зочин 2019-08-09 112.72.11.118

эргүү мал

Avatar

Зочин 2019-08-09 66.181.161.17

Түргэний голыг голдирлоор нь хаагаад хашаа хатгаад буугаад байгаа нь ч, зөвшөөрөл өгдөг нь ч таарсан таар шуудайнууд.

Avatar

зочин 2019-08-09 202.179.25.221

Энхболдын хүү биш, ижил нэртэй Бадамжунайн хүргэн гэнэлээ

Avatar

Зочин 2019-08-09 213.143.46.159

83оны үерээр нам дор буусан махан толгойлсон үхэр монголчууд хиа үерт хусуулж билээ.хичнээн хүн үхлээдээ.

Avatar

зочин 2019-08-09 202.179.25.221

83 оны үерт өртсөн айлууд өөрсдөө буруугүй байхаа. Тэр үед соц нийгэмд дуртай газраа амьдрах эрхгүй, зааж өгсөн газар нь амьдардаг байсан. Зайсанд байсан гэр хорооллынхонд Хайлаастад голдуу газар өгч Зайсанг чөлөөлсөн санагдаж байна.

Avatar

зочин 2019-08-09 202.179.24.113

1967 оны үерээр яармаг бий болж билээ.

Avatar

Zochin 2019-08-09 202.126.88.70

Овоо сүржин гарчигтай юм. Үерийн ам, гол, намагт буухаа боль!!!

Avatar

Зочин-Х 2019-08-09 49.0.218.119

Иргэний vvрэгээ биелvvлээд сайн асууж, сурж байж амьдрах газраа сонгоно биз дээ. Би яагаад хараагаад бна гэхээр оркуудаа. Та нар нийсэлийн тесев менгенеес ( цагдаа, онцгой байдал, замын тvгжрэлд, хулгай, дээрэм) хичнээн их херенге гаргаж байгааг бодож vзэж чадахгуй шдээ та нар. Бас негее гай М Энхболдын чинь хvv Э Анар яармагын бараигдаж байгаа байшинд зевшеерел егчих юм бна лээ . Тэгэхээр ирсэн замаараа сурсан дуулаад буц. Ногоо тарихад хедее харинч зvгээр биш vv. Бас тэгээд оршуулгын газрын

Avatar

ZOCHIN 2019-08-09 180.150.80.211

UG N DAATGAL GEDEG YM CHINI IIM L UED HEREG BOLDOG YMDAA. HUNII AMDRAL YNZ BUR CH AMDRAH GEED L TEMTCEJ HUDULMURLUJ BGAA IRGED EE TUR ZASAG N DEMJIH L ESTOI.

Avatar

sdf 2019-08-09 99.241.37.76

humuus min ueriin aman deer bitgii buuldaa.

Avatar

Зочин 2019-08-09 49.0.218.119

Унаган хотын иргэн ( 1990-оноос емне нийслэлд терсен ) хаана намагтай газар байдаг хаана уулын vер буудаг вэ гэдгийг сайн мэддэг. Тиймээс хедеенеес орж ирсэн оркуудаа, цагаачидаа битгий нийслэлийн иргэдэд гай бол ирсэн замаараа сурсан дуугаа дуулаад арилж vз. Хойшоо зуслан явдаг замд 2-7буудал хvртэл зун нь их намагтай бороо ороход нил ус болсон харагддаг байсан. Одоо тэрvvгээр битvv айл буусан байна лээ. Тэгээл бороо орохоор усанд автаад муу оркууд… иргэний vvрэгээ биелvvлээд сайн асууж сурж

Avatar

Зочин 2019-08-09 119.40.99.50

Доороосоо 2 дахь зурган дээр тарваганы арьс байна. Хөвөөд ирэхээр нь алж дээ

Avatar

Zochin 2019-08-09 24.46.98.145

Ingej uuliin deregedeh jalga -ueriin zamd ursaj b.snaas hodoo nuugeechee!

Avatar

ghhj 2019-08-09 66.181.161.37

uhej baisan har avgai min hun uheh gej baihad aaruul nogoo yariad erguu zonoson avgai be uhej dald ormor

Avatar

a**** 2019-08-09 66.181.187.238

tumpen dotor tarvaganii noiton aris baih yum, huuli bus agnuur hiijee garuud.

Avatar

Зочин 2019-08-09 202.126.88.51

Хэзээ орсон бороо, үер вэ? Мэдээг болж өнгөрсөн цаг хугацаатай нь бичдэг юмсан.

Avatar

samar 2019-08-09 119.40.98.106

mundur gvel ungursun nyam garagiin (8/03) ydees xoishxi orson tyr boroo bxaa. ar gynted bxad tom mundurnyyd n mashinii koputiig end tend xonxoilgoson bsan

Avatar

Иргэн 2019-08-09 202.179.27.224

Гуу жалга дагаад буугаад байдаг айлуудыг ойлгохгүй юм. Эсвэл тэгш байсан ч жалгыг ус тогтоод үер буух эрсдлээ тооцол доо. Орчноо ажигладаггүй юмуу. Олон жил болсон гэх юм. Энэ олон жил гантай шахуу хур бороо бага байсан шүү дээ. Хуруу бороо ихтэй жил дээрээс нь үе үе аадар бороо орохоор улс буруутай юм шиг битгий бай л даа. Нэр нь хүртэл Түргэний гол гэж байна. Дээр үеэсээ урсгал хурдтай үер буудаг аюултай л нутаг байна шүү дээ. Гуу жалга ус уулаас буух газар далан барьж болдоггүйн баыхдаа.

Avatar

Battulga 2019-08-09 49.0.137.181

Ер нь одооноос оорооны улиралтай болж байгаа гэдгийг ухаарцгаа… хөдөнөөс орж ирээд энд тэнд хашаа хатгаад , гол ус бохирдуулаад, хогоо хамаагүй хаяад байхаар ингэж байгаан.. орчин үеийн хүмүүсийн амьдарах орчих орон сууц болохоос гэр хороолол биш..

Avatar

Зочин 2019-08-09 202.126.88.61

Данс нээгээд хандив цуглуулцгаая.

Avatar

onom 2019-08-09 64.119.23.205

14-р хороо гэж хаана ч байдаг юм. Хан уул гэхээр нисэх юм болов уу.

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж