“Орчин цагт морь даахгүй эмээл, гарт багтахгүй аяга хийдэг болж” | News.MN

“Орчин цагт морь даахгүй эмээл, гарт багтахгүй аяга хийдэг болж”

“Орчин цагт морь даахгүй эмээл, гарт багтахгүй аяга хийдэг болж”

“Орчин цагт морь даахгүй эмээл, гарт багтахгүй аяга хийдэг болж”

“Орчин цагт морь даахгүй хувин дүүрэн шүр, сувдаар чимсэн эмээл, гар даахгүй аяга хийдэг болж. Энэ бол монгол хүний хэрэгцээ, гоо сайхан хоёр зөрчилдөж буй зүйл. Тийм учраас дархны зан үйл, ёс дэгийг анхаарах ёстой” гэдгийг урлаг судлаач, доктор, профессор Л.Батчулуун гуай яриандаа онцлов.

урлаг судлаач, доктор, профессор Л.Батчулуун гуай

Монголчууд өнө эртнээс төмөр хэмээх хатуу чанга эдийг уяруулж, бүтээл урладаг дархчуудыг “бурхан ухаантан” гэж дээдэлж ирсэн уламжлалтай. Монгол дархны өвөрмөц сэтгэлгээ, уран нарийн ухаан, шавхагдашгүй авьяас чадвар хосгүй үнэт өвийг бүтээдэг билээ.

Ийн Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор гурван жил тутамд нэг удаа зохион байгуулдаг “Монгол дархны урлал, түүх орчин үе” олон улсын эрдэм шинжилгээний бага хурлыг өнөөдөр /2019.07.05/ Шинжлэх ухааны академийн хурлын танхимд зохион байгуулж байна.


ХОСГҮЙ ҮНЭТ ӨВД ДАРХДЫН 518 ШИРХЭГ ӨВТЭЙ ХОЛБООТОЙ БҮТЭЭЛ БИЙ

“Монгол дархны урлалын бүтээлүүд нь улс, аймгийн музейн биет эд өлгийн зүйлд хамаарагдаж байдаг. Нөгөө талаараа тухайн дархны арга ажиллагаа, ёс заншил, өвлөн уламжлагчийн талаарх бүртгэл мэдээлэл манай Соёлын өвийн төвд тодорхой хэмжээгээр бий. Цаашдаа сангийн баримт бичгийг дэлгэрүүлэн, нарийвчлан судлах шаардлагатай байгаа. Одоогийн байдлаар Монгол Улсын хэмжээнд түүх соёлын хосгүй үнэт өвд 777 ширхэг дурсгал бүртгэлтэй байдаг. Энэ жилийн эрдэм шинжилгээний хурлын илтгэлд зориулан бүртгэл мэдээллийг шүүж, үзэхэд 518 ширхэг нь дархны өвтэй холбогдолтой дурсгал эзэлж байгаа юм. Тэр дундаа цутгамал хөөмөл бурхад буюу Өндөр гэгээн Занабазарын мутрын болон сургууль хийцийн 120 бүтээл хос үнэт бүтээлээр батлагдсан байдаг. Эдгээр хосгүй үнэт өвийн талаар илүү нарийвчилсан хэлбэр хийц, материалын онцлог зэрэг шинжлэх ухааны талын судалгааг хийх нэн шаардлагатай байна. Бид өнөөг хүртэл Өндөр гэгээн Занабазарын хосгүй гайхамшигтай бүтээл гэж ярьж байгаа ч тэр дахин давтагдашгүй бүтээлээ сайн судалж, мэдээгүй л байна” гэдгийг Соёлын өвийн төвийн мэргэжилтэн Ш.Энхтуяа ярилаа.

Соёлын өвийн улсын нэгдсэн бүртгэл, мэдээллийн санд буй мэдээллээр ахуйн хэрэглээнд хамаарах эд өлгийн зүйл буюу археологийн түүх, угсаатны зүйлд 53 мянган 716 ширхэг, шашны холбогдолтой 22 мянга 867, дэсийн 57 мянга 209 ширхэг буюу нийт үзмэрийн 25 хувийг эзэлдэг ажээ.

Олон улсын эрдэм шинжилгээний үеэр “Монгол дархны багаж хэрэгсэл нь зөвхөн хэрэглээг хангаад зогсохгүй зан үйлийн шинж агуулдаг. Дархан хүний гол багаж нь алх, дөш, тагли, хөөрөг зэрэг нь зан үйлийн гүн утга агуулгыг агуулсан байдаг. Жишээлбэл, дархан хүний багажийг газар хөл доор байлгах, дээгүүр нь алхахыг хатуу цээрлэдэг. Дөшийг дархчуудын ноён багаж хэмээн үзэж, битүүний оройноос шинийн гурван хүртэл идээ засч тахисаар иржээ. Гэтэл орчин цагт уламжлалт багажаар урлах арга ажиллагаа алдагдаж, үүнийгээ дагаад бүтээлийн чанарт ихээхэн өөрчлөлт орж байна” гэдгийг эрдэмтэн судлаачид хэлэлцэж байв.

Нэгэн сонирхолтой илтгэл хэлэлцүүлж байсан нь “Монголчуудын дунд төмөр цоож нь түгжиж хамгаалахаас гадна балчир хүүхдийн сахиус хамгаалалт бэлгэдлийн шинжтэй байжээ. Жижиг цоожийг хүүхдийн бариувч дээл, өлгийнд зүүж өгснөөр тухайн хүүхдийн амь нас, эрүүл мэнд нь цул төмөр шиг бат бөх байхыг бэлгэдсэн байдаг тухай Монголын Төрийн түүхийн музейн мэргэжилтэн О.Эрдэнэбадма танилцуулж байлаа.

Соёл урлагийн их сургуулийн доктор, профессор, урлаг судлаач Б.Баяртөр өөрийн “Амьтны загварт” хүрэл чимэглэлийн уран сайхны онцлог” хэмээх илтгэлдээ “Эртний хүрэл зэвсгийн үед монгол дархны бүтээлд тухайн амьтны нүд, чих, хамар, ам, туурай зэргийг дугуй цагираг, нүхээр дүрсэлдэг хэв маягтай байсан. Тухайн цаг үед амьтны дүрст хүрлийг чимэглэлээс гадна шүтлэг шүтээний зориулалтай байжээ. Харин Хүннү гүрний үеэс илүү боловсронгуй болж, амьтны дүрсийг тойруулан гонзгой, дөрвөлжин гэх мэт хэлбэртэй хүрээг хийж ирсэн” талаар танилцуулсан юм.

 

 

"Болор дуран"-аар шалгав.
Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
4
ЗөвЗөв
1
ГайхмаарГайхмаар
0
ХахаХаха
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ХарамсалтайХарамсалтай
0
ТэнэглэлТэнэглэл
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

14 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2019-07-05 202.179.27.236

МИ ЭНХБОЛД НОЁНЫ БӨХ БАДМААНЯМБУУ МОРДООД НУРУУГ НЬ ХУГАЛЖ БАЙХААР ДАВЖААРСААР БАЙГАА ИЛЖИГНҮҮД НЬ ЭМЭЭЛ ДААХГҮЙ НЬ АРГАГҮЙ Л ДЭЭ. ХӨНГӨН БАГА ХҮҮХЭД УНУУЛЖ УРАЛДУУЛААД БАЙХААР ЖИЖИГ ДАВЖАА НЬ ДАВУУ БАЙДАЛТАЙ БОЛООД ИНГЭЖ БАЙГАА.СЭРВЭЭНИЙ ӨНДӨР 140 СМ-С БАГА ГЭЖ ТЭНЭГТДЭГ ОРОН МОНГОЛООС ӨӨР БАЙХГҮЙ.ТЭД НАР НЬ МИ ЭНХБОЛД БАТЭРДЭНЭ АГУУ УЯАЧДАА ЯАЖ ДААХ ЮМ.ХАРХААС МОИРИНЫХ НЬ ӨМНӨӨС НУРУУ ХУГАРМААР ЮМ ХАРГДДАГ.

Avatar

ЗОЧИН 2019-07-05 202.21.120.42

ЭМЭЭЛ ГЭДЭГ ЧИНЬ МОРИН ДЭЭР ТОХООД ХҮН СУУХАД ЗОРИУЛАГДСАН ЭД БИШ ҮҮ? "МОРЬ ДААХГҮЙ ЭМЭЭЛ" ГЭХЭЭР ЯА ОЙЛГОХ ВЭ?

Avatar

Зочин 2019-07-05 66.181.187.140

chinii tolgoin dr tsul alt munguur uralsan malgai tviad der chn hun suuhad ymr bloh ve?

Avatar

Зочин 2019-07-05 203.91.112.133

шүүмжлээд яах вэ, Хэрэглээнд биш, бүтээлийн чанартай юмнууд байгаа ш дээ. Юу ч хийхгүй байж хүн муулдаг бүлэг хүмүүс байх юмаа

Avatar

зочин 2019-07-05 64.119.22.174

Хэтэрхий их чамин хийц,маяг хөөцөлдвөл ямарваа нэг зүйл утгаа алдаж юу ч биш болдог,ганц эмээл ч биш,монгол дээл, гутал,хувцас,хэт хутга,хөөрөг,хэт цахиур гээд олон юман дээр хийц донж хэв маяг ни арайл бишээ монгол эртний дархчуулыг гүйцэхгүй утга төгөлдөр ни алдагдаж эхэлсээн,үнэний хувитай

Avatar

Нүд чих 2019-07-05 66.181.188.15

Үхэр монгол гэж хүн доромжилсон нөхөр монгол биш бололтой. Хятад л биш байгаасай.Чиний моринд тохох биш ч гэх шиг. Хэрэглээнд нийцэл муутай, баярхах, гайхуулах, бусдаас ялгарсан ЭД хөрөнгөтэй байх гэсэн ЭД хөрөнгийн шуналтангуудын хийхээс хэтэрсэн бардамналыг хэлж байна ш дээ тэр эрдэмтэн хүн. Тэр үхэр монгол биш хүн гуйа.

Avatar

ҮХЭР МОНГОЛ 2019-07-05 66.181.185.41

эмээл дахаахгүй их эрдэнэстэй малчинтай болсон бол сайхан л байна гэхдээ нэг хоер л биз юунд ундууцна вэ.чиний моринд тохох гэж байгаа биш бүү гоншигноод бай.

Avatar

иргэн 2019-07-05 66.181.182.58

арга ихэдвэл зовлон билиг ихэдвэл балай гэж алив бүхэн нийцэлтэй байх учиртай ямар мангас биш хүн даахгүй аяга ч байх шиг тэрийгээ тэврээд нүүр номд зургаа тавьдаг балай нууд бас байнаа кккк

Avatar

Зочин 2019-07-05 202.179.25.163

Дандаа үзвэрийн зориулаттай марзан чамин эмээл хийх юм. Айл гэрт, энэ тэнд үзвэр болгох зориулттай. Эдгээр эмээлийг морин тохоод нэг өдөр явбал морийг ядрааж, хөлийг цэврүүтүүлэх байх…Урлан урлан гэхэд хэтрүүлжээ…

Avatar

unsgigch 2019-07-05 202.179.25.64

YAG L ZOW HELJEE. HOOROGNII HAR ZAHIIN DAMCHINGIIN AJLIIG EOK IWEELDEE AWAH YMAR SHAARDLAGA BA AAA

Avatar

Zochin 2019-07-05 122.201.31.172

Deeh n ued mongolchuud malaa hairlaad hund tonog ihtei emeel tohdgui bsan gj hugshchuul yaridag.

Avatar

Зочин 2019-07-05 202.9.43.65

Одоо жоохон минималист загвар сэтгээчээ

Avatar

Зочин 2019-07-05 202.126.89.135

Ямар үнэн хэлсэн юм бэ дээ. Монголчууд худлаа тансаглаж баярхахын өвчин тусчихаад байна. Хэзээ эдгэхийг бурхан л мэдэх байх

Avatar

Зочин 2019-07-05 202.21.107.75

Шинэ баян цээж өвчтэй гэдэг юм даа. Хаяа хадардаг хулгайч нарын хараанд орж хэд сэгсрүүлээд ирэхээрээ өвчин нь илааршдаг юм гэнэ билээ.

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж