Ц.Мөнхцэцэг: Гишүүдэд насны босго тавих нь буруу | News.MN

Ц.Мөнхцэцэг: Гишүүдэд насны босго тавих нь буруу

Ц.Мөнхцэцэг: Гишүүдэд насны босго тавих нь буруу

Ц.Мөнхцэцэг: Гишүүдэд насны босго тавих нь буруу

УИХ-ын хаврын чуулганаар Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах хуулийн төслийг оруулж ирэхээр Д.Лүндээжанцангаар ахлуулсан ажлын хэсэг бэлтгэж байна. Тиймээс Үндсэн хуульд орж буй шинэчлэлтийн талаар улс төр судлаач, доктор, дэд профессор Ц.Мөнхцэцэгтэй ярилцлаа.


-МАН-ын үнэмлэхүй олонхоос бүрдсэн парламент Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хийхээр бэлтгэж байна. Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах нийгмийн хэрэгцээ шаардлага үүссэн үү. Өнөөдөр Үндсэн хуулийг өөрчлөх цаг үе мөн үү ?

 -Монгол Улс ардчилсан нийгэмд шилжиж, 1992 онд Үндсэн хуулиа баталснаас хойш 27 жил өнгөрч улс төр, нийгэм, хүн ам зүй, эдийн засгийн гэх мэт олон хүчин зүйлс өөрчлөгдлөө. Үүнийг дагаад Үндсэн хуулийн зарим заалтуудыг өөрчлөх нь зүй ёсны зүйл болж байна. Тухайлбал, гүйцэтгэх засаглалд оролцох Ерөнхийлөгч болон УИХ-ын оролцоо, УИХ-ын гишүүдийн ёс зүй хариуцлагыг өндөржүүлэх, хууль тогтоох болон гүйцэтгэх засаглалын чадамжийг сайжруулах, төрийн тогтолцоонд хяналт-тэнцвэрийн олон механизм үгүйлэгдэж байгааг өөрчлөх, УИХ руу эрх мэдэл хэт хэвийсэн байдгийг засах гэх мэт асуудлыг Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулж байж шийдэхээс өөр аргагүй. Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах зүй ёсны үндэслэл байгаа тухай улс төр судлаачид, хуульчид зэрэг олон мэргэжилтэн, эрдэмтдийн удаа дараагийн судалгаа, дүгнэлтүүд гарч хэдэн парламент дамжин яригдсаар байна.

Мөн улс төрийн зарим хүчний зүгээс Ерөнхийлөгчийн засаглалд шилжих тухай асуудлыг удаа дараа сөхөн тавьж байгаа учраас энэ удаагийн Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр энэ асуудалд нэг мөр хариулт өгөх шаардлагатай. Судлаачийн хувьд энэ удаа Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудал нь засаглалын үндсэн хэлбэрийн хүрээнд буюу парламентын засаглалыг илүү боловсронгуй болгох чиглэлд хийгдвэл зүйтэй болов уу.

Үндсэн хууль бол төр-ард түмний хоорондын гэрээ. Тиймээс ард түмнээс асуухгүйгээр энэ парламентад өөрчлөх эрх байгаа юу. Учир нь, УИХ дахь АН-ын гишүүд сөрөг хүчингүй болчихсон парламент Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулж болохгүй гэж үзэж байна лээ?

 -Монголын ард түмэнд сонгоод л бий болгосон парламент шүү дээ. Сөрөг хүчингүйгээр Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах боломжгүй гэсэн хууль эрх зүйн үндэслэл байхгүй. Ард түмнээс  сонгогдож  УИХ-д олонхоо бүрдүүлсэн МАН зарчмын шинжтэй өөрчлөлтүүдийг хийхэд болохгүй гэх газар байхгүй. Гагцхүү Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар аль болох олон нийт болон бусад нам, эрдэмтэн судлаачдын байр суурь, саналыг авч өргөн хэлэлцүүлэг хийх нь чухал.

Ер нь Үндсэн хуулиндаа өөрчлөлт хийнэ гэдэг бол улс төрийн эр зориг шаардах ажил. Нэгэнт хэдэн парламент дамнаад яригдчихсан, эрдэмтэн судлаачдын зүгээс Үндсэн хуулийн тодорхой заалтуудыг өөрчлөх нь зүйтэй гэдэг талаар удаа дараа бодлогын судалгаа, зөвлөмжүүд гарсан тул өнөөгийн УИХ-ын олонх болсон МАН өөрчлөлтийг хийх нь цаашдын ардчиллын төлөвшил, төрийн бодлогын үр өгөөж, засаглалын институтын чадамжид ихээхэн эерэг нөлөө авчирна. Хэдий тийм боловч нөгөө талаас сөрөг хүчний болон болон зарим нэг улс төрийн хүчнүүдээс шүүмжлэл хүлээх эрсдэлтэй. Тийм учраас УИХ дахь олонх нэлээд төвөгтэй нөхцөлд Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах гэж байна. Улс орны ирээдүйг бодолцож Үндсэн хуулиа өөрчлөх үү, эсвэл намд учрах эрсдэлээ тооцож өөрчлөхгүй байх нь уу гэдгийг харж л сууя.

ҮНДСЭН ХУУЛИНДАА ӨӨРЧЛӨЛТ ХИЙНЭ ГЭДЭГ БОЛ УЛС ТӨРИЙН ЭР ЗОРИГ ШААРДАХ АЖИЛ

-Улс төр судлаач хүний хувьд МАН-ын боловсруулсан хуулийн төслийг та бодвол харсан байх. Таны яриад байгаа өөрчлөлт тусгагдсан уу. Тухайлбал, супер Ерөнхий сайдтай болох супер өөрчлөлт хийж чадахаар байа уу, ер нь хэр чамбай хуулийн төсөл болсон байна вэ?

-Сайн, муу гээд шууд хэлэх боломжгүй. 2000 онд Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахдаа олон нийтийн дунд “Дордохын долоон” заалт гэж нэрлэгдсэн өөрчлөлтүүдийн зарим нэг заалтыг буцааж 1992 оны Үндсэн хуулийн анхны заалт руу нь сэргээж байгаа юм билээ. УИХ-ын ээлжит чуулган хагас жил тутамд 50-иас доошгүй ажлын өдөр чуулна гэсэн 2000 оны өөрчлөлттэй холбоотой заалтыг энэ удаагийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр 75-аас доошгүй ажлын өдөр чуулна гэж оруулсан байсан. Мөн 2000 оны өөрчлөлттэй холбоотой заалтыг засаж УИХ-ын гишүүд саналаа илээр гаргаж асуудлыг шийдвэрлэнэ. Үндсэн хууль бусад хуульд заасан, эсвэл хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн бол нууц санал хураалт явуулах заалт орох юм байна. 2000 оны нэмэлт өөрчлөлтөөр хамгийн их шүүмжлэл дагуулдаг УИХ-ын гишүүн Засгийн газрын гишүүнээр давхар ажиллаж болно гэсэн заалтыг энэ удаагийн төслөөр засах гэж оролдсон нь харагдсан. Тухайлбал, “Засгийн газрын дөрвөөс илүүгүй гишүүн УИХ-ын  гишүүний албан тушаалыг хавсарч болно” гэж төсөлд тусгасан нь “давхар дээл”-тэй гишүүдийн тоог бууруулахыг зорьсон байна. Гэхдээ миний хувьд УИХ-ын гишүүн давхар Засгийн газрын гишүүн байх боломжтой гэж үздэг. Дэлхийн парламентын засаглалтай улсуудын жишиг ч ийм. Сонгуульд ялсан намын дарга нь гүйцэтгэх засаглалаа тэргүүлдэг. Парламентад сонгогдсон гишүүдийнхээ дотроос дахин шигшиж  танхимын гишүүдээ бүрдүүлдэг. Энэ утгаараа Засгийн газрын гишүүдийн хувьд хоёр том шалгуур давдаг учраас мэдлэг, чадвараараа бусдаасаа илүү гишүүд нь Засгийн газартаа ордог.

Дэлхийн энэ жишиг манайд яагаад олигтой болохгүй байна гэхээр парламентын гишүүдийн тоо цөөн байгаатай холбоотой. УИХ-ын 76 гишүүний арван хэд нь Засгийн газрын гишүүн болчихоор УИХ-ын гишүүдийн ажил, үүргийн ачаалал хэт нэмэгддэг, чуулганы болон Байнгын хороодын гишүүдийн ирц буурахад нөлөөлдөг. Өөрөөр хэлбэл жижиг парламентад “давхар дээл”-ний асуудал илүү тод мэдрэгдээд байгаа юм.

-Тэгэхээр Монголын  нэг танхимтай парламентад 76 гишүүн багаддаг гэсэн үг үү. Парламентын гишүүдийн тоо хэд байх боломжтой юм бэ?

-Монгол Улсын хүн амын тоо, газар зүйн онцлог, хоёр их гүрний дундах жижиг улсын онцлог зэргээс хамааруулан тооцоход Монгол Улсын парламент 120-150 хүртэлх тооны гишүүнтэй байх ёстой. Ингэж байж нэг гишүүнд оногдох эрсдэлийн хэмжээ буурна. Өөрөөр хэлбэл, гадна дотны лоббид автах магадлал буурна гэсэн үг. Нөгөө талаас УИХ-ын ард иргэдээ  төлөөлөх чадамж нэмэгдэнэ.

Өнөөгийн хуулиар бол УИХ-ын чуулганд гишүүдийн олонх буюу 39 гишүүн хүрэлцэн ирснээр чуулганы ирц хүрч, үүнээс олонх нь буюу 20 гишүүн санал нэгдвэл аливаа хууль батлагдах нөхцөл үүсдэг. Ийм цөөн гишүүн хууль баталж байгаа нь эрсдэлтэй учраас аль болох парламентын гишүүдийн тоогоо нэмэх шаардлагатай гэж үздэг. Ингэснээр парламентын чадавхи нэмэгдэх болно.

ЖИЖИГ ПАРЛАМЕНТАД “ДАВХАР ДЭЭЛ”-НИЙ АСУУДАЛ ИЛҮҮ ТОД МЭДРЭГДДЭГ

-Дэлхийн улсуудын гүйцэтгэх засаглалын хөгжлийн хандлагын тухай таны шинэ өгүүлэлд хүчтэй Ерөнхий сайдын талаар нэлээд онцолж бичсэн байсан. Хүчтэй ерөнхий сайдын тогтолцоог хэрхэн бий болгодог вэ?

-ХХ зууны хоёр дахь хагасаас парламентын засаглалтай бараг бүх улсад хүчтэй Ерөнхий сайдын тогтолцоо төлөвших болов. М.Тетчер, Индра Ганди, Гельмут Коль нараас эхлэлтэй ХХ зууны хүчтэй ерөнхий сайдуудын жагсаалт ХХI зуунд Ангела Меркель, Тони Блэйр, Тереза Мэй, Нарендра Моди, Жастин Трудо нараар үргэлжилсээр байна. Ийнхүү хүчтэй Ерөнхий сайд нар бий болж байгаа нь юуны өмнө парламентын засаглал, улс төрийн намуудын сайн тогтолцоотой холбоотой. Орчин үеийн намууд нягт зохион байгуулалттай, өндөр сахилга баттай, бодлого боловсруулах чадвар сайтай, төрөөс санхүүждэг болсноор эрх баригч намын зүгээс парламентаар хүссэн хууль, шийдвэрээ гаргуулах боломжтой болсон билээ. Энэ байдал Европын намуудад тод илэрдэг. Сонгуульд ялж парламентад сонгогдсон намын лидер Ерөнхий сайд болж, удаах лидерүүдээ сайд нараар томилдог явдал юм. Өөрөөр хэлбэл, Ерөнхий сайдаасаа эхлээд бусад сайд нар бүгд парламентын гишүүн байна. Засгийн газрын гишүүд нэгэн зэрэг парламентын гишүүн байдаг, намын бодлого, сахилга батын хатуу зарчмаар нэгэн бүхэллэг болж чаддаг байдал нь эрх баригч намын засгийн газар бүхий л бодлого, шийдвэр, байр сууриа парламентаар дэмжүүлж чадах боломжийг өгдөг юм. Бас нэг зайлшгүй дурьдах ёстой зүйл нь Засгийн газрын төсвийн бүрэн эрх маш хүчтэй байдаг явдал. Парламентын гишүүд төсвийн талаар саналаа өгөх эрхтэй боловч төсвийн хэмжээ, бүтцийг олонхийн Засгийн газар дангаараа тодорхойлдог байна.

Харин манай өнөөдрийн тогтолцоог үзвэл парламент дахь намуудын төлөөлөл, эсвэл тухайн намын фракцийн эрх ашгийн үүднээс сайдын томилгоо явагддаг. Дээр нь Засгийн газрын бүтцийг их олон ашиг сонирхлыг харгалзаж байгуулж байна. Өөрөөр хэлбэл, Ерөнхий сайд дангаараа сайдаа сонгож багаа бүрдүүлэх эрхгүй байна. Тийм учраас Засгийн газрын бүтэц чадварлаг баг болж чадахгүй байгаа юм. Мөн Засгийн газраас өргөн барьсан төсвийг УИХ өөрийн үзэмжээр өөрчлөх, зардлыг нэмэх боломжтой байдаг, тэр ч байтугай улсын төсвөөс тодорхой хэмжээний мөнгийг УИХ-ын гишүүдэд хуваарилан олгодог нь дэлхийд байхгүй буруу жишиг юм. Тэгвэл энэ байдлыг Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр засах ёстой.

-Хүчтэй Ерөнхий сайдтай байхын давуу тал юу вэ?

-Намын дарга гэдэг утгаараа намын бодлогоо зангидахаас гадна Засгийн газрын гишүүдээ томилно. Ийм хүчтэй Ерөнхий сайдын үед парламент дахь дэмжлэг тухайн намын бодлого, намаас хэрэгжүүлэх бүх амлалт хэрэгжих боломжтой байдаг. Өөрөөр хэлбэл, хүчтэй Ерөнхий сайд бодлогоо нэг мөр авч явахаас гадна бодлогоо хэрэгжүүлэх эдийн засгийн суурь механизмуудаа биечлэн зохион байгуулдаг. Дээр хэлсэнчлэн Европын ихэнх орны томоохон улс төрийн намын дарга, хүчтэй Ерөнхий сайд нар тухайн улс орныхоо эдийн засгийн хөгжлийн бодлогыг 10-15 жилийн хугацаанд буюу 2-3 сонгууль дамнан хэрэгжүүлж ирсэн байдаг. Хамгийн тод жишээ бол Герман. Германд зүүн, барууны хоёр том бий. Зүүний нам нь нийгмийн хамгааллын бодлогыг өргөжүүлэх, татварын хэмжээг аль болох нэмэх бодлогыг барьдаг бол барууны намын тухайд аль болох төрийн зардлыг багасгах, либерал эдийн засгийн бодлого дэвшүүлж, ээлжлэн засгийн эрхийг 8-12 жилийн хугацаатай барьж ирсэн. Гэтэл манайд 1992 оноос хойш зүүн төвийн нийгмийн хамгааллын бодлого, барууны либераль эдийн засгийн бодлогын аль аль нь тууштай хэдэн жил хэрэгжсэн удаа байхгүй. Өөрөөр хэлбэл улс төр, эдийн засгийн бодлогод суурилсан мөрийн хөтөлбөрөө тууштай хэрэгжүүлэх цаг хугацааны боломжийг засгийн газруудад өгч байсангүй. Шинэ Засгийн газар байгуулагдаад л жил хагасын дараа УИХ-ын зүгээс огцруулж ирснээс Засгийн газрын дундаж наслалт 1.6 жил болчихоод байна. Тийм учраас Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангахын тулд конструктив механизмыг Үндсэн хуульд суулгах хэрэгтэй. Мөн Засгийн газрыг бүрдүүлэхэд УИХ-ын оролцоог хязгаарлах, Ерөнхий сайд танхимын гишүүдээ дангаар бүрдүүлж, хариуцлага хүлээдэг механизмыг нэвтрүүлэх шаардлагатай байна.

Ингэж байж Монгол улсын хувьд төрийн бодлого боловсруулах чадавхийг сайжруулах, гүйцэтгэх засаглалын үр ашигт байдлыг нэмэгдүүлэх боломжтой болно.

-Өнгөрсөн хугацаанд ажилласан 14 Засгийн газарт хүчтэй Ерөнхий сайд байв уу?

-Ерөнхий сайд асан П.Жасрай гуайн Засгийн газар эдийн засгийн шилжилтийн эхэн үеийн бүх реформыг эхлүүлсэн. Тухайн үед гаднын бүх татаас, эдийн засгийн дэмжлэг бүрэн зогсчихсон байсан ийм хүнд үед Ерөнхий сайд асан П.Жасрай гуай зах зээлийн эдийн засагт шилжих шилжилтийг хийсэн гэдгээрээ яах аргагүй түүхэнд тэмдэглэгдэн үлдэх Засгийн газар гэж хэлж болно. Үүнээс хойших ихэнх Засгийн газар цаг үеийн нөхцөл байдал, улс төрийн шахалт зэрэг олон шалтгааны улмаас бодлогоо бүрэн хэрэгжүүлж чадалгүй хугацаанаасаа өмнө огцорч байлаа.

Монгол Улсын гүйцэтгэх засаглалын тогтворгүй байдлын шалтгааныг зарим хүмүүс Үндсэн хуультай холбож үздэг. Зарим нь хувь хүнд нь бурууг нь өгдөг. Таны хувьд аль нв илүү буруутай вэ?

-Дэлхийн улсуудтай харьцуулахад манайд гүйцэтгэх засаглал их тогтворгүй байгаагийн гол шалтгаан бол УИХ-ын зүгээс Засгийн газрыг огцруулах нь хялбар байдаг явдал юм. 1992 оноос хойш нийт 14 Засгийн газар байгуулагдсанаас хоёрхон Засгийн газар буюу П.Жасрай, Н.Энхбаяр нарын Засгийн газар л бүрэн эрхийн хугацаагаа дуусгасан буюу 4 жил ажилласан байдаг. Энэ нь Монгол Улсын Үндсэн хуулин дахь засгийн газрыг огцруулах тухай тодорхой заалтуудтай шууд холбоотой. Тухайлбал, Үндсэн хуулийн 43 дугаар зүйлийн 2 дэх хэсгийн  “Ерөнхий сайд, эсхүл Засгийн газрын гишүүдийн тэн хагас нь нэгэн зэрэг огцорвол Засгийн газар бүрэлдэхүүнээрээ огцорно” гэсэн заалтын гишүүдийн тэн хагас нь огцорсноор гэдэг заалт засгийн газрыг “хэврэг” болгоход хүргэж байна. Мөн 43 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсгийн “Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Засгийн газрыг огцруулах тухай саналыг албан ёсоор тавибал Улсын Их Хурал хэлэлцэн шийдвэрлэнэ” гэсэн заалт нь УИХ дахь намууд дараагийн Ерөнхий сайдад нэр дэвшигчийг  зөвшилцөж амжилгүй одоогийн Ерөнхий сайдыг огцруулах боломжийг өгч байгаагаас Засгийн газрыг маш амархан огцруулахад хүргэж байгаа юм.

Харин сонгодог парламентын засаглалтай орнуудад Засгийн газрын тэргүүний суудалд дараагийн нэр дэвшигчийг тодруулахгүйгээр Засгийн газрыг огцруулах боломжгүй байдаг. Ерөнхий сайдыг огцруулахын тулд түүний оронд санал болгох нэр дэвшигчийг зөвшилцөн тохирсон байх энэхүү зарчмыг конструктив механизм гэж нэрлэдэг.  Манайд энэ зохицуулалт байхгүй учир  тухайн Засгийн газрыг огцруулсны дараа нь шинэ Ерөнхий сайд хэн байх гэдэг дээр жинхэнэ “бялуу хуваалт” хөшигний цаана явагддаг. Мөн Засгийн газар солигдох бүрт төрийн албаны олон мянган ажлын байр, агентууд өөрчлөгддөг. Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр Засгийн газрын бүтэц, яамдыг тодорхой хэмжээгээр хөдлөхгүйгээр заах боломж бий. Ингэж байж улс төрийн савлагаа арилна.

-Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулахдаа “УИХ-ын гишүүнээр 30 нас хүрсэн иргэнийг сонгох” талаар тусгасан байна лээ.Зарим ахмад гишүүдийн хувьд парламентын гишүүд сэтгэлийн хөөрлөөр асуудалд ханддаг, туршлага байхгүй. Тиймээс парламентын гишүүдийн насыг нэмэгдүүлэх нь зөв гэж хэлдэг. УИХ-ын гишүүнээр сонгогдох иргэний насыг  нэмэх нь зөв үү?

-Насны босго нэмэгдүүлэхээр яригдаж байгааг судлаач бид буруу гэж үзэж байна. Дэлхийн чиг хандлагыг харахад иргэн хүн хууль, эрх зүйн чадамжтай болсон цагаас эхлэн парламентад сонгогдох эрх нь нээгддэг нь түгээмэл байна. Өөрөөр хэлбэл, 18 нас хүрсэн иргэд хууль тогтоох байгууллагад сонгогдох боломжтой болдог нь Баруун Европ, Латин Америкийн ихэнх улсын практикаас харагдаж байна. Зарим улсын хувьд орон нутгийн буюу муж, хотын хуралд сонгогдох насыг харьцангуй доогуур, үндэсний парламентад сонгогдох насыг арай өндөр босготойгоор зааж өгсөн байдаг. Жишээлэхэд, Италид 18 нас хүрсэн хүн орон нутгийн хуралд, 25 нас хүрсэн хүн үндэсний парламентад нэр дэвших эрхтэй болдог бол Бразил, Чили улсуудад орон нутгийн хуралд сонгогдох нас 18, парламентад сонгогдох нас 21 байх жишээтэй. 1992 оны “Үндсэн хуульд УИХ-ын гишүүнээр Монгол Улсын 25 нас хүрсэн сонгуулийн эрх бүхий иргэнийг сонгоно” гэж заасан нь санамсаргүй тоо биш ээ. Гэтэл энэ насны босгыг өндөрсгөх бодитой үндэслэл харагдахгүй байна. Манай Үндсэн хуульд УИХ-д сонгогдох насыг 25 гэж заасан хэдий ч өнгөрсөн сонгуулиудын түүхээс харахад ихэнх гишүүд 40 юмуу түүнээс дээш насандаа УИХ-д сонгогдсон байдаг. Харин 30 хүрээгүй байхдаа УИХ-д сонгогдсон улс төрч тун цөөхөн. Чуулганаар хэлэлцүүлэх явцад энэ заалтыг эргэж харах байх гэж найдаж байна.

ХЭРЭВ БИД ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ЗАСАГЛАЛЫГ СОНГОСОН БОЛ ӨНӨӨДӨР ДУНДАД АЗИЙН ТҮГЖИГДМЭЛ  УЛСУУДЫН ХЭМЖЭЭНД ОЧИХ БАЙСАН

-Үндсэн хуулийн өөрчлөлт засаглалын талаарх багагүй маргаан үүсгэж байна. Нэг хэсэг нь Монголд Ерөнхийлөгчийн засаглал хэрэгтэй гэсэн байр суурьтай байгаа. Ялангуяа Ерөнхийлөгчөөр Х.Баттулга сонгогдсоноос хойш ийм мессеж улс төрд хүчтэй цацагдах болсон. Харин нөгөө хэсэг нь Ерөнхийлөгийн засаглалыг эрс эсэргүүцдэг. Таны хувьд яагаад хүчтэй Ерөнхийлөгчийн засаглал биш хүчтэй Ерөнхий сайдын засаглалыг дэмждэг юм бэ??

-Засаглалын хямралыг тэр чигт нь Үндсэн хууль руу хамаатуулж болохгүй. 1992 оны Үндсэн хуулийг ардчилсан тогтолцооын үндсийг тавьж өгсөн сайн хууль гэж би үздэг. Үндсэн хууль батлагдсанаас хойш 27 жилийн дараах өнөөгийн нөхцөл байдлаас харахад шилжилтийн эмзэг үед ахмад улстөрчид, депутатууд маань ихэд алсыг харж, хоёр их гүрний дундах жижиг Монгол Улсын аюулгүй байдал, хэтийн төлөвийг бодолцож Үндсэн хуулийг боловсруулсан нь илт харагддаг. Хэрэв бид Ерөнхийлөгчийн засаглалыг сонгосон бол өнөөдөр Дундад Азийн түгжигдмэл улсуудын хэмжээнд очих байсан. Хямралын үед ард түмний дунд хүчтэй удирдагчийг хүсэн хүлээх хандлага байдаг. Ерөнхийлөгчөөр бурхан мэт хүн сонгочихвол улс орон хөгжинө гэсэн хүлээлт өндөр байдаг ч улс орнуудын түүхээс харахад энэ нь эсрэгээр байх нь олонтаа.

1992 оны Үндсэн хуулийг баталсан түүхэн процессыг харахад маш мэдрэмжтэй сонголт хийжээ гэж бодогддог. Гагцхүү тухайн үед парламентын бүтэц ямар байх уу, Засгийн газраа хэрхэн бүрдүүлэх үү гэдэг талаар туршлага байгаагүй учраас Үндсэн хуульд энэ талаарх зарим заалтууд учир дутагдалтай байгаа юм. Тийм учраас Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр зарим процедурын шинжтэй жижиг заслуудаа хийгээд суурь үзэл баримтлалыг хадгалаад явах нь зүйтэй болов уу.

"Болор дуран"-аар шалгав.
Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
21
ТэнэглэлТэнэглэл
14
ЗөвЗөв
3
БурууБуруу
2
ХахаХаха
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ГайхмаарГайхмаар
0
ХарамсалтайХарамсалтай
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

93 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

иргэн 2019-04-17 202.179.31.108

Олон болгох нь чухал биш хариуцлагаггүй гишүүнийг хугацаанаас нь өмнө чөлөөлдөг, гэмт хэрэг үйлдсэн бол прокурорын шаардлагаар гишүүнээс нь түр түдгэлзүүлдэг, байнгын хороо болон нэгдсэн чуулганы хуралдаанд суухгүй бол цалин, хангамжаас нь хасдаг гэх мэтээр хариуцлага тооцдог болгочихвол болно.

Avatar

дорж 2019-04-17 203.217.139.225

Олон хүнтэй парламент сайн ажиллахын баталгаа,нотолгоо байхгүй. Гадныхны жишээ авах хэрэггүй. Монголчууд олон толгойлох тусмаа юу ч биш болдог. Цөөхөн хүн өндөр хариуцлага үүрээд ажиллах хэрэгтэй. Чадахгүй хүнийг 4 жил гахай шиг тэжээх хэрэггүй. Парламент 2 танхимтай байх нь илүү сайн хувилбар. Бага хурал цөөхөн гишүүнтэй ажиллах,их хурал сум хороодыг төлөөлөх өргөн бүрэлдэхүүнтэй,жилд 2-4 улаа хуралдаж бага хурлын нэг мөр болгосон хуулиудыг эцэслэн батлах,эсвэл буцаах зэрэг том асуудлыг шийд

Avatar

Хятад улс 60-хүрсэн хүнийг сонгодог 2019-04-17 103.14.38.137

Хятад улс их хурал, засгийн газартаа 60-хүрсэн хүнийг сонгодог хуультай. 60 хүрсэн хүн амьдралын бүхий л мэдлэг, туршлага суусан гэж үздэг гэнэ. Энэ ч бас ортой шүү

Avatar

40-с дээш насны дэд боловсролтой 2019-04-17 103.14.38.137

40-с дээш насны дээд боловсролтой хүн ИХ д орох эрхтэй. Юун төлөө хууль батлах дээд байгууллага билээ. Нэг гудамжны боловсролгүй, эрүүгийн гэмт хэрэгтэн Ерөнхийлөгч болно гэдэг төрийг самууруулж, Монгол орныг сүйрүүлэх үүд хаалга болно. Баярцогт, Сайханбилэг мэтийн жоохон банди нар анх ИХ хуралд орж ирээд яаж түйвээж, эцэстээ Монгол орныг хэмжээлшгүй их хохироож байна бодох хэрэгтэй.

Avatar

Зочин 2019-04-17 122.201.22.202

Одоо байгаа хэдийнхээ хариуцлагыг сайжруулж чадахгүй байж юу солиороод байгаан

Avatar

Зочин 2019-04-17 202.21.108.138

Энэ зөнөг Лүндээжанцангийн төлөвлөсөн ҮХ ийн өөрчлөлтөнд иргэдийн хамгийн их хүсэн хүлээсэн заалт алга байна. Энэ нь ,УИХ ын гишүүдийг эргүүлэн татах, хариуцлага хүлээлгэх, заалт огт байхгүй байна. Тэнэг хулгайч , ёс зүйгүй , боловсролгүй, маш олон гишүүдийн хоргодох газар нь УИХ болоод байгаа шүүдээ, үүнийг л өөрчлөх гээд иргэд хүсч байна!!!

Avatar

Зочин 2019-04-17 150.129.143.72

Зуун ямаан жаран ухна гэж

Avatar

Зочин 2019-04-17 66.181.177.75

Залуу настайг гишүүн болгож үзлээ болохгүй байна бандааш өөр юу юу ч билээ асуудал гараад мянган үхрийнхээ эврийг доргиогоод байна бас монгол улсын хүний онцлог гэж байдаг юм тэр байтугай байгаль цаг уур нь хүртэл онцгой өөр тэр гадаад улс дуурайхаа боль ганц гишүүн ч биш бусад ажил дээр ч нас чухал өөрөө бас залуу учраас алдаж л ярьсан бололтой

Avatar

Дэмжиж байна 2019-04-17 174.205.29.182

Энэ судлаачийг дэмжиж байна ер бүх юм зөв хандлагатай байна. Харин насыг 40 дээш байвал зөв байх өө, өөрсдийгөө яай гэсэн нусан буунууд яаж мань хэдээ хөгжүүлж харагдах вэ дээ

Avatar

Тулга 2019-04-17 202.126.88.53

Гишүүдийн ирцийг 39 биш 50+1 болго хурууны хээгээр кнопоо дардаг болго. Ард олны төлөө гэж амлчихаад хуралдаа суусан юм байхгүй үнэн даварсан нөхдүүд шүү

Avatar

Зочин 2019-04-17 202.179.25.148

Зөв

Avatar

зочин 2019-04-17 66.181.179.140

Нээх зориг энэ тэр гээд дөвчигнөөд яах вэ хүүхээн наад хэдэн луйварчидтайгаа хариуцлага тооцоод гадна дотногүй хулгайгаа болиод өг . Одоо бас нэг их мэдэгч гараад ирлээ . Нэг их чухал хүн болж жүжиглээд юуг хэв хүүхэн. Сонгууль дөхөөд байна уу???

Avatar

Зочин 2019-04-17 64.119.21.28

Энэ лалрын авгай их хурлын гишүүдийн тоог 120 болгочихвол би өөрөө багтчих байх гээд бодцийн биш үү муу л***р олон юм хуцаад байгаарай

Avatar

Зочин 2019-04-17 202.72.245.203

ХҮН ЕР НЬ ГУЧ ОРЧИМ НАСАНДАМ Л ТӨЛӨВШИЖ БИЕ ХҮН БОЛДОГ ТУЛ НАСНЫ ХЯЗГААР ТАВЬ

Avatar

Зочин 2019-04-17 66.181.178.50

40нас амь амьдрал аливаа бүхнээ цогцлоосон үүнээс бага бол болчимгүй салиа нь арилаагүй элдэв хэрэгт орж хэл ам татлах нь түгээмэл амьдрал харуулаад байна эрхэм судлаач гуай.

Avatar

Зочин 2019-04-17 64.119.21.168

Хуульчид, улс төр судлаачид ер нь бүгд нэг иймэрхүү байр суурьтай байдаг юм билээ. Энэ 76 гишүүнтэй парламентын чадамж бол тааруу, тоог нь нэмэх хэрэгтэй, эсвэл 2 танхимтай болгох хэрэгтэй гэж ярьцгаах юм билээ. БИ бол 2 танхимтай парламенттай болчуул яасийн гэж боддог. Аймаг бүрээс 2 хүнээ сонгоод Ардын их хурал болдог, сонгуулиар гарч ирдэг Бага хурал гэсэн 2 танхим байвал зүгээр байх. Бат-үүл гуай нэг хэсэг 2 танхим яриад байсан.

Avatar

ямбий 2019-04-17 64.119.25.177

ЭРХ ЧӨЛӨӨТ МОНГОЛД ЯМАРЧ ХУУЛЬ ХЭРЭГГҮЙ ЧӨЛӨӨТЭЙ ДУРААРАА АМЬДАРМААР БАЙНА Ш ДЭЭ

Avatar

ямбий 2019-04-17 64.119.25.177

ЭРХ ЧӨЛӨӨТ МОНГОЛД ҮНДСЭН ХУУЛЬ ХЭРЭГГҮЙ ямарч хууль хэрэггүй чөлөөтэй амьдряа л даа

Avatar

Зочин 2019-04-17 202.21.100.202

б**с нь баастайгаа, боовондоо захирагддаг, өнгө мөнгөнд хууртагддаг залуусаа яая даа гэж байхад юу донгоснов

Avatar

Бат 2019-04-17 202.179.25.255

ДЭЛХИЙ НИЙТИЙН ЖИШГЭЭР 3- 5 САЯ ХҮН АМТАЙ ЖИЖИГ ОРОНД 120-150 ХҮНТЭЙ ПАРЛАМЕНТ БАЙДАГ. Гэтэл Монголын УИХ- ын 76 гишүүнээс 39 гишүүн хуралдаж шийдвэр гаргана. 19 гишүүн гар өргөхөд л лоббины хууль төрнө. Байнгын хороон дээр 9 гишүүн л гар өргөөд л ямарч тэнэг шийдвэр гарна шүү дээ. Хажуугаар нь хүний кноп дардаг \’\’ ТӨГӨЛДӨР ХУУРЧ \’\’ -ГИШҮҮД БИЙ. 120-150 гишүүн худалдагдах магадлал тэр хэмжээгээр л буурна. Ардын Их Хурлын 450 депутатууд худалдагдаагүй л байсан.

Avatar

Зочин 2019-04-17 64.119.21.168

УИХ-ын гишүүдийнхээ тоог нэмэх, эсвэл нэмэхгүйгээр одоо байгаа 76 гийн дээр дээд танхим гээд аймгуудын төлөөллөөс 42 гишүүнтэй бүрдүүлчихмээр байдаг.

Avatar

Зочин 2019-04-17 122.201.21.219

Mongoloo hezee ch yvropiin uls ornuudaas jishee avch hogluulne gej baihgui.Hudlaa medehgui baij yvrop soyol yarihaa bolih heregtei!Bidnii jishee bol yopon deg juram undesnii soyol l baih heregtei.IKH ZASAG HUULI

Avatar

Зочин 2019-04-17 66.181.191.48

Түүхийг өөрийн явцуу санаархалаар гуйвуулж болохгүй. х** нохой гахайд нь хүрдэг этгээдүүд бол монголын "ардчилагчид". Ардчилллын малгай өмссөн танхай этгээдүүд барууны заавар, мөнгөр үймүүлж Монголыг 30-аад жил цөлмөсөн нь түүхэн үнэн. П.Жөсрай гуай Монголыг зах зээлд шилжүүлж, наад зах нь талх давснаас өөргүй байсан лангууг богино хугацаанд дүүргэсэн нь бас түүхэн үнэн билээ. УИХ 2 танхимтай болоогүй цагт Монгол улс, монголчууд анархизмын гайг эдэлсээр байх болно.

Avatar

Бат 2019-04-17 202.179.25.255

ДЭЛХИЙ НИЙТИЙН ЖИШГЭЭР 3- 5 САЯ ХҮН АМТАЙ ЖИЖИГ ОРОНД 120-150 ХҮНТЭЙ ПАРЛАМЕНТ БАЙДАГ. Гэтэл Монголын УИХ- ын 76 гишүүнээс 39 гишүүн хуралдаж шийдвэр гаргана. 19 гишүүн гар өргөхөд л лоббины хууль төрнө. Байнгын хороон дээр 9 гишүүн л гар өргөөд л ямарч тэнэг шийдвэр гарна шүү дээ. Хауугаар нь хүний кноп дардаг \’\’ ТӨГӨЛДӨР ХУУРЧ \’\’ -ГИШҮҮД БИЙ. 120-150 гишүүн худалдагдах магадлал тэр хэмжээгээр л буурна. Ардын Их Хурлын 450 депутатууд худалдагдаагүй л байсан.

Avatar

зочин 2019-04-17 66.181.161.126

УИХ-ын гишүүний насны доод болон дээд хязгаарыг зааж хуульчлах нь зөв, доод хязгаар нь 40, дээд хязгаар нь 70 нас байвал зохимжтой.

Avatar

хооной 2019-04-17 122.201.22.83

чи муу чинь юу хуцаад байгаа ац вэ???? гишүүдийн тоог нэмэх хэрэгтэй гэж донгосч байхаар байгальд халтай тархай бутархай нүүдлийн мал аж ахуй гэдэг шиг улсын төсөвд халтай тархай бутархай засаг захиргааныхаа хувиарт өөрчилөлт оруулаж дөрвөн аймагтай болох тухай ярьсанбол арай дээр байсан юм

Avatar

БАТ инженер 2019-04-17 119.40.103.3

Ерөнхийлөгчийн засаглал руу нэг удаа орж байж коммунистуудын дарангуйллаас сална шүү дээ. 4-8 жилийн дараа буцаад парламентийн засаглал руугаа орно. биз. 90 онд ардчилагчдын хийсэн гол алдаа бол хуучин коммунист намаа хоргилоогүйд оршино. Ардчилалд юу хийгээгүй засаг бол Жасрай гуайн загсаг шүү дээ. Бямбасүрэнгийн эхүүлсэн бүх юмыг зогсоосон биз дээ. Би мартаагүй байна.

Avatar

санаа 2019-04-17 112.72.8.90

Одоо хуучин коммунист гэж ярихаа боливол яасан юм бэ Шинэ капиталистууд гарч ирээд бараг неокоммунистууд болгож байгаа билээ. Гэхдээ нийгэмд өөрчлөлтөөр, хувьсгалаар гарч ирж буй масс түүний цөм болох этгээдүүдийн түүхэнд гүйцэтгэж бий болгож буй зүйл нь нарийндаа хувь хүний дотоодын БИ тэй органик холбоотой байдаг юм байна. Тэд дотоод сэтгэлдээ юу хүсч байсныг өнөөдөр бид ойлгож эхэлж байх жишээтэй. Иймээс өвөг дээдэс эцэг эхтэй бол ийм ш**** зүйл давтан давтан үглэх хэрэггүй билээ.

Avatar

нүд чих 2019-04-17 66.181.161.43

Тоог олшруулаад хурлын ирц сайжраад хуулий чанар дээшлэх нь юу л бол. Хариуцлага оролцоог нь сайжруулаад ирц 3 ны 2 той тэнцсэн нөхцөлд хуралддаг болгох.Үндсэн ажилдаа ирэхгүй болохоор тал нь хуралдаад байдаг дэглэмээ болих хэрэгтй.Гишүүдийн үндсэн ажил шүүдээ.51 %ийг хаана юунд хэрэглэх вэ? гэдгээ бодох ёстой. юм л бол 51.Завхарсан юм их байна даа.

Avatar

Хүннү 2019-04-17 202.179.24.114

Одоогийн 76-г яая гэж байхад элэнцгийн чинь 120-150 гишүүн вэ? Манай үе үеийн гишүүд улс орныхоо төлөө олигтойхон ажиллах чадваргүй мулгуу хүмүүс байсан. Одоо тэгээд хар ямар улс орон болчхоод байна. Өснийхөө төлөө ажиллаж ирсэн. Иймд гишүүдийн тоог нэмж болохгүй. Наадуулыг чинь тэжээх мөнгө алга. Энэ үндсэн хуулийг өөрчлөхөд эр зориг мориг гэж сүр бадружлах юмгүй, наад хогнууд чинь өөрсөндөө ашигтай заалтыг шөнө дөлөарч болтугай хийдэг хүмүүс.

Avatar

Зочин 2019-04-17 66.181.168.200

ЭНЭ ХҮҮХЭН ДОКТОР, ПРОФЕССОР ШИГ ЁСТОЙ Л НЭГ ХАРАГДАХГҮЙ БАЙНА ДАА. ҮНДСЭН ХУУЛИЙГ ШИНЭЧЛЭХЭД ЭР ЗОРИГ ЯМАР ХАМААТАЙ ЮМ БЭ? ҮНДЭСЛЭЛ, ШААРДЛАГА, КОНЦЕПЦАА ЗӨВ ГАРГАХ ЯВДАЛ. ЭНЭ УДААГИЙН ИХ ХУРАЛ БОЛ АЛТАН БОЛОМЖ. ДАРАА ДАРААЧИЙН ИХ ХУРАЛД АЛЬ Ч НАМ ОЛОНХИ БОЛОХ МАГАДЛАЛ ХАРАГДАХГҮЙ БОЛСОН. ОДОО Л ӨӨРЧЛӨЛТ ХИЙЖ ЧАДАХГҮЙ БОЛ БИДНИЙ ДАВХАР ДЭЭЛ, ЭРХ МЭДЛИЙН ХУВААРИЛАЛТААС ҮҮДСЭН ХЭРҮҮЛ 21 ДҮГЭЭР ЗУУНЫ ТУРШИД ҮРГЭЛЖЛЭХ БИЗЭЭ. ТИЙМЭЭС НЭН ДАРУЙ ҮНДСЭН ХУУЛИНДАА ӨӨРЧЛӨЛТ ОРУУЛАХ ХЭРЭГТЭЙ.

Avatar

Зочин 2019-04-17 66.181.168.200

УИХ-ын 76 хүртэл дэндүү олдоод байхад энэ авгай УИХ-ыг 120 гишүүнтэй болгох тухай юугаан унгас алдана вэ. Ийм хоолны савнуудыг татвар төлөгчдийн мөнгөөр зүгээр л тэжээх хэрэг үү. Төр данхаагаад байна. Цомхон байх ёстой гээд байхад энэ мэдрэл авгай юугаа солиорно вэ.

Avatar

Үнэхээр дүнхүү юм аа 2019-04-17 43.242.243.52

Энэ хүүхэн шиг псевдо-эрдэмтэд мөн ч олширчээ. Хэлсэн ярьсан бүр нь буруу. Парламентийн гишүүдийн тоо Монголын хувьд 30-аас дээш гарах нь огт хэрэггүй. Бас тэгээд ҮХ-д өөрчлөлт оруулах нь эр зориг шаардана гэх юм. Сонгуульд олон тоогоор ялсан байхад л боллоо шүү дээ. Худлаа сүртэй сүртэй үг хэрэглээд л.

Avatar

зочин 2019-04-17 192.82.65.189

76-гаа яая гэж байхад юу солиороод байна аа

Avatar

Зочин 2019-04-17 202.21.122.166

За энэ хүүхэн хэзээ яаж ямар учиртай өөрийгөө доктор моктор гээд олон юм яриад бнаа. 76 илүүдээд байхад юун 100 амьдралын туршлага дээрхи зүйлийг сайн мэдэж судлах хэрэгтэй шүү за

Avatar

Зочин 2019-04-17 202.179.26.125

Гадаадын ойр зуурын ном уншсан бололтой. Дотоодын амьдралын талаар тун маруухан юм. Монголд хариуцлага, эрх мэдэл жигд хуваарилагддаггүй, харин албан тушаалтан бүрт эрх мэдэл нэмэгддэг болсон нь УИХ – ын гишүүдийн тоог нэмэгдүүлэх бус харин ч цөөлөх үндсэн шалтгаан болсон шүү дээ. УИХ – ын гишүүдийн тал нь сонгуулийн хугацаанд төрийн сайд болдог, сонгуулийн дараа гарцаагүй төрийн өндөр албан тушаалд томилогддог зүй тогтол бий болсныг мэдэхгүй улс төр судлаач гэж байж болохгүй дээ.

Avatar

зочин 2019-04-17 61.105.73.44

– УИХ-ын гишүүний насны босгыг 30 болгож нэмнэ гэж байхгүй шүү. Залуусын орон байж хэдэн хөгшчүүдээ бурхан мэт тахиад насаар нь УИХ-д суулгана гэж юу байсийн\n- Монгол шиг жижиг улс парламентын засаглалтай байх нь дээр л дээ\n-Ер нь явж явж 1992 оны Үндсэн хуулийн ориг эхийг сэргээчихвэл болоо юм бишүү.

Avatar

Зочин 2019-04-17 66.181.161.12

Эрдэмтэн судлаачдынхаа үгийг сайн сонсож байж эцэг хуулиндаа гар хүрээрээ дээ. Эд нар ингээд үнэн бодитой саналууд яриад байдаг ч тэрийг нь цаадуул нь хэр авах юм бол доо

Avatar

Зочин 2019-04-17 202.179.25.148

Эрдэмтэн судлаачид хэн бэ

Avatar

зочин 2019-04-17 203.217.138.2

За мангартаараа. Хууль батлах ирцээ 75% болгож болгон болно биздээ. Хуралдаа суухгүй, таслаад байгаагы төлөө УИХ-ын гишүүдийн тоог 120-150 гэх шиг. Эргүү авгай байна даа. Энэ хаана сургууль төгссөн МАЛ вэ. Улс төр судлаач ч гэх шиг. Ийм улс төр судлаачтай байхаар яаж хөгжих ? энэ улс орон. УИХ-ын гишүүдийг хуралдаа бүрэн суудаг, Ирцийг 75 болгоод. хурал төсөл гишүүдийг эргүүлэн татдаг болвол. бүгд л хуралдаа сууна шдээ. МАНГАР АВГАЙ

Avatar

зочин 2019-04-17 203.217.138.2

Байнгын хорооны гишүүдийн ирцийг бас 75% болгоод, хурал хоцорсон, тасал гишүүдийг ард түмнийг төлөөлөх үүргээ биелүүлэхгүй байна гэж үзээд. эргүүдэн татдаг хуультай болоё. Энэ эргүүй авгайг АЖЛЫН ХЭСГЭЭС ГАРГААД жирин малчин намайг орууларай. Арай дөнгүүр юмнууд хэлж өгөе.

Avatar

Зочин 2019-04-17 203.217.138.2

УИХ хууль баталдаг, Ерөнхийлөгч нь Шүүх эрх мэдэл, Засгийн газар нь гүйцэтгэх эрх мэдэлээ сайн хэрэгжүүлдэг байх хэрэгтэй. Энийг хийхэд гишүүдийн тоо огт хамаагүй, тоог нэмээд ч нэмэргүй. УИХ—р ЗГ-ыг томилдог, Монгол банк, АТГ, Ерөнхий прокурорыг томилдог, ШЕЗ дээд шүүгч, бусад шүүгчийг шууд томилдог, ЗГ бусад төрийн албан хаагч нарыг томилдог баймаар байгаа, Зөвшилцөх гэдэгийг хасвал таарна. Дээрх институц бие биенийхээ томилгоо, үйл ажиллагаа руу ордогүй баймаар байгаа, БНСУ, Япон, гэх улс

Avatar

Батмягмар 2019-04-17 66.181.185.249

Монгол шиг жижиг улс парламентийн засаглалтай байсан нь дээр дэмжиж байна.

Avatar

Zochin 2019-04-17 175.223.26.88

Za daa ene ch estoi medemhirchihlee dee 76bgaad yu ch hihgvi bna bas 1suudlin dain.100-120hun bas tgeed tatvarin munguur tsalinjaad bhuu zuv garts yri

Avatar

ГАН 2019-04-17 183.81.171.2

НАМУУДЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ ИЛ ТОД БАЙДЛЫГ САЙЖРУУЛЖ, САНХҮҮГ НЬ ТОДОРХОЙ БОЛГОЖ БАЙУ ҮНДСЭН ХУЛЬД ГАР ХҮРЭХ ХЭРЭГТЭЙ. НАМУУД СОНГУУЛД ОРОХДОО ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ТЭРГҮҮН БОЛООД ЗАСГИЙН ГАЗАРТ ОРЖ АЖИЛЛАЛАХ ХҮНЭЭ ИЛ ЗАРЛАЖ БАЙХ НЬ ЗӨВ ЮМ.

Avatar

kkkk 2019-04-17 124.158.111.52

Zorig shaardah ni sonin bish. \nGol chadvar gots uhaan heregtei

Avatar

зочин 2019-04-17 103.57.94.247

энэ балай авгай зөнөг лүндээ хоёр үндсэн хууль бичээд тэгэд нөгөө эргүүнүүд нь гар өргөж батлаад манай үхэрнүүд шинэ үндсэн хуультай болчлоо ш дээ гээл хөөрөөл яг хошин шог

Avatar

Бат 2019-04-17 202.179.25.255

ДЭЛХИЙ НИЙТИЙН ЖИШГЭЭР 3- 5 САЯ ХҮН АМТАЙ ЖИЖИГ ОРОНД 120-150 ХҮНТЭЙ ПАРЛАМЕНТ БАЙДАГ. Гэтэл Монголын УИХ- ын 76 гишүүнээс 39 гишүүн хуралдаж шийдвэр гаргана. 19 гишүүн гар өргөхөд л лоббины хууль төрнө. Байнгын хороон дээр 9 гишүүн л гар өргөөд л ямарч тэнэг шийдвэр гарна шүү дээ. Хауугаар нь хүний кноп дардаг \’\’ ТӨГӨЛДӨР ХУУРЧ \’\’ -ГИШҮҮД БИЙ. 120-150 гишүүн худалдагдах магадлал тэр хэмжээгээр л буурна. Ардын Их Хурлын 450 депутатууд худалдагдаагүй л байсан.

Avatar

Зочин 2019-04-17 203.217.138.2

За мангартаараа. Хууль батлах ирцээ 75% болгож болгон болно биздээ. Хуралдаа суухгүй, таслаад байгаагы төлөө УИХ-ын гишүүдийн тоог 120-150 гэх шиг. Эргүү авгай байна даа. Энэ хаана сургууль төгссөн МАЛ вэ. Улс төр судлаач ч гэх шиг. Ийм улс төр судлаачтай байхаар яаж хөгжих ? энэ улс орон. УИХ-ын гишүүдийг хуралдаа бүрэн суудаг, Ирцийг 75 болгоод. хурал төсөл гишүүдийг эргүүлэн татдаг болвол. бүгд л хуралдаа сууна шдээ. МАНГАР АВГАЙ

Avatar

йыу 2019-04-17 103.11.195.34

Бурхан минь үүнээс бусад наад захын амьдралын хэв маяг, эрүүл мэнд, боловсрол, тэгш эрх, хүний эрх дээр дэлхийн жишиг ярьж үз мангараа

Avatar

Zochin 2019-04-17 103.26.194.144

Hun am bagatai ulsad 100 garui gishuun hereggui, hun bolgon darga bolood haashaa l harnuu erh medeltei orkuud demii.

Avatar

Буянаа 2019-04-17 66.181.161.108

– Засгийн газрыг тогтвортой байлгах нь зөв.

Avatar

Буянаа 2019-04-17 66.181.161.108

– Засгийн газрыг тогтвортой байлгах нь зөв. Дэлхийн жишгээ л дагамаар байна. Хэдэн хүн сайд болох гэсэн амбицаа дагаад засгаа огцруулаад оронд нь суучихдаг байдлыг зогсоох хэрэгтэй

Avatar

ZOCHIN 2019-04-17 124.158.124.169

MEDEMHIIRCH SOLIORSON AVGAI HENII ZHIALGAAR HUDLAA h*****d BAINAA MAH ,IIN BUUNII NOHOI ABGAI REFORMIIG bIMBASURENGIIN ZASGIIN GAZAR EHLUULSNIIG DELHII DAYAR MEDDEGIIM

Avatar

Зочин 2019-04-17 202.131.244.210

Сайхан ярилцлага байна. Энд комент оруулаад байгаа тролл нь мэдэгдэхгүй нөхдүүд юм уншчихаад мэдэмхийрвэл ямар вэ? Мэргэжлийн хүний үгийг ч сонсохоо байлаа.

Avatar

зочин 2019-04-17 103.57.94.247

энэ нэг балай авгай ард түмнээс асуусан гэж шааж байна биднээс хэн ч юуч асуугаагүй зөнөг лүндээгээс л асуусан юм байлгүй

Avatar

зочин 2019-04-17 103.57.94.247

одоо байгаа 76 жидүүчнээ яая гэж байхад бас авгай хүүхэд ах дүүгий нь гишүүн болгох хэрэг байна уу

Avatar

Зочин 2019-04-17 103.10.23.136

– Сонгуульд оролцох намууд Ерөнхий сайд, засгийн газрын сайд нараа урьдчилаад зарлаад орчихдог баймаар байна. Үүнийг л үндсэн хуулинд хийж өгмөөрийн.

Avatar

Зочин 2019-04-17 103.10.23.136

Монгол шиг жижиг улс парламентын засаглалтай байх нь дээр л дээ

Avatar

МУ-ын иргэн 2019-04-17 66.181.166.252

Энд бичээд зарим хүмүүсийг ойлгохгүй юмаа. Одоо байгаагаа яаая гэж байхад гэх юм. Нэг гишүүнд байх эрх мэдлийг багасгаж байж нэг ажлаа бүрэн дүүрэн хийдэг болон одоо энэ гарууд чинь олон юманд ороод юу ч хийлгүй халтуурдаж хаяад мөнгө идээд байгаам шдээ. Хөгжингүй орнуудыг хар өөрсдийгөө хар манайхтай адил байсан улсууд одоо яаж хөгжиж байна. Гэтэл манайх дотроо хэрэлдээд л \n\n-

Avatar

мѳнхбат 2019-04-17 202.126.88.39

– Засгийн газрыг тогтвортой байлгах нь зөв. Дэлхийн жишгээ л дагамаар байна. Хэдэн хүн сайд болох гэсэн амбицаа дагаад засгаа огцруулаад оронд нь суучихдаг байдлыг зогсоох хэрэгтэй

Avatar

Зочин 2019-04-17 66.181.161.122

Энэ бүсгүйн ярьсан юман дотор буруу зүйл ч байна, жишээлбэл, "давхар дээл"-ийн тухайд! 100% дан дээлтэй байх шаардлагатай. Гэвч залуу судлаач эрдэмтэд ийнхүү сэтгэл санаачилга гаргаж байгааг хөхиүлэн дэмжих ёстой, бид ахмад үеийнхэн!!!

Avatar

Зочин 2019-04-17 202.179.25.255

ДЭЛХИЙ НИЙТИЙН ЖИШГЭЭР 3- 5 САЯ ХҮН АМТАЙ ЖИЖИГ ОРОНД 120-150 ХҮНТЭЙ ПАРЛАМЕНТ БАЙДАГ. Гэтэл Монголын 76 гишүүнээс 39 гишүүн хуралдаж шийдвэр гаргана. 19 гишүүн гар өргөхөд л лоббины хууль төрнө. Байнгын хороон дээр 9 гишүүн л гар өргөөд л ямарч тэнэг шийдвэр гарна шүү дээ. 120-150 гишүүн худалдагдах магадлал тэр хэмжээгээр л буурна

Avatar

Бат 2019-04-17 202.179.25.255

ДЭЛХИЙ НИЙТИЙН ЖИШГЭЭР 3- 5 САЯ ХҮН АМТАЙ ЖИЖИГ ОРОНД 120-150 ХҮНТЭЙ ПАРЛАМЕНТ БАЙДАГ. Гэтэл Монголын 76 гишүүнээс 39 гишүүн хуралдаж шийдвэр гаргана. 19 гишүүн гар өргөхөд л лоббины хууль төрнө. Байнгын хороон дээр 9 гишүүн л гар өргөөд л ямарч тэнэг шийдвэр гарна шүү дээ. 120-150 гишүүн худалдагдах магадлал тэр хэмжээгээр л буурна

Avatar

Бат 2019-04-17 202.179.25.255

76 гишүүнээс 39 гишүүн хуралдаж шийдвэр гаргана. 19 гишүүн гар өргөхөд л лоббины хууль төрнө. Байнгын хороон дээр 9 гишүүн л гар өргөөд л ямарч тэнэг шийдвэр гарна шүү дээ\n120-150 гишүүн худалдагдах магадлал тэр хэмжээгээр л буурна

Avatar

Зочин 2019-04-17 202.179.25.255

76 гишүүнээс 39 гишүүн хуралдаж шийдвэр гаргана. 19 гишүүн гар өргөхөд л лоббины хууль төрнө. Байнгын хороон дээр 9 гишүүн л гар өргөөд л ямарч тэнэг шийдвэр гарна шүү дээ

Avatar

болдоо 2019-04-17 202.126.89.56

бид нь 76 гээд сохроор шүүмжлээд байдаг болохоос ер нь бол 76 гишүүн бөл төлөөллийн хувьд одоогийн хүн амтайгаа харьцуулахад багадсан тоо, тоог нь нэмэх нь зөв, тэгж байж лоббинд автдаг, буруу хууль, шийдвэр батлагдахаас хамгаалагдана. аа тэр эрх мэдэл, эрхийн асуудал бол дараагийн асуудал, хасч нэмж болно

Avatar

25 нас 2019-04-17 66.181.161.12

Их л зөв өнцгөөс харжээ. УИХ-ын гишүүнээр сонгогдох насыг 30 болгож нэмэх нь буруу гэдэгтэй яах аргагүй санал нэг бна. Бандааш Гантулгаас болж л энийг оруулж байгаа байх. Олон удаа сонгогдсон хөгшчүүд нь залуусаа оруулахгүй гэсэндээ ийм юм ярьдаг байх. Сайханбилэг, Баярцогт гээл зөндөө мундаг залуучууд орж ирж байсан шт, 25 нас гэдгээрээ байх хэрэгтэй шүү. Залуусаа үүнд саналаа өгөөд дэмжээд явцгаая.

Avatar

Зочин 2019-04-17 202.179.25.255

Монгол Улсын хүн амын тоо, газар зүйн онцлог, хоёр их гүрний дундах жижиг улсын онцлог зэргээс хамааруулан тооцоход Монгол Улсын парламент 120-150 хүртэлх тооны гишүүнтэй байх ёстой. Ингэж байж нэг гишүүнд оногдох эрсдэлийн хэмжээ буурна. Өөрөөр хэлбэл гадна дотны лоббид автах магадлал буурна гэсэн үг. Нөгөө талаас УИХ-ын ард иргэдээ төлөөлөх чадамж нэмэгдэнэ.

Avatar

Зочин 2019-04-17 203.217.138.2

Хуульчид бас УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмэх ёстой гэж үздэг юм билээ. Ер нь цөөн хүнтэй парламент гадныханд худалдагдах боломж өндөр, тэгээд дээрээс нь ерөнхийлөгч хамаг юмаа барьдаг бол ёстой дампуурдгийг Тажикстан болон Африкийн улсууд харуулаад байна. Тажикстан бол Хятадад тавьсан өрөндөө хил залгаа мужаа өгцөн, Африкууд бол одоо үндсэндээ Хятадын колони болж дууслаа. Муу ч гэсэн олон хүн хэрэлдэж зодолдоод явж байж жижиг улсууд тусгаар тогтнолоо хадгалж үлддэг юм шиг байгаан.

Avatar

зочин 13 2019-04-17 202.9.43.15

АМЕРИКИЙН ИНДИАНУУД ОРОСЫН ЧУКЧААНУУД МОНОЛЧУУД ГЭЭД ЭНЭ ГУРАВ БОЛ ҮНЭХЭЭР ӨРӨВДӨЛТЭЙ ЮМДОО \nОЮУН УХААНЫ РХМСДОЛТОЙ ЮМ ХИЙЖ БҮТЭЭХ ЧАДВАРГҮЙ АРХИ ТАМХИ ХОЁР БАХЙАД Л БОЛОО ЮМ БИШҮҮ ХЯТАД ТАНКНААС АЙГААД ТӨМӨР ЗАМАА БАРИАГҮЙ 21 ЗУУНД АВТОМАШИНААР НҮҮРСЭЭ ТЭЭВЭРЛЭЭД ТЭР ЗАМД НЬ СИРИЙН ДАЙНААС Ч ИЛҮҮ ОЛОН ЗАЛУУС АМИА АЛДАЖ БАЙДАГ ИЙМ ТӨРТЭЙ БАЙХААР УРД ХӨРШДӨӨ ДАГААР ОРВОЛ ҮР ХҮҮХДҮҮД МААНЬ ЭРҮҮЛ САРУУЛ ОРЧИНД ХООЛ УНД САЙТАЙ БАЙ ЖСАЙН БОЛОВСРОЛ ЭЗЭИШИЖ ДЭЛХИЙД ГАРЧ АЖИЛЛАХ БОЛНО

Avatar

Зочин 2019-04-17 66.181.184.220

ЮУНД УРИАЛААД БНА ӨӨРӨӨ

Avatar

иргэн 2019-04-17 103.229.122.163

ogcom tenegtevee

Avatar

z 2019-04-17 192.82.64.208

toondoo bish tolgoindoo baih estoi 3 say hund 30 hun bhad l bolno

Avatar

ёооё 2019-04-17 103.9.90.98

76 гишүүн нь хагартлаа идээд эд нарыгаа яаж ч чадахгүй байж юун 120-150 бэ Сэтгэцийн эмнэлэгтээ очиж хэвт

Avatar

сонгогч 2019-04-17 43.242.243.81

9 хүн байхад хангалттай, 150 ЖДҮ-чинг улсын төсөв даахгүй, хөрсөн дээрээ бууж эргэн тойрноо хардагч болоосой, албан тасалгааны цонхоор хараад асуудлыг шийдэх нь утгагүй, хэний захиалгаар юугаа яриад байгаа авгай вэ?

Avatar

Зочин 2019-04-17 59.153.113.241

Хаанахын хоосон толгой дэмиырчихсэн авгай.вэ

Avatar

Зочин 2019-04-17 59.153.113.241

Энэ Мөнхцэцэг гэж балай.авгайгтйн хаврын синдром нь ирсэн юм байхдаа 76 хүнээ яая гэж байж юуных 130 вэ өөрөө эмнэлэгт хэвтвэл яасан юм дахиад ажил хийдэггүй хүмүүсээр яах юм Хол очиж Балайр

Avatar

Зочин 2019-04-17 66.181.160.115

Мөн дэмийрэх юм даа.100 ямаанд 60 ухна гэдгийн үлгэр яриад. 76 биш 24 байхад л болдно доо.

Avatar

zochin 2019-04-17 74.118.178.2

ene nuguu man-iin nariin bichgiin dargiin nu. a biluu? kk

Avatar

Танхим 2019-04-17 182.160.1.209

Дээд доод хоёр танхимтай болго!!! Гишүүдийн эрх мэдлийг хас.

Avatar

Zochin 2019-04-17 66.181.161.8

Minii bodloor hunii gishuudiin toogoo nemeh ni zov gej bodoj bn. Tegeed ch ene emegtei sudalgaatai zuil yarisan bn. Odoogiin baigaa gishuudiin too het tsoohonoos bolood oorsdiigoo ih l erelt heregtei gej boddog bh. Olon hunii hyanalt, deerees ni oluulaa bsnaaraa chanartai huuli batlagdah, noloond avtah badial ni bagasah undes boloh bh. Tegehgui bol odoo bgaa baidlaar bol hol yavahgui l gej haragdaj bn. Aan ter deed dood tanhim geh met zuil iluu zov, baij boloh huvildar baina daa.

Avatar

аёөно 2019-04-17 103.11.195.34

юу гээд солиород байна энэ хүн . Хаваршаа юу да

Avatar

Tegsnees 2 tanhimtai bolgo 2019-04-17 108.218.234.108

Tegsnees 39, 39 tuluulugchtei 2 tanhimtai bolgo. Ardiin hural ni ulsiin hurlaa hyanadag baih. Tegeed 1 hun 1 l alban tushaaltai baih, davhar deelgui.

Avatar

Зочин 2019-04-17 66.181.182.101

энэ ч одоо солиотой хүүхэн үү их хурлын 26 гишүүн байхад болоо юун 100

Avatar

Зочин 2019-04-17 64.119.19.77

Гишүүдийн тоог нэмэгдүүлээд эрх мэдлийг нь хасчих. Тэгэхээр жинхэнэ ажил хийх хүмүүс нь орж ирнэ. Ок уу.

Avatar

Эрдэмбилэг 2019-04-17 202.21.96.254

10- 12 байлгүй дээ, юун 120 вэ? Одооны 76 нь зөвхөн өөртөө зориулж хууль батлаад, түүгээрээ халхавч хийж хулгайлаад байхад хоёр дахин нэмэгдүүлэхээр юу нь сайжирна гэж?

Avatar

Зочин 2019-04-17 27.123.215.222

БИТГИЙ х**

Avatar

Ёстой дэмийрч байна 2019-04-17 43.242.243.52

Дэмийрнэ гэдэг гэдэг л энэ байх. 3-хан сая хүнтэй Монголд 100 МР гэнэ үү? 76 ч олдоод байгаа юм. 1 миллиард хүнтэй Энэтхэг, за тэгээд 100 гаран сая хүнтнй олон орон 300-500 МР-тэй байдаг. Энэ хүүхэн ёстой хоосон толгой байна. Монголд 1990-92 онд байсан парламент 25 бил үү 26 хүнтэй байсан. Ёстой эффектив ажилласан. Яг тохирох тоо. Ийм балай юмыг цаагуур нь эргэцүүлдэггүй мэдэмхийрэгч залуучууд мөн ч их болжээ. Төрийг данхайлгах юм ярих юм.

Avatar

zochin 2019-04-17 122.201.23.84

Яг ямар судалгаан дээр тулгуурлаж УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмнэ гэж яриад байгаа юм бэ. Харин ч эсэргээрээ 7 хасаад 69 болгох хэрэгтэй гэж бодож байна. Манай УИХ-ын гишүүд хуралдаа бүгд суугаад байвал ямар ч асуудалгүй ш дээ

Avatar

Зочин 2019-04-17 59.153.114.26

76-н хулгайчаа яая гэж байхад юуун 100 вэ ??

Avatar

Зочин 2019-04-17 66.181.182.101

харин тийн 26 болговол таарна дээр үед 11 байсан болоод л байсан даг 100 ямаанд 60 ухана гэж

Avatar

Зочин 2019-04-17 66.181.178.253

ZUUN . YMAAND JARAN UHNA GEGCHEER BOLIJ UZ.YMAR HEREG BN.JARAN GICHUUNTEI BAIH

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж