Монголын уран зохиолын өнөөгийн төрх хэвтэрийн өвчтөн шиг байна | News.MN

Монголын уран зохиолын өнөөгийн төрх хэвтэрийн өвчтөн шиг байна

Монголын уран зохиолын өнөөгийн төрх хэвтэрийн өвчтөн шиг байна

Монголын уран зохиолын өнөөгийн төрх хэвтэрийн өвчтөн шиг байна

Монголын зохиолчдын эвлэлийн түүхт 90 жилийн ой нэгдүгээр сарын 9-нд тохионо. Ойг угтан өнгөрөгч долоо хоногийг уран зохиолын өдрүүд болгон тэмдэглэж, яруу найрагчдын хөргийг дэлгэсэн юм. Өнөөдөр /2019.01.07/ “Чингис” зочид буудалд “Монголын орчин үеийн уран зохиол-соёлын шинэ өв” сэдэвт эрдэм шинжилгээний хурал боллоо. Хурлаар утга зохиолын салбарынхан уран зохиолын өнөөгийн чиг хандлага, хөгжлийн түүхийн талаар хэлэлцэж, санал бодлоо солилцож буй юм. Энэ үеэр Монгол Улсын шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, академич Д.Цэрэнсодном илтгэлдээ “Өнөөдрийг хүртэл монголчууд бид үндэсний соёлын эх түүхээ бодлоготойгоор, тогтвортой судалж чадсангүй. Сонирхогчийн байр сууринаас харсаар ирлээ. Монголын уран зохиолын өнөөгийн чиг хандлагыг өвчтөнтэй зүйрлэвэл хэвтэрт байгаа хүнтэй адилтгаж болно” гэдгийг тодотгов.

Монголын оюун санааны тулгуур болсон утга зохиолын өнөөгийн хөгжлийн талаар дараах хүмүүсийн байр суурийг сонирхов.

  АРДЫН УРАН ЗОХИОЛЧ Б.ЛХАГВАСҮРЭНГИЙН ХЭДЭН БОР ШҮЛГЭЭС ИЛҮҮ САЙН НАЙРАГ ТӨРСӨНГҮЙ

Монгол Улсын шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, академич Д.ЦЭРЭНСОДНОМ:

Сүүлийн 30 жилийн турш Бавуугийн Лхагвасүрэнгийн хэдэн бор шүлгээс өөр сайн найраг төрсөнгүй. Хэдийгээр шинэ урсгал, өнгө аясаар яруу найраг олон байгаа авч сэтгэлд нийцэх нь алга юм. Говийн догшин хутагт Данзанравжаагийн талаар Монгол Улсын Соёлын Гавьяат зүтгэлтэн, Г.Мэнд-Ооёо найрагчийн бичсэнээс өөр нүд баясгах зүйл олж харсангүй. Миний сэтгэлд хүрэхгүй байна.

Хүний сэтгэлийг хөдөлгөж эс чадваас

Хөндлөн бийрийг хөшиж юугаа хийнэ гэж Их зохиолч Инжинашийн хэлсэн агуу үг байдаг даа.

Монголын уран зохиолыг өвчтөнтэй зүйрлэж болно. Монгол оношилгоогоор бол хий, шар, бадган гурвын хорлолд авсан хүн шиг байна. Бүх зүйл нь тодорхой бодлого, чиглэлгүй болохоор Майн Риндийн “Морь унасан толгойгүй хүн” шиг хаашаа ч хамаагүй болчхоод байгаа юм. Гэхдээ би зохиолч хүн биш шүү. Уншигч хүний нүдээр харсан зүйлээ хэллээ. Залуустаа хандаж хэлэхэд монгол түмэн үлгэр сонсч өсч, хүмүүжсэн юм. Одоо бол хүүхдэдээ үлгэр уншиж өгөхөө байж. Магадгүй хоцрогдсон зүйл гэж үзэж байгаа байх. Гэтэл үгүй юм. Сэтгэлгээ нь л хоцрогдчихоод байна. Германд бол энэ уламжлалаа өнөөдрийг хүртэл хадгалсаар байна. Өв уламжлалаасаа суралцаж байгаарай гэж хэлье.

    МОНГОЛЫН УРАН ЗОХИОЛ ХОГ, САГ, ХӨӨСӨН ДУНД ХӨВЖ БАЙГАА НЬ ҮНЭН

Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, утга зохиолын шүүмжлэгч-судлаач, доктор, профессор Ч.ДАГВАДОРЖ:

“Монголын уран зохиол төрөл зүйлийн хувьд хаяагаа тэлж, баяжсан. Гэхдээ уран зохиол гэдэг бол олон байхын нэр биш. Чанартай байх ёстой. Энэ утгаар авч үзвэл он цагийн шалгуур хэрэгтэй. Уран зохиолыг үнэлж цэгнэдэг утга зохиолын судлал, яруу тайлбар, шүүмжлэл гэж чухал зүйл бий. Ингэснээр сайн, мууг ялгана. Одоо ийм үнэлгээ алга. Хэн нэгэн хувийн үнэлгээгээр л бодож явна. Ер нь бол сайн зохиол, авъяастай зохиолчид байгаа ч бусад хог сагийн дотроос ялгарахад бэрх болсон цаг үе гэж боддог. Академич Д.Цэрэнсодном гуайн хэлсэнтэй санал нийлж байгаа. Монголын уран зохиолын өнөөгийн чиг хандлага хэвтэрт байгаа өвчтөн шиг л байгаа шүү дээ. Энэ цагийн залуу зохиолч, яруу найрагчийн бичсэнээр “Монголын уран зохиол бол хог, саг, хөөсөн дунд хөвж явна” гэдэг нь үнэн.

Хэрэв уран зохиолоо өөдөө татъя гэвэл судлал шүүмжлэлдээ анхаарах хэрэгтэй. Судлалд шүүмжлэлд яруу тайлбарыг хөгжүүлж, уран зохиол өөрийн үнэлгээг авч байж ялгарч чадна. Уран зохиол соёлын хувьд монголчуудын үндэсний соёлд шинэ өнгө аяс орж ирж байна. Уламжлалаасаа салбал энэ нь их аюултай. Өөрөөр хэлбэл, уран зохиол, урлагийн салбар нь  үндэсний  уламжлалаа үгүйсгэх хандлагатай, барууны соёлын нөлөөнд автсан өнгө аястай байна. Телевизээр гарч буй Монгол кинонд ихэвчлэн хүн үхсэн, өвдсөн, аллага, дээрэм гарч байна. Зохиолчийн хувьд үүнийг үзүүлэх нь чухал юм уу. Амьдралд байгаа гэгээтэй зүйлийг л үзүүлэх ёстой. Харин XX зууны уран зохиол бол ялгаатай. Ардчилал гарахаас өмнөх үед социализмын үед нэг намын үзэл суртал байсан ч уран зохиолын үнэлгээг нь гаргасан байсан юм.

Дээрх хэлэлцүүлгийн үеэр Монголын орчин үеийн уран зохиолыг хөгжүүлэхэд Ардын уран зохиолч Ц.Дамдинсүрэн, Төр нийгмийн зүтгэлтэн Их зохиолч Д.Нацагдорж, Дорнын их яруу найрагч Бэгзийн Явуухулан, Монголын уран зохиол, сэтгүүлзүйн анхдагчийн нэг ““Улсын гавьяат алдарт уран зохиолч” С.Буяннэмэх, Төрийн шагналт, нэрт яруу найрагч, эх оронч О.Дашбалбар нар үнэ цэнтэй хувь нэмрээ оруулсан гэдгийг зохиолч, эрдэмтэд залуу үеийнхэнд сануулсан билээ. Зохиолчид өөрсдийн залгамж халаа болсон шинэ залуу үеийн зохиолчдод хандаж сайн зохиол, бүтээл туурвихыг хүсвэл өв соёл, үндэсний уламжлалаа сайн судлахыг зөвлөсөн юм.

"Болор дуран"-аар шалгав.
Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл?
4
ЗөвЗөв
1
ХахаХаха
1
ТэнэглэлТэнэглэл
0
ХөөрхөнХөөрхөн
0
ГайхмаарГайхмаар
0
ХарамсалтайХарамсалтай
0
БурууБуруу
Баярлалаа!

Холбоотой мэдээ

15 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

доржоо 2019-01-07 103.229.121.146

нэг нэгийгээ үгүйсгэж утгаараа дүнкүүтэж байгаа манай урлагийнхан,утгын чимгийнхэн нийлээд хүнд хэрэгтэй,нийгэмдээ хүч нэмсэн ганц ажил болтугай хийгээсэй.бабу забу ч гэсэн хэдэн луйварчид,бѳк мѳкцүүдийг ард түмний ѳмнѳ шүлсээрээ будаж суудгаа болиосой.

Avatar

Зочин 2019-01-07 66.181.188.198

хэдэн бор шүлэгтэй гээд байгаа Лхагвасүрэнгийн шүлгийг бид унших дургүй ш дээ. Нэг л хэвийн улиг болсон хэллэгтэй. Тэгээд ч түүний өөрийнх нь байгаа царай нь сахал самбаа нь нус цэртэйгээ холилдож сэжгийн харагддаг юм. ТВ-гээр үг яриа нь авах юмгүй. Шалиг санагддаг. Намба хэрэгтэй. Нам хэрэггүй ээ. Энэ хүн АН-ын удирдлага Төрийн тэргүүнүүдийн хаалгыг онголзуулж нэр хүндийг төлөө их тонголзсон гэдэг юм. Нэг хүнийг дөвийлгэж бусдыг нь доош хийвэл энэ л хариу хүртнэ.

Avatar

мм 2019-01-07 66.181.178.203

хэдэн галзуу ѳвгѳн хэдэн хүний үгээр хуцаж байх юм. ѳѳрсдѳѳ гавиагүй. хүний хйиснийг хог гэх юу вээ. аяанда уншигчид шүүчдэг юм л да.

Avatar

Зочин 2019-01-07 73.231.128.120

Муу ч гэсэн гэрэл гэгээтэй зүйл бий дээ. Энэ хүмүүс эрдэмтэй ч юм уу, хэн мэдлээ.

Avatar

Зочин 2019-01-07 112.72.11.117

Зө зө, одоо тэгээд ганцхан Бавуугийн хүү л бичиж байгаа юм биз дээ? Тэр л бичээд бусад нь байдаггүй ээ, хог сага уу? Мэдэхгүй юм даа. Энэ яриад байгаа хэд нь монголын уран зохиолыг төлөөлж чадах юмуу даа? Бавуугийн хүүгийн идүүрийн ноход юм бишүү? Тархиа угаалгачихсан? Монголын зохиолчдын эвлэл гэх байгууллагыг бол булшилсан нь дээр. Арай ч өнөөдөртөө эдний ярьдаг шиг монголын уран зохиол сүйрээд байгаа юм байхгүй. Харин ч 90 онд үзэл суртлын хүлээсээс тайлагдсанаар монголын уран зохиол арай ч т

Avatar

Зочин 2019-01-07 112.72.11.117

өр засаг, намын ухуулгын самбар биш юм байна гэж ойлгохуйц хөгжиж ирсэн юм. Овоо хэдэн залуусаар бүл нэмж, тэдний дуу хоолой ч зохиолчдын эвлэлийн главлитээс хальж дэлхийн хэмжээнд сонсогдох болсон. Харин ч эдгээр залуусын замд дээр лурьдан буй Лхагвасүрэн мэт нь их саад тээг болж бул хар чулууны үүргийг тултал нь гүйцэтгэж байлаа. Хамаг л төр засгийн шагналыг өөр дээрээ овоолж, өөрөөрөө бахархах үзэл нь савнаасаа хальж байн байсаар зурагтын дэлгэцнээс өөрийгөө банхар нохой шиг аргамжиж авсан.

Avatar

Зочин 2019-01-07 112.72.11.117

Түүний шүлэг яруу найраг хуучны сайчуудын дэмжлэгээр 80-аад оны үед хүмүүст хүрсэн бөгөөд нэр алдарт хэтэрхий шуналтай тэр аажмаар өөрийг нь дэмжсэн хөгшчүүдээ бухаж алдрын оргилыг ганцаараа эзэмдэх адгууслаг зөндөө хөтлөгдөн хүн болгоноор алга ташуулах их кампаниан эхэлсэн. Үүндээ тэрээр улс төрийн замналыг овжин ашигласан. Улс төрийн хүрээнд өөрийгөө лобидож бүхий л шагнал урамшууллыг ууталлаа. Үүндээ тэр муухай сагаж онгирч алийгаа алдсан. Үүнийгээ дагаад шүлэг яруу найраг нь ч үзлийн муухай

Avatar

Зочин 2019-01-07 112.72.11.117

төрхийг олж байв. Жаахан мэдрэмжтэй уншвал түүний шүлэг бараан хар өнгө зонхилох ба гоо зүйн баримжаалал, учир шалтгааны зохицлыг нэг л муухай ёрын зүйл, цус нөж дараад байдаг. Зүйрлэвэл удган заарин эсвэл үзмэрч хувилгаан гэх хүмүүс ямар ч хүн үзүүлэх гээд очсон нэг л аргаараа бөөлжис хүрмээр улиглаж байдаг. Шуудхан л нулимдаг. Эсвэл цохиж зодон өөрийн эрхэнд хийж авдаг. Түүний арга барил яг ийм. Жаахан эрэгцүүлмээр бодмоор болж ирсэнээ бушуухан л нөгөө цус нөж рүүгээ уншигчийг чирнэ.

Avatar

Зочин 2019-01-07 112.72.11.117

Тв нэвтрүүлэг хөтөлж байгааг нь хараарай. Ядаж өмднийхөө дэлгүүрийг ч хаачихгүй муухай шар сэмжилсэн шалиг өвгөний завхай яриаг сонсож суух тэвчээртэй нь манай мунхагуудын арми л байх. Дандаа бүсэлхийнээс доош юм сонирхоно. Хүний нулимс үзэх гэнэ. Ямар олигтой амьтан тийм юм хүсэх вэ? Хүнээс дандаа магтаалын үг хүлээх биш шаардана. Тв зар, рекламаар хүртэл нөгөөх бөөгийн тамлага шиг муухай зүйлээ улиглана. Эцэст нь хэлэхэд монголын уран зохиол Бавуугийн хүүтэй хүүгүй хөгжиж байгаа. Харин энэ мэт

0 0
Avatar

Зочин 2019-01-07 64.119.16.84

Юун уран зохиол вэ, Монгол улс чинь өөрөө хэвтрийн өвчтөн шиг болчихоод байна

Avatar

Зочин 2019-01-07 202.126.89.184

хувцас хунараас нь харахад нөгөө л муухай рекламны паузууд байх шив дээ

Avatar

Зочин 2019-01-07 149.167.33.143

МАНАЙД ХЭДЭН МӨРНИЙ ЭХНИЙ ТОЛГОЙН ҮСЭГ ИЖИЛСҮҮЛЭХЭЭС ӨӨР ЮМ БИЧДЭГ НЬ БАЙХГҮЙ БОЛСООН. ТЭГЭЭД Ч ОРЧИН ҮЕД ХЭН НЭГНИЙ ПАНААЛЫГ УНШИЖ СУУХ ЗАВТАЙ ХҮНГҮЙ БОЛСОН Ш ДЭЭ

Avatar

zochin 2019-01-07 121.156.87.100

Soz realizmaas odoo salah hewregtei.

Avatar

Ган 2019-01-07 192.82.65.175

Оюун ухааны агуу чанарыг харуулсан зохиол бичих хэрэгтэй. Манай өнөөгийн зохиолууд амьдралд болж буй юмс, байгаль дээр байгаа юмсыг зүгээр л дүрслэн харуулсан юмнууд бичиж байна. Хүний оюун ухаан бол абсолют эерэг ухагдахуун гэдгийг тайлбарласан зохиол хэрэгтэй байнаа юм.

Avatar

м 2019-01-07 66.181.178.203

хуц аа. модыг цэнхэр гд тэнгэрт ургадаг гэхээр лаг болчих у тэ хэхэхэ. тэгвэл би зүүдэнд ургадаг улаѳн мод за юу хахаха энгийн юм агуу байдаг юм мал а

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж