Аминдэмүүдийн тухай бид юу мэддэг вэ?

Хуучирсан мэдээ: 2014.11.12-нд нийтлэгдсэн

Аминдэмүүдийн тухай бид юу мэддэг вэ?

Хүнс тэжээлийн зөвлөх, Доктор Ж.Октябрь

Аминдэм гэсэн үгийг олон удаа сонссон ч чухам юунд хэрэгтэй, ямар ач холбогдолтой талаар танд хангалттай мэдлэг бий юу? Хэрэв үгүй бол анхаарлаа нааш нь хором саатуулж бие организмаа таньж мэдээрэй.

Амьд организмын бодисын солилцоог зохицуулагч химийн янз бүрийн бүтэц бүхий органик нэгдлийг витамин буюу аминдэм гэж нэрлэдэг.

Өнөө үед 20 гаруй аминдэмийн химийн найрлага, бие махбодид үзүүлэх нөлөөг судалж хоногт шаардагдах хэмжээг тогтоогоод байна. Аминдэмийн дутлаас хоол боловсруулах, шингээх болон мэдрэлийн системийн үйл ажиллагаа хямарч, ялангуяа хүүхдийн өсөлт хөгжилтөнд сөргөөр нөлөөлж өөрчлөлт гардаг. Бие махбодын дотор аминдэм бүрмөсөн дутагдахыг авитаминоз, бие махбодод хоол хүнсний хамт аминдэм орж байгаа ч шаардлагатай хэмжээг бүрэн хангаж чадахгүйгээс аминдэм дутагдахыг гиповитаминоз гэнэ.

Усанд уусдаг аминдэмүүд

C- Биеийн дархлааг сайжруулна

Бидний сайн таних аскорбины хүчил буюу C витамин нь биеийн эсэргүүцлийг сайжруулж дархлааг нэмэгдүүлнэ. Мөн шарх аниулах, судас, шүд, буйлны эрүүл байдлыг хангах үйлчилгээтэй.

C аминдэм дутагдсанаас бие суларч нойр хүрэх, тамирдах, турж эцэх, арьс цайрч, хуруу хумс хөхөрч, толбо үзэгдэнэ. Уруул буйл хөхрөн хавдаж цус гарах, шүд ганхаж өвдөх, цаашдаа булчин, үе мөчний өвчтэй болдог.

Жүрж, мандарин, киви зэрэг цитрусын жимс, чацаргана, халгай, чинжүү, гүзээлзгэнэ, нохойн хошууны шүүсэнд агуулагддаг. Мөн ургамлын ногоон навч, аньсны үр жимс, төмс, бөөрөнхий болон цэцгэн толгойт байцаа (броколли), хушганд бий. Мах, цагаан идээнд харьцангуй бага. Гурил, будаа, өөх тос, өрөм, бяслаг зэрэгт байхгүй. Харин айрагт нэлээн бий. Хүн хоногт 70-100 мг С аминдэмийг авч байх хэрэгтэй.

С аминдэм амархан задардаг тул  амин дэмийг нь алдахаас сэргийлж ногоог буцламтгай усанд чанах, жигнэх зэргээр боловсруулж хэрэглээрэй.

В1-Нүүрс усны солилцоог зохицуулна

B1 нь мэдрэлийн систем, нүүрс усны солилцоог сайжруулж илч үүсгэх явцыг эрчимжүүлнэ. Овъёосны хэмхдэс, улаан буудай, шар буурцаг, цэвэрлээгүй цагаан будаа, шар будаа, гурвалжин будаа, бүдүүн ширхэгтэй гурил, шош, вандуй, хушга /грек самар/, гахайн өөхгүй мах, элэг, зүрх, бөөр, сүү, өндөгний шар, пиво, бууцайнд агуулагддаг. Харин цагаан гурилд байхгүй. Цагаан будааны найрлаганд багахан хэмжээгээр оролцдог.

В2- Бодисын солилцоог дэмжинэ

Бодисын солилцоог сайжруулж, арьсны өнгийг сэргээн илч үүсэх үйл явцыг эрчимжүүлнэ. Мөн өвчин эсэргүүцэх чадварыг нэмэгдүүлж, нүдний хараанд эерэг нөлөөтэй. Элэг, тэр дундаа гахайн элэг, бөөр, сүү, аарц, бяслаг, үр тарианы бүтээгдэхүүн, талх, өндөг, пивоны исгэгч, вандуй, хэрээн нүд, бууцай, гоньд, хурган чих, амтат ногоон чинжүү, ногоон сонгино зэрэгт  агуулагдана.

В3- Хоол боловсруулалтанд чухал үүрэгтэй

Хоол боловсруулах эрхтэн,бөөр, давсаг, мэдрэлийн системийн үйл ажиллагааг дэмждэг. Пивоны хөрөнгө, элэг, өндөгний шар, өнгөт байцаанд бий.

В6-Тайвшруулна

Тайвшруулах, уургийн солилцоог сайжруулах, мэдрэлийн тогтолцооны хэвийн үйл ажиллагааг хангах үйлчилгээтэй. Загас, пивоны хөрөнгө, буурцагт ургамал, эрдэнэ шиш, улаан буудай, үр тарианы талх, малын элэг, бөөр, хөрөнгө,  гадил, авакадо, газрын самар, жимс, хүнсний ногоо, мах зэрэгт агуулагдана.

В9- Зүрхний эмгэгээс хамгаална

Цусны улаан бөөмийг бүтээх, зүрхний эмгэгээс хамгаалах үйлчилгээтэй. Туяаны өвчнийг В12 буюу цианкобалин нь аминдэмтэй хамт анагаахад хэрэглэнэ.  Ургамлын ногоон хэсэг, төмс, байцаа, хөх тариа, эрдэнэшиш, шош, буурцаг, вандуй, үр тарианы зүйл, жимс, бууцайнд агуулагдана. Мөн элэг, мах, загасны маханд бий.

В12- Төв мэдрэлийн системд онцгой үүрэгтэй

Чөмгөн дахь цусны улаан бөмбөлгийг бүрдүүлэх, цусан дахь улаан цогцос шинээр төлжих үйл явцыг идэвхжүүлэн хэвийн хэмжээнд байлгахад үйлчлэх ба төв мэдрэлийн системийн үйл ажиллагаа, дархлаа сайжруулж элэгний үйл ажиллагаанд эерэг нөлөө үзүүлдэг. Элэг, бөөр зэрэг дотор эрхтэн, загас, түрс, сүү, аарц, үхрийн мах, өндөгний шар, далайн замагт агуулагдана.

B12 агуулсан бүтээгдэхүүнийг нарны гэрлийн нөлөөнөөс хамгаалагдсан орчинд хадгалах хэрэгтэй.

В15- Судас хатуурлыг эмчилнэ

B15 буюу пангамын хүчил нь элэгний өвчин, судас хатуурлыг эмчлэнэ. Мөн уушиг, арьс, нүдний өвчинг анагаахад тустай. Хөрөнгө, ургамлын үр, цагаан будаа, байцаа, төмсний шүүс, жимс, малын элэг, цусанд агуулагдана..

РР- Бие махбодыг уургаар хангана

Мэдрэлийн систем, арьс, салст бүрхүүл, бие махбодыг уургаар хангах, биологийн исэлдэх үйл ажиллагааг сайжруулж бие махбодод илч үүсгэх үйлчилгээтэй.

PP буюу ниацин нь малын болон тахиа, загасны мах, сүү, цагаан идээ, бүхэл үр тарианы талх, вандуй, буурцаг, шош, байцаа, хэрээн нүд, төмсөнд агуулагдана.

 

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж