Монгол ноёны цуутай гүнж Ниржидмаа | News.MN

Монгол ноёны цуутай гүнж Ниржидмаа

Хуучирсан мэдээ: 2014.10.12-нд нийтлэгдсэн

Монгол ноёны цуутай гүнж Ниржидмаа

XX зууны эхэнд өрнийн их соёлт Парист талын монгол бүсгүй гоо үзэсгэлэн, цэцэн ухаан, цог жавхаагаа гайхуулж явсан нь нэн сонирхолтой ажаам. Ниржидмаа хэмээх тэрхүү бүсгүйн тухай түүхийн шарласан хуудас сөхөж эрээвэр хураавар ч түүхийн баримтыг эвлүүллээ.

Нидерландын дипломатч, хятад судлаач Карл Баркман ХVII зуунд Ижил мөрөн тийш нүүж одсон Зүүнгарын торгуудын тэргүүн ноёдын нэг Дондогдашийн хүү оросуудын барьцаанд нийслэл Санкт-Петербургт нь очиж олон жил амьдарсан Асарай тайжийн тухай “Маndatе” хэмээх роман бичсэн бий. Романы эхэнд “Дотнын найз, торгуудын гүнж Ниржидмаадаа зориулав” гэсэн байх бөгөөд өмнөх үг болгож оруулсан өгүүллээ К.Баркмэн “Ниржидмаа” хэмээжээ.

Уг өгүүлэл ингэж эхэлнэ. “Тэрбээр нүүр дүүрэн инээгээд ийн өгүүлэв. “Та торгуудаар ганц ч үг мэдэхгүй гэж үү дээ? Үгүй л баймаар санагдах юм. Торгуудуудын тухай болохоор зөндөө ихийг мэдээд байдаг. Та Хэннинг Хасслундтай хачин адилхан хүн шиг санагдчихлаа”. Ази маягийн эелдэг ааль ч энэ мөн л дөө. Би ч хэлийг нь үнэхээр мэдэхгүй гэдгээ хүлээв.

Тэр Хаслунд гэж ямар учиртай хүн болохыг Ниржидмаа сүүлд надад хэлсэнсэн. Бүсгүй францаар хачин сайхан ярихыг яана. Англи, хятад, орос хэлийг ч унаган юм шиг эзэмшжээ. Би үүнийг нь мэдээд, “Ойрад торгууд хэлээрээ та ингэж сайн ярьж чадах уу даа" гээд асуучихав.

Үүнийг дуулмагц түүний нүүр гийж ирээд, учиртай инээмсэглэснээ, төрөлх хэлээрээ бололтой нэг хэсэг юм хэлэв. Би юу гэснийг нь ойлгосонгүй, гэхдээ сонорт маань нэг л гойд уянгалаг хэл дуурсах нь тэр ээ”

Тэгвэл дээр нэр гарч буй Х.Хасслундын дурдатгалд ингэж байна. Г.Хасслунд нь Шведийн домогт аялагч, судлаач Свен Хэдиний экспедицид багтаж XX зууны эхэн жилүүдэд Төв Азиар олонтаа аялахын завсраа Шинжааны торгуудуудын дунд хэдэн сар амьдарсан бөгөөд одоогийн Хөвсгөл аймгийн Эрдэнэбулган суманд ч багагүй хугацаагаар сууж нутгийн монголчуудын дунд үе дамжин яригдаж ирсэн дани хүн билээ. (Түүнийг дурсаж Дани толгой гэж нэрлэсэн газар одоо ч тэр нэрээрээ бий) Түүний бичсэнийг үзвэл, торгуудуудын дунд өнгөрөөсөн хэдэн сарын эцсээр нутагтаа харихаар хилийн зүг явж ахуйд цувааг нь хорь гаруй морьтон торгууд гүйцэж иржээ.

Тогтож ядсан омголон морьд унасан, галзуу барын аманд гараа хийхээс буцахгүй шинж байдалтай тэдгээр эрмэг залуус цувааныхантай мэнд мэдэв үү үгүй юу, их талын дундуур салхи татуулан давхиж одсон гэнэ. Хар ус гэдэг газраас яваа тэдгээр залуус ноёхой буюу ноёныхоо охиныг угтаж авахаар довтолгож явааг Х.Хасслунд хөтчөөсөө мэджээ.

Юун ноёхой хаанаас ирж байгааг асуувал хөтөч торгууд “Үгүй та мэдээгүй юм уу?” хэмээн гайхаж. Мэдэхгүй байвал хүн үнэхээр гайхахаар тэр үйл явдал нь, Ниржидмаа гүнж алс холын Францаас нутагтаа ирж байгаа хэрэг байжээ. Х.Хасслунд “Аа өнөө цуутай гүнж үү?” хэмээн дуу алдсанаа номдоо бичжээ.

Өмнө нь тэрбээр Хятад, Монголоор аялсан барууны эрхмүүдийн амнаас энэ нэрийг олонтаа сонсож байж. Түүний амьдарч асан тал нутгийн торгуудууд Ниржидмаагийн тухай үлгэр мэт зүйл ярьдаг байсан бөгөөд швед эрдэмтэн түүнийг нь сонсоод “Ийм хүн үнэхээр байдаг л байгаа даа, домог биш байгаа?” гэж боддог байжээ.

Орой нь хилийн боомт Чугучакт (монголчууд Тарвагатай гэдэг байсан) очсон Г.Хаслунд Ниржидмаагийн барааг анх харсан байна. “Монгол бүсгүйн өнгө жавхааг нүүрэндээ тодруулсан, жавхалзсан гоолиг биетэй тэр бүсгүй Брюссэлиэс сууж ирсэн галт тэрэгнээсээ буугаад хоёр хоног явж ирээд байгаа нь энэ бөгөөд яриа хөөрөө, донж маяг нь Европын хотуудад долоон жил суусны шинж аргагүй тодорч сэтгэл татах нь ид шидийн мэт” хэмээн Х.Хасслунд бичжээ.

Хязгаарын бөглүү боомт суурингийн дэн буудалд тэд бүхэл бүтэн 14 цаг ярилцсан бөгөөд дани аялагч монгол бүсгүйн хэлний мэдпэг төдийгүй ухаалаг яриа, хурц сэргэлэн ой, чөлөөтэй өргөн сэтгэлгээг бахдаад “Яриа өндөрлөх тийшээ хандахад түүний сэтгэх хэв маяг нь монголжуу болж ирээд, салахын ёс гүйцэтгэх болоход бид хоорондоо монголоор хэлэлцсэнсэн” гэсэн байна.

10 гаруй жилийн дараа буюу 1935 онд Х.Хасслунд “Монгол: Хүмүүн ба бурхадын орон” номоо хэвлүүлэхдээ Ниржидмаагаар өмнөх үгийг нь бичүүлсэн байдаг. Зах зухаас нь сонсоход л сонин гайхам энэ түүхийн баатар Ниржидмаа гэж хэн бэ?

Ниржидмаа нь Шинжааны захирагч байсан, торгуудын Балт вангийн охин юм. 1882 онд төрсөн Балт вангийн талаар түүхэнд ялангуяа 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөнд оролцсон оролцоо, баримталж байсан байр суурийнх нь талаар дурьдсан зүйл цөөнгүй үзэгддэг. Хятадын талыг баримтлагч байсан гэх нь ч бий.

1771 онд Ижил мөрнөөс буцаж нүүсэн торгуудын голлох ноёдын нэг Бамбарын хойч юм. Манжийн үед, түүний дараа төрд ч Хятадын төрийн хэрэгт нөлөөтэй оролццог монгол ноёдын нэг байсан энэ хүн Бээжинд хүмүүнлэгийн, Токиод цэргийн боловсрол (1906-1908) эзэмшсэн бөгөөд 1917 онд Шинжаанаас Бээжинд шилжин сууж, Хятадын БНУ-ын сенатын гишүүн байгаад 1920 онд Токиод нас барсан гэдэг.

Өндөр боловсролтой, ялангуяа Хятадын хэл соёлыг нэвтэрхий мэддэг, япон, англи хэл эзэмшсэн Балт ван хүүхдүүддээ Өрнийн боловсрол олгосон бөгөөд ууган хүү Минжүүрээ Николай II хааны тэтгэлгээр Санкт-Петербургт, удаах хүү Цэдэндоржоо Германд сургасан бол хоёр охиноо Францад сургуульд явуулжээ.

Ууган охин Сэрцоо нь хүн эмнэлгийн чиглэлээр суралцсан боловч залуугаараа өөд болсон байна.

Харин отгон охиноо хар бага наснаас нь Бээжингийн франц сургуульд суулгаж байгаад насанд хүрсэн хойно нь Европт өрнийн хэл соёлын мэргэжил эзэмшүүлсэн нь энэхүү өгүүллийн баатар, гүнж Ниржидмаа юм.

Баруун Европ, тэр дундаа Францад сурвалжит угсаат, ухаалаг, гоо үзэсгэлэнт ойрад монгол бүсгүй очсон нь Оросын иргэний дайны хөлеөс дайжин тэнд хүрч суусан халимаг монголчуудын хүндлэл бахархпыг төрүүлж байсныг түүхийн хуудас гэрчилж байна. Эрэнжин Хардаваа тэргүүтэй Халимагийн элит сэхээтнүүд 1930 онд Парист “Ковыльные волны” (Агь халиурсан тал) хэмээх сэтгүүл гаргасны эхний дугаарт цус нэгт ахан дүүс Ниржидмааг Парист хэрхэн хүлээж авч уулзсан тухай томоохон өгүүлэл хэвлэгджээ.

Халимаг цагаачдын хувь заяаг өнгөрсөн зууны дунд, сүүл үеэр сонирхон судалж байсан Оросын хэл шинжлэлч А.Горяaвын хожим дурсан бичсэнийг үзвэл, амьдралын баяр баясгалан, төрөлхийн оюунлаг чанар, золбоолог төрхөөрөө хавь ойрд буй хэнийг ч эзэмдэн татах ер бусын увдистай монгол бүсгүйн тухай мэдээ Парисаар эгшин зуур тархаж, түүнд бичсэн захидал, зориулсан дуу шүлэг нь сэтгүүлийн редакцийг дарж байсан гэдэг.

Сэтгүүл зургаан жил хэвлэгдэн гарахдаа Ниржидмаагийн тухай дурдан бичээгүй дугаар бараг үгүй гэх бөгөөд хамгийн сүүлд 1936 онд лам Нимбушов, Халимагийн ноён Н.Тундутов нарын зохион байгуулсан буян номын ажилд түүний оролцсоныг мэдээлжээ.

Баруун Европт түүний сурч, аж төрж байсан тухай энэ мэт мэдээ сэлт цухас боловч олддогийн нэг нь 1933 оны есдүгээр сард Белград дахь Буддын сүмд болсон шашны ёслолд оролцсон тухай мэдээ гэрэл зурагтайгаа зарим эх сурвалжид байна. Мөн Францад олон жил суусан Оросын гэрэл зурагчин Иван Билибины авсан нэгэн фото зураг бий.

Европт халимагуудын байгуулсан “Хальмаг Тангчин туг” нийгэмлэг 1933 онд Парист Ниржидмаад зориулан ёслолын хүлээн авалт зохисон бөгөөд монгол үндэсний бүрэн хувцас, зүүсгэлтэй бүсгүйн зургийг уг арга хэмжээн дээр байлцсан И.Билибин тусгайлан авчээ.

Зургийн баруун дээд өнцөгт худам мьнгол үсгээр бичсэн гурван мөр байх бөгөөд Ниржидмаагийн өөрийн гараар бичиж өгсөн гэх энэ хэдэн үгийг фото зургийн хуулбараас одоо таньж уншихад төвөгтэй боловч эрдэмтэн Владимир Санчировын уншсанаар бол “Эрээн хавиргын хуучин торгуудын хошууны бүгдийн дарга, ван ноёны охин Ниржидмаа" гэсэн үгс байх бололтой.

Бас нэг сонин баримт буй нь Ниржидмаа Францад байхдаа 1937 онд монгол уртын дууны ном гаргасан явдал юм. Торгууд ястны дуулдаг 18- дууны үгийг Ниржидмаа өвгөд хөгшчүүлээс сурч цээжилж авснаа латин үсгээр монгол хэлээр, мөн тод монгол үсгээр буулгасан энэ ном ойрад монголчуудын хэл соёлыг Баруун Европт танилцуулсан хамгийн анхны бүтээл ч байж мэдэх юм.

Ниржидмаа 1937 онд нутагтаа буцаж ирсэн бөгөөд хойтон жил нь нөхөр нь болох мөн торгуудын сурвалжит ноён (зарим эх сурвалжид зайсан гэсэн нь буй) нас баржээ. 1938 онд тэрбээр Бээжинд сууж байсан Францын ерөнхий консул Мишэль Брэальтай дэр нэгтгэсэн бөгөөд дипломат нөхрөө даган Азийн олон оронд сууж байжээ.

Хожим нь түүнтэй газар газар уулзаж, байнгын захидал харилцаатай байсан Х.Хасслундын дурссанаар Ниржидмаа Афганистан, Лаос, Тайланд зэрэг олон оронд байхдаа тэдгээр орны хэлийг тухайлбал араб, перс хэлийг идэвхийлэн үзэж судалж байсан гэнэ. Түүхийн мэдлэгээ улам зузаалсан, цэцэрлэг байгуулж арчлах хоббитой, энэ талын гаргууд мэдлэгтэй, хөгжимд туйлаас дуртай байсныг нь Х.Хасслунд мөн тэмдэглэсэн байна.

Монгол хүний, монгол бүсгүйн нэрийг очсон газар болгондоо бахдуулж, бишрүүлж явсан торгууд бүсгүй Ниржидмаа Парист 1983 онд 76 настайдаа бие баржээ.

Монгол нөхрөөс нь гарсан түүний хоёр хүү Шарль дө Торгут, Бонни дө Торгут нар өдгөө Францад амьдардаг. Эх нь тэдний торгууд монгол ястайг үеийн үед мартуулахгүйн тулд dе Тоrgout хэмээх овог авахуулсан бөгөөд дө хэмээх угтварыг Францад эртний сурвалжит угсааныхан овгийнхоо өмнө заавал хэлж, бичиж хэрэглэдэг юм.

Тэд хэдийгээр харийн соёлд нэлээд ууссан ч өв уламжлалаа сонирхдог, үндэсний баяраа алдахгүй тэмдэглэдэг гэнэ. Ниржидмаагийн ач охин Натали дө Торгут гэхэд л хэдэн жилийн өмнө Халимагт очиж байжээ.

Ниржидмаагийн ах дүү, тэдний үр хойчсийн түүх намтар ч мөн сонирхолтой юм. Ах Минжүүр ван нь (эцгээсээ хэргэм залгамжилсан) Санкт-Петербургт орос, слав судлалаар мэргэжсэн бөгөөд 1949 онд халимаг, орос хоёр эхнэрийн хамтаар Төвд, Энэтхэгээр дамжин АНУ-д гарсан бөгөөд хожим нь Тайванийн иргэн болж парламентын гишүүнээр сонгогдож байв.

Түүний халимаг эхнэрээс гарсан охин Даваанямбуу хоёр хүү төрүүлсний нэг нь Төвдийн томоохон хувилгаан ламын хойд дүрээр тодорч одоо ринбүүчий цолтойгоор Малайзад буян номын ажил эрхэлж буй. Ниржидмаагийн удаах ах Цэрэндорж 1920-иод онд Германд сургууль төгсөж ирээд Бээжингийн католик их сургуульд герман хэл зааж байснаас өөр мэдээ алга.

Бэлтгэсэн дэд хурандаа П.БАТНАЙРАМДАЛ

"СОЁМБО" сонин

Эх сурвалж: www.dorgio.mn
 

0 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

и 2014-10-12 183.81.171.132

түүхэн баримтыг элдэв юм хуцалгүй уншчих арга байна уу өнгөрсөн түүхээ харааж зүхээд байлгүй одоо ухаантай амьдрахаа бодооч өөрсдийн чинь түүх өнгөрснөөс ч аймшигтай түүх үлдэх вий дээ

Avatar

Зочин 2014-10-12 203.194.114.194

Дэд хурандаа П.БАТНАЙРАМДАЛ гуай хүний бичсэн юмыг үг үсэггүй хуулж сониндоо тавиад, тэр нь өчнөөн мянган хүн үздэг том сайт дээр гарч мандаад, Монголд ичих нүүргүй байвал нэр олох ч амархан юм даа. http://www.24tsag.mn/content/27465.shtml

Avatar

Зочин 2014-10-12 202.70.41.3

beltgesen ded hurandaa Batnairamdal geed bichsen l baigaa bizdee, sain haraach!!!

Avatar

Зочин 2014-10-12 202.55.191.130

ene hunii talaar iluu ihiig unshmaar bna, haanaas unshihuu?

Avatar

gerel 2014-10-12 202.70.41.238

чи өөрөө судалгаа хийгээд бидэнд сонирхуулж болно бид дуртайяа хүлээн авч уншина

Avatar

монгол 2014-10-12 202.179.10.150

Ийм нэг сэтгэл санаа тайвширсан,монголоороо омогшсон мэдээ материал их хүсэх юмдаа,одоо ч байнга л эрх мэдэл эд хөрөнгийн,албан тушаал авилгын хар хэрүүл мэтгэлцээн л гарах болж,залхаж гүйцэж байна,ноён дэд хурандаад туйлаас баярлав.

Avatar

Торгууд сэвгэр мундаг юмаа 2014-10-12 202.180.220.72

Маш сайн байна бид түүхээр бахархаж, өнөөдөр бүтээж амьдармаар байна.

Avatar

zochin 2014-10-12 127.0.0.1

Haryyl ALTAI romanii gol baatar Badam sanaand byyj bhiin

Avatar

зочин 2014-10-12 202.55.180.186

хааяа нэг ийм гэгээлэг зүйл унших ямар сайхан юм бэ. Түүхээ сайн судалж чадвал сонирхолтой баримтууд гарч ирээд л байна байх даа. Батнайрамдалд баярлалаа. Дэлгэрэнгүй судлаарай Амжилт хүсье

Avatar

Gaihmaaraa 2014-10-12 202.131.232.36

Ene Batnairamdal guai yamar ih zavtai hun be. Nirjidmaa gunjiig yasan ih mundag yum buteesen hun yum bol geed l nileed unshaad duussan hoinoo, yagaad ingej jiriin neg hunii tuhai sur badruulj bicheed baigaa yum bol gej bodov.

Avatar

tungalag 2014-10-12 202.179.0.238

Evii dee Jiriin bidnees l MONGOLIIN tyyh dytdegiig medeesei bilee dee…

Avatar

Зочин 2014-10-12 202.131.232.36

Харуул Алтай романы гол баатар мөн үү.

Avatar

Зочин 2014-10-12 202.179.20.188

matar l bsan bna shtee

Avatar

paris 2014-10-12 129.82.213.237

Ene Nirjidmaagiin sedveer 80-aad onii ued uran zohioliin nom unshssan sanagdaad baih yu. Zohiol zohiogchiin neriig martajee. Gehdee gol duriin ner n Badam gej gardag shig sanagdah yum. Frantsaas mongold nuhurteigee ireed baruun Altai uulandaa munhurdug shig bilee, ugui ch biluu sain sanahgui bainaa.

Avatar

Зочин 2014-10-12 202.179.28.192

D. Garmaa- Haruul Altai

Avatar

halh 2014-10-12 129.82.213.237

Baruun mongolchuud tiim surhii yum bol mongoliin gal golomtiig avch uldehgui yasan yum boldoo? Heg bol manj hyatadiin ali esvel halh-mongolchuudiin dalbaan dor daljignaj baih yum. Tegeed zugeer baihgui dandaa jalga uzel gargaj hor nairuulj baih yum. Yamar ch bailaa gesen mongoliin tusgaar togtnoliig halhuud sergeesen yum shuu! Uvurluchchid chadaagui, buriaduud chadahgui, baruun mongolchuud buur chadahgui baisan yum daa. Dahiad hund ue ireh tsagt nuguu muu halhuud l temtseh bolnoo.

Avatar

Зочин 2014-10-12 103.229.120.172

chi Manj Hyatadiin argaar Mongolchuudiig 2 hubaaj sunuuh sanaatai har hyatadiin tagnuul bna. Chamaig tsaazalna aa! Tun Udahgui cham shig manj garaltai erliizuudiig bugdiig tsazalna aa! Chi lab halh bish hujaa baih aa

Avatar

de Torgout 2014-10-12 103.229.123.27

Manjiin gar hul bolson Halh harin Zuungariig Hasaguud, manjuudtai havsaran hiar tsohison baidag. Yagaad gevel Mongoliin suulchiin haant uls erh chuluut heveer baij Manjiin darlalaas angid baisand ni ataarhsandaa ter shuudee. Halh humuus ingej teneg commentuud helehee bolimoor yum. Yadaj yum unshihgui…

Avatar

Зочин 2014-10-12 202.21.106.167

HYATAD TALDAA HUN BNA

Avatar

Зочин 2014-10-12 103.229.123.156

KHARIN TIIM EE. TER UEIIN KHYATADIIN TALIIG BARIMTLAGCH NOYODIIN L NEG BNA. KHOJIM AKH NI KHURTEL TAIVANII PARLAMENTIIN GISHUUN BSAN GEJ BICHSEN BNA. TER UEIIN TAIVANI BUYU GOMINDANII NAMIINHAN MANAI MONGOL ULSIIG KHYATADIIN NEG KHESEG GEJ UZDEG BSAN. ODOO CH TER UZEL KHEVEEREE BDAG GESEN. ER NI ODOO CH TAIVANII ZARIM ULS TURIIN KHUCHIN MANAI MONGOLIIG KHYATADIIN NEG KHESEGGEJ UZDEG KHEVEEREE BDAG GEJ SONSSON. TEGEKHEER ENEND NEG IKH BAYARLAAD SURJIGNEED BAIKH YUM YUUND BNA!!! JAAKHAN NAAD TSAADAKHIIG BODOJ BAIVAL ZUGEER DEE. SAIN SUDALJ UZVEL GOMINDANII NAM CHINI UG NI MANAI UNDESNII ERKH CHULUUNII KHUDULGUUNIIG DARAKHIIN TULD IDEVKHITEI UIL AJILLAGAA YAVUULJ BSAN YUM SHUU DEE!!! JISHEE NI GEVEL CHAN KAISHI GENERAL TERGUUTEI BAAKHAN GAMINGUUD MANAI MONGOLCHUUDIIG KHERKHEN TUREMGIILJ BAISANIIG UG NI SANVAL ZUGEER DEE!!! TEDNIIG AYALDAN DAGALDAGCH NOYODIIN UR UDAM L BNA SHUU DEE!!! TEGEKHED YUUNDAA INGEJ KHUURTSUGLUJ BICHDEG BNA AA!!!

Avatar

Puug 2014-10-12 103.229.123.198

Eniig unshij bhad Garmaa guain "Haruul Altai" roman sanaand orchihloo. Zohiolyn uil yavdal ni ene hunii amidralaas sedevlesen yum shig bodogdov.

Avatar

ZOCHIN 2014-10-12 103.229.120.132

SHUTEN BISHREED BAIKHAAR YUM YU BAIGAA YUM BOL DOO KHUJAAGIIN L ALBANY HUUHDUUD BAINA SURJIGNEED BAIKHAAR YUM ALGA

Avatar

MGL 2014-10-12 103.229.123.156

KHARIN TIIM EE. TER UEIIN LHYATADIIN TALIIG BARIMTLAGCH NOYODIIN L NEG BNA. KHOJIM AKH NI KHURTEL TAIVANII PARLAMENTIIN GISHUUN BSAN GEJ BICHSEN BNA. TER UEIIN TAIVANI BUYU GOMINDANII NAMIINHAN MANAI MONGOL ULSIIG KHYATADIIN NEG KHESEG GEJ UZDEG BSAN. ODOO CH TER UZEL KHEVEEREE BDAG GESEN. ER NI ODOO CH TAIVANII ZARIM ULS TURIIN KHUCHIN MANAI MONGOLIIG KHYATADIIN NEG KHESEGGEJ UZDEG KHEVEEREE BDAG GEJ SONSSON. TEGEKHEER ENEND NEG IKH BAYARLAAD SURJIGNEED BAIKH YUM YUUND BNA!!! JAAKHAN NAAD TSAADAKHIIG BODOJ BAIVAL ZUGEER DEE.

Avatar

Адар 2014-10-12 112.72.13.107

Энэ хүн ямар хэлээр энэ зүйлийг бичээд байгаа юм бол? Монгол хэлэнд хэзээ ч эрэгтэй хүнийг хүүхэд төрүүлсэн гэж бичдэггүй л юм даа.

Avatar

dzungar 2014-10-12 202.179.20.169

The Dzungar genocide was the mass extermination of the Dzungar people by the Qing dynasty of China. The Qing Manchu Qianlong Emperor ordered the extermination to punish the Dzungar leader Amursana"s rebellion against Qing rule after the dynasty first conquered the Dzungar Khanate with Amursana"s support before he rebelled in 1755. The genocide was carried out mainly by Manchu Bannermen and Khalkhas, who were part of the Qing force sent to crush the Dzungars. Uyghurs from Turfan like Emin Khoja who were vassals and allies of the Qing, helped supply its forces during their war against the Dzungars. After wiping out the native population of Dzungaria, the Qing then resettled Han Chinese, Hui, Uyghur, and Xibe people on state farms in Dzungaria along with Manchu Bannermen to repopulate the area. The Oirats converted to Tibetan Buddhism around 1615. The Dzungars were a confederation of several Oirat tribes that emerged suddenly in the early 17th century. The Dzungar Khanate was the last great nomadic empire in Asia. About 80% of the Dzungar population, or around 500,000 to 800,000 people, were killed during or after the Manchu conquest in 1755–1757.[3] Some scholars estimate that about 80% of the Dzungar population (600,000 or more) were destroyed by a combination of warfare and disease during the Qing conquest of the Dzungar Khanate in 1755–1757.

Avatar

dzungar 2014-10-12 202.179.20.169

The Dzungar genocide was the mass extermination of the Dzungar people by the Qing dynasty of China. The Qing Manchu Qianlong Emperor ordered the extermination to punish the Dzungar leader Amursana"s rebellion against Qing rule after the dynasty first conquered the Dzungar Khanate with Amursana"s support before he rebelled in 1755. The genocide was carried out mainly by Manchu Bannermen and Khalkhas, who were part of the Qing force sent to crush the Dzungars. Uyghurs from Turfan like Emin Khoja who were vassals and allies of the Qing, helped supply its forces during their war against the Dzungars. After wiping out the native population of Dzungaria, the Qing then resettled Han Chinese, Hui, Uyghur, and Xibe people on state farms in Dzungaria along with Manchu Bannermen to repopulate the area. The Oirats converted to Tibetan Buddhism around 1615. The Dzungars were a confederation of several Oirat tribes that emerged suddenly in the early 17th century. The Dzungar Khanate was the last great nomadic empire in Asia. About 80% of the Dzungar population, or around 500,000 to 800,000 people, were killed during or after the Manchu conquest in 1755–1757.[3] Some scholars estimate that about 80% of the Dzungar population (600,000 or more) were destroyed by a combination of warfare and disease during the Qing conquest of the Dzungar Khanate in 1755–1757.

Avatar

Зочин 2014-10-12 203.194.114.123

Hunii bichsen yumyg ter chigt n" husch taviad neree bichchih yum daa. Bat-Amgalan gedeg hun barag 2 jiliin omno bichsen yum shuu dee. Hudlaa gevel ene baina. http://www.24tsag.mn/content/27465.shtml

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж