”Хэрвээ би шидтэн байсан бол...” | News.MN

”Хэрвээ би шидтэн байсан бол…”

Хуучирсан мэдээ: 2012.03.30-нд нийтлэгдсэн

”Хэрвээ би шидтэн байсан бол…”

Өнгөрөгч лхагва гаригт хуралдсан Үндсэн хуулийн Цэцийн дунд суудлын хуралдаанаас УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийн зарим зүйл заалтыг Үндсэн хууль зөрчсөн гэж үзлээ. Тодруулбал, уг хуульд заасан “мажоритари 48 тойрогт нэр дэвшигчид тойргийн нийт сонгогчдын 28 хувиас илүү санал авсан бол УИХ-д сонгогдсонд тооцно” гэх заалтыг Үндсэн хууль зөрчсөн гэж үзжээ. Энэ заалт нь Үндсэн хуульд заасан иргэдийн “шууд сонгох эрх”-эд халдаж, иргэдийн өгсөн санал хөдөлшгүй байх агуулгыг зөрчсөн гэсэн иргэн П.Одгэрэл нарын гомдлыг Цэц хүлээж авсан байна.

Хуульд зааснаар УИХ-ын дунд суудлын хуралдаанаас гарсан энэ шийдвэрийг УИХ хаврын чуулган нээснээс хойш 15 хоногийн дотор хэлэлцэн шийдвэрлэх ёстой. Дунд суудлын хуралдааны шийдвэрийг УИХ хүлээж авахгүй байх эрхтэй ч үүний дараа Цэц дээд суудлаараа хуралдахад хүрвэл тэр нь эцсийн шийдвэр байх болно. Гэхдээ хууль санаачлагчдын зүгээс “УИХ-ын сонгуулийн тухай хуульд сонгууль болохоос өмнөх зургаан сарын дотор өөрчлөлт оруулахыг хуулиар хориглосон” гэдэг тайлбарыг бас хийж байгаа. Энэ тайлбарыг мөрдлөг болгоно гэвэл Үндсэн хуулийн Цэцийн энэ шийдвэрийг УИХ хүлээж авахдаа 2016 оны сонгуулиас эхлэн хэрэгжүүлэхээр хийж ч болох л юм. Гэхдээ энэ бол зөвхөн “хэрвээ …” шүү дээ. Харин бодит байдал гэвэл Цэцийн эхний шийдвэр. Тиймээс “Хэрвээ би шидтэн байсан бол…” гэдэг шиг “гулсдаг 28 хувь” байхгүй болсноор сонгууль яаж явах вэ гэдгийг харах гээд үзье.

Хамгийн товч бөгөөд тодорхой зүйл нь нэр дэвшигчдийн хувьд тойрогтой нь тойргоосоо, жагсаалтад орсон нь жагсаалтаасаа сонгогдох л ганц зам үлдэж байгаа юм. Мажоритари тойрогт нэр дэвшигчид пропорциональ тойрог руу гүйдэг 28 хувийн босгыг үгүй болгосноор тухайн тойрогт оногдсон мандатын тооноос илүү гарч УИХ-д сонгогдох боломжгүй болж байгаа юм. Тиймээс хууль батлагдсаны дараа мажоритари тойрог руу тэмүүлж байсан гишүүдийн дур хүсэл Цэцийн шийдвэр гарсны дараа пропорциональ тойрог руу эргэж ч магадгүй. Гэхдээ хүссэн болгоныг нь пропорциональ тойрог руу чихээд байвал нам нь өөрөө сонгуульд ялалт байгуулах боломж хомсдоно. Өөрөөр хэлбэл, намын жагсаалтад орох гишүүдийн шалгуурыг өндөрсгөх шаардлагатай болж байна гэсэн үг. Ингэхийн тулд улс төрийн намууд дүрэмдээ өөрчлөлт оруулах ч юм уу, эсвэл нэр дэвшигчдээ тодруулах журмаа тодорхой болгож, илүү олон нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдсөн байдлаар шийдвэрлэх ёстой гэсэн үг.

Уг нь сонгуулийн хуулинд пропорционалийн систем оруулж ирж байх үед “Үүнийг дагаад улс төрийн намуудын тухай хуульд ч бас өөрчлөлт оруулах ёстой” гэж ярьцгааж байсан боловч одоо нэгэнт тийм хугацаа үлдээгүй билээ. Хэдийгээр намын дүрэмд өөрчлөлт оруулах байдлаар нэр дэвшигчдийн шалгуурыг тодорхойлж болох авч үүний тулд намууд их хурлаа зарлаж хуралдуулах ёстой. Гэтэл тийм хугацаа ч бас байхгүй. Угаасаа намын их хурал дөрвөн жилд ганц удаа хуралддаг, энэ нь УИХ-ын сонгуулийн дараа, Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнө болдог учраас бас л боломжгүй гэсэн үг. Тиймээс хариуцлага одоо зөвхөн намын удирдлага, удирдах байгууллагууд дээр ирж байна.

Уг нь бол сонгуулийн системд пропорционалийн элемент орсон тохиолдолд намын листийг хаалттай хийх үү, нээлттэй хийх үү гэдгийг ярих ёстой байсан ч тэр нь одоо хэр нь тодорхойгүй байгаа. Ихэнх тохиолдолд хаалттай буюу нам дугуйлах, гэхдээ жагсаалтад орсон нэр дэвшигчдийн нэрийг саналын хуудасны ард хавсаргах, эсвэл санал өгөх байруудад байрлуулах, үгүй бол тухайн намын мөрийн хөтөлбөртэй хамт сонгогчдод тараах гэсэн гурван хувилбар л яригддаг юм. Энэ нь өөрөөр хэлбэл, хаалттай листний тухай ярьж буй хэрэг.

Харин нээлттэй лист гэдэг нь намын жагсаалтад орж буй 28 нэр дэвшигчийн нэр саналын хуудас дээр өрөгдөж, сонгогч тухайн намаас нэр дэвшиж буй аль нэг хүний нэрийг дугуйлахад нэгэн зэрэг тухайн намд санал өгсөнд тооцогддог. Нэг зэрэг намдаа ч санал цуглуулж, өөртөө ч санал авна гэсэн үг. Тэгээд тухайн намын авсан саналын эрэмбээр хэдэн хүн парламентад суудал авсныг тодорхойлох ба хамгийн олон санал авсан нэр дэвшигчээс эхлэн суудлыг хуваарилна. Давуу тал нь сонгогчийн санал илүү бодитой гарч ирнэ. Хэн УИХ-д суухыг нам бус, сонгогч шийдэж байна гэсэн үг. Харин сул тал нь намын удирдлагын байр суурь болон бодлогоос үл шалтгаалан УИХ-д суугчид гарч ирнэ. Өөрөөр хэлбэл, намын бодлогоос түрүүлээд хувийн тоглолт хийгчид олшроод ирэх боломжтой. Намын дарга нарын эрх мэдэл хумигдаад, улс төрийн нам дээр ирэх хариуцлага сулраад ирж байгаа юм. Тиймээс аль ч намын хувьд энэ нээлттэй листээр санал авахыг урьтал болгохгүй байгаа билээ.

Ямартай ч сонгуулийн хуулийн санал гулсдаг заалт үгүй болбол пропорционалийн элементийг хуульд тусгасны давуу тал илүү томорч харагдах ёстой. Гэхдээ энэ нь жагсаалтад орж буй нэр дэвшигчдийн чанар чансаа ямар байхаас илүү хамааралтай болж байна. Мажоритари 48 тойрог дээр нэр дэвшигчдийн хариуцлага, шалгуурыг ч гэсэн улам л өндөрсгөх хэрэгтэй болж байна. Яагаад гэвэл тухайн тойрогт олгогдсон мандатын тооноос хамааралгүйгээр “28 хувийн босго давсан” гэдэг шалгуураар пропорциональ суудал руу гулсаж орох боломжгүй болчихож байгаа учраас.

Б.СЭМҮҮН

0 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

Зочин 2012-03-30 202.131.233.59

ГАРЧИГНЫ ЧИНЬ ХАРИУ—– ХЭРВЭЭ БИ ШИДТЭН БОЛ МОНГОЛ АРДЫН НАМ—ЫГ ТАТАН БУУЛГАЖ , ЛУЙВАРЧИДЫГ ШҮҮХЭД ШИЛЖҮҮЛЖ , ХӨРӨНГИЙГ УЛСЫН ОРЛОГО БОЛГОН , ЗАЛУУСЫГ ОЛНООР НЬ ДЭЛХИЙН НЭР ХҮНДТЭЙ ИХ ДЭЭД СУРГУУЛИУДАД СУРГАН , МОНГОЛ УЛСЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХИЙГ Л ХҮСНЭ ДЭЭ.

Avatar

Зочин 2012-03-30 202.131.233.59

ГАРЧИГНЫ ЧИНЬ ХАРИУ—– ХЭРВЭЭ БИ ШИДТЭН БОЛ МОНГОЛ АРДЫН НАМ—ЫГ ТАТАН БУУЛГАЖ , ЛУЙВАРЧИДЫГ ШҮҮХЭД ШИЛЖҮҮЛЖ , ХӨРӨНГИЙГ УЛСЫН ОРЛОГО БОЛГОН , ЗАЛУУСЫГ ОЛНООР НЬ ДЭЛХИЙН НЭР ХҮНДТЭЙ ИХ ДЭЭД СУРГУУЛИУДАД СУРГАН , МОНГОЛ УЛСЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХИЙГ Л ХҮСНЭ ДЭЭ.

Avatar

Зочин 2012-03-30 202.131.233.59

ГАРЧИГНЫ ЧИНЬ ХАРИУ—– ХЭРВЭЭ БИ ШИДТЭН БОЛ МОНГОЛ АРДЫН НАМ—ЫГ ТАТАН БУУЛГАЖ , ЛУЙВАРЧИДЫГ ШҮҮХЭД ШИЛЖҮҮЛЖ , ХӨРӨНГИЙГ УЛСЫН ОРЛОГО БОЛГОН , ЗАЛУУСЫГ ОЛНООР НЬ ДЭЛХИЙН НЭР ХҮНДТЭЙ ИХ ДЭЭД СУРГУУЛИУДАД СУРГАН , МОНГОЛ УЛСЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХИЙГ Л ХҮСНЭ ДЭЭ.

Avatar

Зочин 2012-03-30 202.131.233.59

ГАРЧИГНЫ ЧИНЬ ХАРИУ—– ХЭРВЭЭ БИ ШИДТЭН БОЛ МОНГОЛ АРДЫН НАМ—ЫГ ТАТАН БУУЛГАЖ , ЛУЙВАРЧИДЫГ ШҮҮХЭД ШИЛЖҮҮЛЖ , ХӨРӨНГИЙГ УЛСЫН ОРЛОГО БОЛГОН , ЗАЛУУСЫГ ОЛНООР НЬ ДЭЛХИЙН НЭР ХҮНДТЭЙ ИХ ДЭЭД СУРГУУЛИУДАД СУРГАН , МОНГОЛ УЛСЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХИЙГ Л ХҮСНЭ ДЭЭ.

Avatar

ДЭЛХИЙН №5 ШУУД ХУДАЛДААНЫ КОМПАНИД ХАМТРАН АЖИЛЛА 2012-03-30 203.169.50.104

3-хан сарын өмнө Монголд орж ирсэн дэлхийн бренд L,oreal-ийн make up,Германы henkel-ийн гэр ахуй, nokia гар утас, бpэнд бүхий үнэртэн, үнэртэй ус бүхий бүтээгдэхүүнтэй, хамгийн гол нь сард 25,000-хан төгрөгийн борлуулалт хийх норм-той, каталоги нь жилийн турш өөрчлөгддөггүй маш боломжийн шууд худалдааны компани орж ирлээ.

Уг компани 2011 оны борлуулалтаараа дэлхийд №5-д орсон бол Монголчуудын сайн мэдэх oriflame №11-д байгааг дуулгахад таатай байна. Хамгийн чухал нь дөнгөж орж ирж байгаа тул боломж их байгаа гэдгийг та ойлгож байгаа байх. Нэмэлт мэдээллийг авахыг хүсвэл залгаарай. Утас 91094030

Avatar

ДЭЛХИЙН №5 ШУУД ХУДАЛДААНЫ КОМПАНИД ХАМТРАН АЖИЛЛА 2012-03-30 203.169.50.104

3-хан сарын өмнө Монголд орж ирсэн дэлхийн бренд L,oreal-ийн make up,Германы henkel-ийн гэр ахуй, nokia гар утас, бpэнд бүхий үнэртэн, үнэртэй ус бүхий бүтээгдэхүүнтэй, хамгийн гол нь сард 25,000-хан төгрөгийн борлуулалт хийх норм-той, каталоги нь жилийн турш өөрчлөгддөггүй маш боломжийн шууд худалдааны компани орж ирлээ.

Уг компани 2011 оны борлуулалтаараа дэлхийд №5-д орсон бол Монголчуудын сайн мэдэх oriflame №11-д байгааг дуулгахад таатай байна. Хамгийн чухал нь дөнгөж орж ирж байгаа тул боломж их байгаа гэдгийг та ойлгож байгаа байх. Нэмэлт мэдээллийг авахыг хүсвэл залгаарай. Утас 91094030

Avatar

Зочин 2012-03-30 60.241.113.182

нээлттэй лист гэдэг чинь уул нь их зөв европын зарим оронд хэрэгждэг эд байгаамдаа

Avatar

WWW.TERGUUN.NET 2012-03-30 203.169.52.149

Дэлхийн шилдэг киног та манайхаас үнэгүй үзэх боломжтой http://WWW.TERGUUN.NET

Avatar

Зочин 2012-03-30 202.126.91.58

WWW HAMUGMONGOL MN

Avatar

Зочин 2012-03-30 202.126.91.58

WWW HAMUGMONGOL MN

Avatar

Зочин 2012-03-30 202.126.91.58

WWW HAMUGMONGOL MN

Avatar

Зочин 2012-03-30 202.170.81.10

free-english.net – АНГЛИ ХЭЛЭНД ӨДӨРТ 30 МИНУТ

Avatar

зочин 2012-03-30 203.91.118.178

Үндсэн хуулийн цэц, Улсын их хурал хоёроо ялгаж бичээчээ

Avatar

1ООOзахиа с о м 2012-03-30 202.126.91.196

Манайх дээр байгаа бараанууд нөvтбvvк iphone ipad tablet-vvд гэх мэт илvv хямдаар Монголд олдохгvй гэдэгт бид 1ОО итгэлтэй байна! Манай хаяг Их Дэлгvvрийн зvvн талд Гaндиpс Shopping Center -ийн 2 давхарт Байнгын урамшуулал бэлэгнvvд танийг хvлээж байна Мөн та илvv олон гоё зvйлvvдийг манайхаас сонирхоорой Манайх 1ОО оригналь барааг шууд Америкаас оруулж ирдэг бөгөөд Ижил төрлийн бараанаас хямд, Vйлдвэрийн лац баглаа боодолтой ирдэг учир манайхаас бараа худалдан авах нь таньд ашигтай байх болно Хэрэв бараа захиалж авах бол таны захиалсан бараа ажлын 7-14 хоногт ирнэ, Amazon , Bestbuy, Ebay, Walmart зэрэг бvх сайтаас бараа захиалан авах боломжтой Манайх бvх электрон бараандаа баталгаа өгж байгаа Та ороод л vз Монголын хамгийн хямд интернэт дэлгvvр6

Avatar

Зочин 2012-03-30 122.201.18.149

Дархан аварга бохчvvдий Их хуралд болиоч ээ Мэдлэг боловсролтой чадвартай хvмуусийг сонгоно шvv

Avatar

Ард 2012-03-30 202.70.34.59

Ашгүйдээ. Тойргоосоо гарч чадахаа больж байгаа Нямдорж Лүндаажанцан, Улаан, Гончигдорж мэт сэм дэмжээд байсийн.

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж