Дарь.Сүхбаатар: Ц.Элбэгдорж, Э.Бат-Үүл нарыг манлайлагч гэх нь 50 жилээс хойшхи түүх | News.MN

Дарь.Сүхбаатар: Ц.Элбэгдорж, Э.Бат-Үүл нарыг манлайлагч гэх нь 50 жилээс хойшхи түүх

Хуучирсан мэдээ: 2010.05.05-нд нийтлэгдсэн

Дарь.Сүхбаатар: Ц.Элбэгдорж, Э.Бат-Үүл нарыг манлайлагч гэх нь 50 жилээс хойшхи түүх

Ардчиллын анхдагчдын нэг Дарь.Сүхбаатарыг ”Ярилцах танхим”-даа урилаа.

-Сүүлийн үед “Би ардчиллын алтан хараацай. Тэр Ардчилсан намын лидер” гэж ярих болжээ. Таны хувьд, хэн нь ардчиллын алтан хараацай, хэн нь Ардчилсан намын лидер вэ?

-Ардчиллын анхны 13-ын нэг, МоАХ-г анх санаачилсан, бүр 1988 онд анхны чөлөөт хэвлэлийг үүсгэн байгуулсан ч тэр нь МАХН-ын Төв хорооны даалгавраар хаагдаж байсан зэргээс үүдэж хүмүүс надаас энэ асуултыг асуудаг юм шиг байгаа юм. Би ч олонтаа хариулж байсан. Өнөөдөр манайд лидер алга байна. Ер нь аливаа хувьсгалын үеэр манлайлагч төрдөг. Хэрэв ардчилсан хувьсгал гэж нэрлэж буй бол өнгөрсөн 20 жилийн үйл явдлын гол өрнөл 1988-1992 онд болсон гэж үзэж болно. Ардчилсан үндсэн суурь анх тавигдсан цаг шүү дээ. Энэ хугацаанд анхны жагсаал, өлсгөлөн, Улс төрийн товчооныхны буулт, ардчилсан сонгууль, Үндсэн хууль, Улсын Бага хурал багтаж байгаа юм. Гэхдээ эдгээр үйл явц нэр бүхий хүмүүс, лидер гэгддэг хүмүүсийн гавьяа гэхээс илүү нийтийн үйл хэрэг. Ардчилсан хувьсгалд манлайлан оролцсон хүмүүс энэ талаар ойлголцдог болж байгаа. Түүхэнд нэг хүний үүрэг тодорхой хэмжээгээр бий. Тэмүүжин, Богд хаан, Д.Бодоо, С.Данзан шиг үнэнхүү захиалгаар төрсөн төр, нийгмийн зүтгэлтнүүд байвал түүхэн хүний нийгэмд гүйцэтгэх үүргийн талаар ярьж болно.
Харин бид хамтын оюун ухаанаар, Монголын ард түмний бүрэн дүүрэн дэмжлэгтэйгээр ардчилсан хувьсгалыг өрнүүлсэн. Түүнээс биш хэн нэг нь манлайлж яваагүй. Бид бүгдээрээ социализмын үед нэлээд сайн боловсорсон бүтээгдэхүүнүүд, ижил түвшний сэхээтнүүд л байсан. Тийм учраас хэн нэг нь нэг их овойж, товойгоод байх зүйлгүй.

-Тэгвэл С.Зориг, Э.Бат-Үүл, Ц.Элбэгдорж нар нийгмийн захиалгаар төрсөн манлайлагчид мөн үү?

-Би тэгж хэлмээргүй байна. Тэр бол арай хожмын түүх. Магадгүй, 50 жилээс хойшхи түүх. Бид нэг, нэгнээ ингэж тодорхойлох нь нийгмийн сэтгэл зүйд асар их хор хохиролтой. Танд энэ талаар тодорхой хэлсэн шүү дээ. “Бид үзэл бодол, төлөвшлөөрөө тэр нь илүү, энэ нь дутуу гэхээргүй ижил түвшний хүмүүс байсан” гэж. Гэхдээ ижил зүйл нь юу байсан бэ гэвэл, “Нийгмийн эл үйл явц арай биш юм байна. Бид өөрөөр явах ёстой. Чөлөөт зах зээл байх хэрэгтэй. Хамгийн түрүүнд чөлөөт үзэл бодол байх нь чухал юм байна. Чөлөөт хэвлэл, үг хэлэх эрх чөлөө байх ёстой” гэдгийг хэн, хэн нь ойлгож байсан. Ийм л хүмүүс бие биенээ олж, нэгдсэн дээ.

-“Ардчиллын алтан хараацай” хэмээх ойлголтыг үгүйсгэгчид нийгэмд бий. Тэд “Орост өрнөсөн “Перестройка” Монголд нөлөөлөх нь тодорхой байсан. Эд мундагтаа ардчилсан хувьсгал хийгээгүй” гэж ярьдаг. Сөрөг байр сууринаас хандагчдад та ямар хариулт хэлэх вэ?

-Аливаа үйл явц олон талтай. Тэгэхээр үйл явдлыг дор хаяж хоёр талаас нь, хэрэв чадвал илүү олон талаас нь харах ёстой. Олон гэдэг бол зөвхөн хавтгай дээр биш, гурван хэмжээст буюу дээр, доор, баруун, зүүн талаас нь төдийгүй дотор талаас нь харж чаддаг байх юм бол аливаа үйл явцыг маш зөв тодорхойлж, чиглүүлж, бас зөв хөтлөх боломжтой. Тэр өнцгөөс нь харвал “Перестройка”-ийн нөлөө ч байлаа. Манжийн эзэмшилд байсныг хуучнаар ЗХУ-ын колони байсантай нэгтгэж үзвэл бүтэн 300 жилд бие дааж, тусгаар тогтнох хүсэл эрмэлзэл монголчуудын цус, генд төлөвшчихсөн байсан. Энэ цаг үе бол хүйтэн дайны төгсгөлтэй таарч тохирсон. Энэ цаг үе бол коммунизм нуран унаж, баруун талд Берлиний хана, зүүн өмнөд талд Цагаан хэрэмийн хоорондох өргөн уудам нутгийг эзэлсэн. Нэг ёсондоо нийгмийн захиалга гэхээсээ илүү түүхэн зохилдлого юм. Тэр үед нь бидний үеийн залуус төрсөн байж, үзэл бодол нь төлөвшиж таарсан. Аливаа үйл хэрэгт хэн нэгэн хүнийг, ялангуяа нэг газар нутаг, хэл соёл, төр захиргаатай Монгол шиг улс үндэстэнд хэн нэгнийг илүү үнэлэх шаардлагагүй. Бид одоохондоо хаант засаггүй байна. Чингисийн хууль өөр. Богдын хууль өөр. Асуудалд ийм өнцгөөс хандах нь зөв гэж бодож байна.

-Нэг хүний нэр хэлэх битгий хэл Ерөнхийлөгчийн засаглалтай болохыг уриалагчид олон болж байна. Тэд төрийн “толгой”-д нэг хүнийг гаргах үзэл онолоо тулгаж байгаа хэрэг биш гэж үү?    
    
-Ерөнхийлөгчийн засаглал гэдэг байж болохгүй зүйл биш. Олон улс үндэстэнд байж болоод л байна. Харин хэзээ байж болох вэ гэвэл, ард түмэн нэгдмэл үзэл бодол, тодорхой боловсрол, соёлтой, тэр тусмаа улс төр, нийгмийн үзэл бодол нь төлөвшсөн цагт. Эсвэл Хүннү, Чингис хааны үеэс ийм уламжлал хэдэн зуунаар тогтчихсон, тийм үзэл бодол генд нь шингэчихсэн нийгэмд байх бололцоотой. Ерөнхийлөгчийн засаглалыг эрс няцааж, аль эсвэл “Заавал Ерөнхийлөгчийн засаглалтай байх ёстой” гэдгийн аль нь ч зөв биш. Би бөөрөнхийлж хэлж байгаа юм биш шүү. Аль нь зөв бэ гэдгийг эргэцүүлэн сонгох ёстой. Эцсийн дүнд хамгийн зөв сонголт бол эрх мэдлийн зөв хуваарилалт. Ерөнхийлөгчийн засаг­лалтай байлаа ч гэсэн тэр хүн нь хуулиар оногдсон хязгаартай эрх мэдэлтэй байж таарна. Хязгааргүй эрх мэдэл гэдэг бол зөвхөн хаант засаглалынх. Гэхдээ тийм ухамсартай, төлөвшсөн төрийн хуулийн өмнө байж чаддаг, хувиа хичээдэггүй, бүлгийн эрх ашгийг төлөөлдөггүй Ерөнхийлөгч болчихоор хүн байна уу, үгүй юү гэдэг бол бас л асуудал. Олноороо лав байхгүй.

-Монгол Улс “Сүүдрийн Ерөнхийлөгч”-тэй болчихоод бай­гааг анзаарч байна уу. Мэдээж, тэр эрхэм бол Н.Энхбаяр. Төрийн тэргүүний хэмжээнд гадаадад айлчилж, орон нутагт ч бас “Нэгдүгээр хүн”-ий дүрээр очих боллоо. Эл дүр зургаас танд ямар нэгэн хошин мэдрэмж төрж байна уу?

-Надад хошин гэхээсээ илүү ёжтой мэдрэмж төрж байна. Гэхдээ би хэн нэгнийг нь сайн, муу гэж яримааргүй байна. Асуудал тогтолцоондоо л байгаа юм. Хоёрдугаарт, хүндээ байна. Хүн нь чухамхүү төрд зориулагдсан, төрийн төлөө төрсөн төрийн хар хүн байсан сан бол ийм зүйл гарахгүй. Ялангуяа П.Очирбат гуай монгол төрийн тэргүүнээр долоон жил ажилласан хүн. Гэтэл өнөөдөр гадаадын ганцхан компанийн эрх ашгийг төлөө дуугарч байгаа нь үнэхээр байж болохгүй үзэгдэл. Манай салбарын сайд Х.Баттулга ч хэлсэн. “П.Очирбат, Д.Содном, Ц.Гомбосүрэн гуай улс үндэстнийхээ нийтлэг эрх ашгийн төлөө зүтгэх үүрэгтэй. Тийм эрх мэдэлтэй байсан хүмүүс мөртлөө одоо зөвхөн нэг компанийн эрх ашгийн төлөө дуугарч буй нь харамсалтай байна” гэж. Төрийн хүн ерөөсөө тийм байх ёсгүй. Монгол Улсын эрх ашгийн төлөө зөв дуугарах ёстой. Аль эсвэл дуугүй байх хэрэгтэй. Ингэж байж энэ улс үндэстэн оршин тогтноно. Ард түмэн ч тэднээс зөв үлгэр дуурайл авна. “Дээдэс нь суудлаа олохгүй бол доодос нь гүйдлээ олохгүй” гэдэгчлэн хүмүүсийн харж, анзаарч буй бүхэн өнөөдөр ил байгаа. Ер нь төрийн өндөр албан тушаал хаших боломж олдоно гэдэг бол тэр их мэдээлэл, эрх мэдэл, хүрээллийг далимдуулж, хувьдаа мөнгө хийнэ гэсэн үг ер биш. Харин ч тэр хүнийг “Нийтийн төлөө үйлчил” гэж гаргадаг л ёс шүү дээ. Харамсалтай нь энэ бүхэн алдагдаад л байна. Яах вэ дээ, энэ бол хаалттай байсан нийгмийн үзэгдэл. Орос болон социалист гэгдэж байсан орнуудад хэчнээн олигархи байна вэ, бүр зарим нь хөлөө олох гэж янз бүрийн өнгөт хувьсгал хийж байна. Тухайн улсын сэтгэл зүйг далимдуулж, ардчиллын дутагдалтай талыг анархи руу чиглүүлэх байдлаар хувийн, бүлгийн эрх ашгийн төлөө явсан улсуудын сэддэг зүйл энэ. С.Зоригийн хэлсэн үг бий. Тэр бол эрх ашгийн эрэмбэлэл юм.  Нэгдүгээрт, улс үндэстний эрх ашиг. Хоёрдугаарт, сонирхлын бүлгийн эрх ашиг. Хамгийн сүүлд хувийнхаа эрх ашгийг тавих ёстой. Бид яг ийм зарчмаар тангараг өргөчихсөн улс шүү дээ. Гэхдээ өргөсөн тангарагтаа хэн үнэнч явааг түүх нэг л өдөр асуух байх. Ард түмэн ч асуух эрхтэй.

-“Хэнд эрх буй түүнд хилэнц бий” гэж та хэлэх дуртай. Гэвч өнөөдөр Төрийн тэргүүн асан хүмүүсээс хилэнц гэхээс илүү шунаг сэтгэл мэдрэгдэж байна. “Оюутолгой” ХХК-ийн ТУЗ-ийн гишүүнээр экс Ерөнхийлөгч П.Очирбат, Н.Багабанди нарыг сонгох гэж байна” гэх мэт яриа олонтаа гарах болсон. Ялангуяа “Н.Багабанди С.Баярыг МАХН-ын дарга, Ерөнхий сайд болгоход нөлөөлснийхөө шанг одоо авах гэж байна” гэсэн утгатай мессежүүд цацагдаж байна. Та энэ талаар сонссон уу?

-Сонсч л байгаа л даа. Гэхдээ би сонссон болгоноо яг тэр өнцгөөс нь боддоггүй. Хорь гаруй жил улс төрөөр “амьсгалчихсан” миний үеийнхэн ийм хэмжээний яриа, цуу үг, аль эсвэл зохион байгуулалттайгаар буруу зөрүү мэдээлэл тараах оролдлогыг ойлгохтойгоо. Үйл явдлын нарийн учрыг мэдэхгүй жирийн хүмүүс энэ цуу үгэнд автаж, ярьдаг л байх. Иймэрхүү элдэв үг нийгмийн зөвшилцөл хийх, эмх замбараагүй байдал гаргахгүй байхад дандаа хор болж байдаг. Харин бодит байдлыг нөгөө талаас нь яривал феодалын ч бай, ардчилсан ч бай төрд өндөр алба хашиж буй хүмүүс жаахан жудагтай л баймаар байна. Угаасаа “Байх ёстой” гэдэг үг бол улиг болчихлоо. Харамсалтай нь жудагтай хүн байна уу, үгүй юү. Байгаа бол хэн юм бэ. Ганц, хоёр байгаа юм уу. Миний хувьд, ганц, хоёр хүнийг нэрлэе гэж бодлоо. Магадгүй, янз бүрээр л хандах байх. Гэхдээ үнэн юм үнэнээрээ дээр. Зам, тээвэр, барилга, хот байгуулалтын сайд Х.Баттулгыг ганц би биш, МАХН-ын олон гишүүн ярьж байхыг сонссон. Ажил хийчих гээд санаа тавьж яваа хүн бол Х.Баттулга л байна. Намайг ингэж ярихаар зарим хүн “Дарь.Сүхбаатарыг ажилд томилсон учраас сайдаа магталгүй яах вэ. МоАХ-ны Удирдах зөвлөлийн гишүүн учраас даргаа магталгүй яах вэ” гэж гуйвуулах л байх. Ингэж хэлэхээс нь эмээх юм алга. Бодит байдал дээр би Х.Баттулгатай цуг ажиллаж, дэргэд нь байгаа болохоор илүү гадарлаж байна л даа. Улс төрд хүн мөнгөтэй ч орж ирдэг юм байна. Мөнгөгүй ч орж ирдэг юм байна. Бизнес хийж яваад улс төрд орж ирсэн хүмүүсээс арай л өөр, улс орны төлөө дуугарч, ажиллах гэж зүтгээд байгаа нь харагддаг. Ийм хүмүүс УИХ, Засгийн газарт ердийн олонхи байвал ард түмэн амар жимэр амьдрах боломж бий. Харамсалтай нь тийм биш байна л даа. Цааш нэрлэж хэлэх хүн ховор л санагддаг.

-УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнийн тухайд юу гэж хэлэх вэ. Ардчилсан намын ротацийн сонгуулийн үеэр Х.Баттулга гишүүнтэй толхилцоод авах шиг болсон?

-Хэн ажил хийж, хэн улс төр хийж байна вэ гэдгийг ялгаж салгах ёстой. Э.Бат-Үүлд би харамсч байна. “Чи дутуу бодож байна” л гэх юм. Ажил хийх гэж буй хүн өөрийнхөөрөө тайлбарлах л ёстой шүү дээ. Гэтэл хариуд нь Э.Бат-Үүл дахиад л нэг юм бичээд. Уг нь зам, барилга, тээвэр, агаарын тээвэр, төмөр зам зэрэг хамгийн мундаг салбаруудыг хөгжүүлж буй Засгийн газрын гишүүнээ дэмжиж, тийм мундаг юм бол зөвлөж ажиллах ёстой. Гэтэл одоо яачихсан юм. Ямар эрх ашиг нь хөндөгдчихсөн юм. Э.Бат-Үүлийг би гайхаж л байна. Би уг асуудалд “Э.Бат-Үүлийн бу­руу” гэсэн байр суурьтай байна. Аливаад ийм байдлаар хандвал тал­цах, талцуулах гэхмэтчилэн сайхан “идэш” болж байгаа юм л даа. Би сүүлийн үед ийм нэгэн үг хэлэх дуртай болсон. Бидэнд ямар ч байсан шашин хоорондын болон хэл соёлын зөрчил алга. Газар нутаг маань хуваагдмал биш. Тэгээд өөр чухал нь юу байдаг юм бэ. Эцсийн эцэст, үзэл бодол юу ч биш шүү дээ. Гэтэл “МАХН бол үеэ өнгөрөөсөө хуучин нам, нэг нь их мундаг шинэчлэгч Ардчилсан нам” гээд нэг нэгнээ хуваачихсан. Ийм зохиомол хуваагдал дээр тоглож, ашиг олдог нэг хэсэг байна. Бид нэгдмэл нэг үндэстэн, нэг төрийн төлөө явах ёстой болохоос биш хэн нэг нь аль нэг намын төлөө явна гэдэг бол жинхэнэ хилэнц. МАХН-д надад дайсан бараг байхгүй. Тус намд зөв үзэл бодолтой хүмүүс бий. Манайхан дунд хогийн амьтад зөндөө байна. Тэгээд ч ер нь хэт намчирхдаг, төрийн дээр намууд зайдалдаг, тэр тусмаа хоёр том нам төрийн “толгой”-д зайдалчихаад төрийг хөдөлгөдөггүй, цулбуурдаж, хазаарлачихаад байж байдаг. Хаа байна вэ, бид 1990-ээд онд Үндсэн хуулиас “Төрийн дээр нам байна” гэдэг заалтыг авахуулчихаад хөөрөлдөцгөөгөөд л байсан. Гэтэл байдал хэвээрээ л байна шүү дээ. Тэгэхээр одоо намыг болих хэрэгтэй. Учиргүй хаах нь хаашаа юм бэ. Эхний ээлжинд гишүүнчлэлгүй болгож, намаар дамжиж төрд шургалдаг, төрд ороод төрийг мөнгө хийх машин болгодог дамжлагыг болих ёстой. Америкт боловсрол эзэмшсэн залуус Монголд ирмэгцээ “Мөнгө хийх сайхан арга байна” гэдэг. “Ямар” гэхээр “Намаар дамжиж, төрд оръё. Намын удирдлагад ганц, хоёр жил шадарлаад…” гэдэг. Ийм байх юм бол улс хөгжихгүй. Энэ улс хөгжихгүй бол хэн хохирох вэ. Бүгд хохирно. Хэн ч хожихгүй. Үндэстэн л хохирно. Агуу их түүх хохирно.

-МоАХ-ны лидерүүд хэл амаа ололцохгүй байгааг олон нийт “МоАХ-ны задрал” хэмээн ойлгож байна. Ер нь МоАХ-нд юу болоод байна вэ?

-МоАХ задрах үндэс байхгүй. Тус холбоо бол хэдхэн хүний захиалсан ч юм биш, цаанаасаа ургаж, өрнөж, өндийсөн бүтэц. МоАХ бол Монголын ард түмний холбоо. Ардчиллын төлөөх ард түмний хөдөлгөөн. Тийм учраас үүнийг хэнбугай ч задалж, өмчилж чадахгүй. “МоАХ-г өөрийн талд авна. МоАХ-оор дамжуулж, өөртөө хүч хураана. Бусдын дээр гарна” гэсэн бодолтой хүмүүс байгаа бол эндүүрч байна.

-Ардчиллын анхны 13-аас ганцаараа шагналгүй хоцорсон нь та. Яагаад тэр вэ. Та “Авахгүй” гэсэн юм уу?

-Ямар ч байсан энэ бол факт. Анзаараад харсан чинь анхны 13-аас ганцаараа үлдчихсэн л байна лээ. Үгүй, тэгээд. Тэгээд яадаг юм бэ. Тэртэй, тэргүй би түүхэнд үлдэх юм чинь. Хэрэв шагнал, нэр төр гэж бодвол хамгийн том нь энэ биз дээ. Надад баатар цол өгөх гэж байгаа юм гэнэ лээ (инээв).

-Ардын хувьсгалын анхны долоогийн нэртэй ардчилсан хувьс­галын анхдагчдын нэр тохирдог гэлүү?

-Миний хувьд, түүх, гүн ухаан, уран зохиол сонирхдог. Нэг ийм тодорхойлолт байдаг юм. “Хувь заяаны даажигнал” гэж. Хувь заяа­ны даажигнал, хувь заяаны тохиолоор ч юм уу ардын хувьсгалын анх­дагчдынхтай ойролцоо нэрс бий шүү. Д.Бодоо гэхэд л Д.Баасан лам, А.Амар нь манай С.Амарсанаа, Д.Сүхбаатар ба Дарь.Сүхбаатар гэхмэтчилэн байна л даа. Бидний дунд хэн нэгнийх нь нэр овог нь болдог хүмүүс байгаа. Жишээ нь Дорлигжавын Баасан, Сосорбарамын Цогтсайхан, Дог­мидын Сосорбарам, Сүхбаатарын Амарсанаа гэж байна. Их сонин байгаа биз. Ер нь бүх үйл явдал, түүх, хувь хүн, хүн төрөлхтөний амьдрал аль эрт программчлагдчихсан. Бид хойшид хэрхэн амьдрах вэ, хэн нь хэн байх вэ гэдэг ч хэдийнэ бэлтгэгчихдсэн зүйл. Үүнийг бид л олж хардаггүй болохоос эрдэмтэд, супер нэгдлийн онолчид аль эрт нээчихсэн шүү дээ.

-“Ардчилсан намын удирд­лагын эрх З.Энхболд тэргүүтэй Ардчилсан хүчний холбооныхонд төд удалгүй шилжинэ” гэж байгаа. Гэхдээ З.Энхболд гишүүний хувьд тус намын удирдахад бэлэн болж, программчлагдсан кадр мөн үү?

-Би хүн талаас нь яримааргүй байна. Нэг хүн бол нэг л хүн. З.Энхболд зөв үзэл бодлыг тойрч, зөв хүмүүстэй зөв үйл хийх гээд зүтгэж байгаа бол би дэмжинэ. Ганц би ч биш, ард түмэн дэмжих байх. Ардчилсан намын дарга Н.Алтанхуяг нь “Алтангадас” энэ, тэр гээд, бас “өвчин, зовлонтой” болж л дээ. Түүнийг нь засч, эмчлэхийн тулд өөр бүтэц гаргаж ирэх шаардлагатай болсон биз. Би ингэж л бодож байна. Түүнээс биш асуудалд нь гүнзгий оролцоогүй. Учир нь би төрийн албан хаагч. Та ч надаас далимдуулж, улс төрийн талаар олон зүйл асуулаа. Би ч бас сэтгүүлч. Тэгэхээр хувь хүний хувьд ингэж асуух нь зүйн хэрэг. Хариулах нь ч миний эрх. Хүн ер нь нэгэн бие боловч өөр, өөр дүрд хувирдаг. Нэг талаар би эцэг хүн. Найзууддаа бол анд нөхөр. Энд бол төрийн албан хаагч. Шаардлага гарвал улс төрийн хүн. Ийм олон дүрд би хувирч явдаг.

-Та 2008 оны долдугаар сарын 1-ний үймээний үеэр ямар дүрд хувирчихсан явав. Үймээнд оролцогсдын дунд үзэгдээд өнгөрсөн шүү дээ?

-Үнэн. Үймээнд оролцсон хүмүүсийн зарим нь санаж байгаа байх. Би зориуд дунд нь орсон. Хоёр талыг хоёуланг нь зохицуулах гэж гэх юм уу даа. Нэг талд нь цагдаагийн удирдлагуудад хэлж, цагдаа нарыг ухраасан. Нөгөө талд нь залуусыг ухраахыг нэлээд оролдсон л доо. Харамсалтай нь тэдгээр залуус дунд намайг таних хүн маш цөөхөн байх шиг байсан. Уг нь би “Намайг танивал үгэнд орох болов уу” гэж их найдсан. “Би Дарь.Сүхбаатар байна. Та нар түр азнаач” гэж нэрээ ч хэлж үзсэн. Гэтэл бүрэнхий болсон. Тийм учраас үйл явдлын дунд нь байгаа би хоёр талаас хүндхэн байдалд орно. Тэгээд аргагүйн эрхэнд гарсан юм. Тэгээд ч тэр үймээн хяналтаас алдагдсан. Ийн алдагдсан нь зохион байгуулалттай юу, үгүй юү гэдэг нь жич асуудал.

-Тухайн үеийн МАХН-ын дарга С.Баяр руу утасдсан гэдэг байх аа?

-Тийм.

-Утсаа авсан уу?

-Үгүй.

-Бусад нь ч мөн адил уу?

-Тийм. Гэхдээ тэр бол миний үүрэг байсан. Би жагсаал, цуглаанд бишгүй л оролцож, зохион байгуулж явсны хувьд яах ёстойг нь гадарлана л даа. Тийм учраас би “Миний үүрэг” гэдэг үүднээс хандаж, зохицуулахыг оролдсон юм.

-Үймээнийг МАХН, Ардчилсан намынхны аль нэг нь зохион байгуулсан гэдэг. Гэхдээ хүний амь бүрэлгэх шалтгаан байсан гэж үү. Та юу гэж боддог вэ?

-“Тэр зохион байгуулсан” гэж би хэлж мэдэхгүй. Би тэр өдөр Дуурь, бүжгийн эрдмийн театрын үүдэнд буюу Сүхбаатарын талбайн зүүн талд Ардчилсан холбооны цагаан хоолойгоор ачааны жижиг тэргэн дээр гарч үг хэлсэн хүн шүү дээ. Сонгуулийн дүнгийн талаар байр сууриа илэрхийлсэн. “Жагсаал, цуглааныг эмх замбараагүй байдалд шилжүүлж, хяналтаас гаргаж болохгүй. Асуудлыг шийдэх өөр арга бий” гэж анхааруулж ч байлаа. Хэрэв С.Баяр намын байрнаасаа гарч ирээд шаардлагыг нь хүлээн авч, кинонд гардагчлан “Үүнийг магадалъя. Тайван байцгаа” гэж хэлсэн бол тийм байдал үүсэхгүй л байсан болов уу. Тийм боломж ч байсан. Үүнээс гадна хүн буудна гэдэг үнэхээр аймшигтай. Би өөрийгөө дөвийлгөж байгаа юм биш. Буудалцаан эхлэхэд би сэтгүүлч Б.Золбаяртай хамт МУИС-ийн төв байрнаас хойшоо алхаж явсан юм. Тэгэхэд араас буу дуугарч байсан. Мэдээж, над руу буудаагүй байх. Ямартай ч наашаа чиглэж, буун дуу 2-3 удаа гарсан. Тэгэхэд Золоо “Ямар аймаар юм бэ” гэж их л айсан бололтой байсан. Миний хувьд, айгаагүй гэхэд хаашаа юм их л эвгүй санагдсан. “Энэ их л буруу юм болж байна даа” гэж бодож байлаа. Ер нь буу дуугаргана гэдэг чинь юу гэсэн үг юм бэ. Асар аймшигтай явдал. Үүний төлөө тэр үеийн төр засаг уучлалт гуйх ёстой. Уучлалт гуйгаад зогсохгүй “Дахиж ийм явдал гаргахгүй” гэдэг баталгаа гаргаж өгөх хэрэгтэй. Хууль гаргах ч ёстой. “Хэрэв ийм тохиолдолд төр нь иргэдийнхээ эсрэг буу дуугаргавал одоо яана” ч гэдэг юм. Арай дэндүү байна шүү дээ. Одоо болтол эздийг нь олохгүй байна. Тэр тавхан гэр бүл амиа алдагсдын төлөө шаналж байгаа хэрэг биш шүү дээ. Хэний ч хань, үр хүүхэд тэнд буудуулж болох байсан. Оногдсон нь л тэр тав болохоос биш хэн ч буудуулж мэдэх байлаа. Энэ бол сонгуулийг зохион байгуулагчид болон будилуулсан нам, хүчний буруу.

-“Долдугаар сарын 1”-ний хэрэг явдал ард түмний нэхэл хатуутай асуултыг нэгээр нэмсэн. Ардчилсан хувьсгалын удирдагч С.Зоригийн амийг хөнөөсөн хэрэг одоо болтол илрэхгүй байна. Өнгөрсөн сарын 20-нд болсон төрсөн өдрөөр нь түүний дурсгалыг хүндэтгэв үү?    

-Би цагт нь очиж амжаагүй. Дараа нь очсон. Миний хувьд, үргэлж очдог байсан. Төрийн албан хаагч гэдгээрээ л дахин шалтаг болгоё. Ажил үнэхээр амжаагүй. “С.Зоригийн хэрэг” гэж заримдаа буруу яриад байдаг. Түүнийг зэрлэгээр хөнөөсөн нь дэндүү аймшигтай. Уг хэргийг өдий хүртэл илрүүлэхгүй байна гэдэг юуг илтгэж байгаа юм бэ. Манай улсад төр, шүүх, цагдаа, прокурор, мөрдөн байцаах болон тагнуулын алба байна уу гэдэг л асуулт шүү дээ. Манай цагдаагийн тэр байтугай хэргийг илрүүлэх чадалтай. Тэгэхээр их сэжигтэй л байна. Магадгүй, зохион байгуулалттай болоод л илрэхгүй байгаа. Үүнд дүгнэлт хийхгүй байна. Өнгөрсөн 1998 оноос хойшхи бүх үеийн төр дүгнэлт хийгээгүй. Заримдаа сонгуулийн шоу болгодог. Энэ нь ардчилал Монголд бэхжээгүй, хүний эрх, шударга ёс тогтох хаа байсан юм гэдгийг гэрчлэх маш том баримт. Ялангуяа “Долдугаар сарын 1”-ний үймээн.

-МАХН-д өрнөж буй үйл явцыг та хэрхэн харж байна вэ. Гишүүд нь намаа шинэчлэх талаар ярьж, 1960-аад оныхонд удирдлагын аппарат нь шилжчихлээ?

-Зарчмын хувьд, гадна талаас нь харахад МАХН маш их шинэчлэгдэж байгаа. Ерэн онд байсан тус намын удирдлага хэдэн үе солигдлоо. Гэтэл Ардчилсан нам яаж байна вэ. Ц.Элбэгдорж, Н.Алтанхуяг, Э.Бат-Үүл, Р.Гончигдорж хэвээрээ л байгаа биз дээ. Хэн хаана шинэчлэгдсэн юм бэ. Би нөхдөдөө анхнаас нь хэлдэг байсан. “МАХН яах вэ. Тодорхой коммунист. Бид өөрсдөө неокоммунист болчих гээд байна шүү” гэж. Энэ байдлыг хэнд ч хэлэх вэ дээ. Тэд уг нь ухамсаргүй биш, ухамсартай, боловсролгүй биш, боловсролтой хүмүүс. Гэтэл яагаад шинэчлэл хийхгүй байна вэ гэвэл өөр сонирхол л байна. Тов тодорхой.
           
-Танай нам неокоммунистуудын гарт аль хэдийнэ орчихсон биз дээ. Тодруулбал, соцдекүүд эрх барьж байна. Социал демократ нам гэж зүүн төвийн үзэл баримтлалтай нам байдаг шүү дээ?

-Манай соцдек гэж хаашаа харсан юм байх вэ дээ. Тэр тусмаа Монголын соцдек гэж. Би ямар утгаар хэлж байна вэ гэвэл, онолын хувьд меньшевекүүд гэдэг шиг юм манайхан дунд байхгүй. Зүгээр л нийгмийн баримжаатай бодлого баримталдаг улс төрийн үзэл онолтой л хүмүүс. Тэднийг олон улсын хэллэгээр “Социал демократ” гэдэг.

-Та ардчиллын 20 жилийн түүхийн талаарх номоо бичиж дууссан уу?

-Дөхөж л байна.

-Ярилцсанд баярлалаа. Танд амжилт хүсье!

С.Баттулга.
 Улс төрийн тойм сонин

0 сэтгэгдэл

News.mn сайтад сэтгэгдэл оруулахад анхаарах зүйлс

Avatar

сонс доо 2010-05-05 122.254.127.66

дээр сэтгэгдэл үлдээх аядаж байгаа нөхдүүд та нар арай дэндүүлж байна ДарьСүхбаатарыг хийсэн гавьяатай хүн Үгүйсгээд нэмэргүй шдээ түүх цаг хугацаа харуулах байлгүй Сүхбаатар танд амжилт хүсье Энэ зэргийн дайрч давшилсан үг өгүүлбэрийг ойшоох хэрэггүй

Avatar

FASHIZM 1945 - 5-9 nd PODVALD TESERCH UTER ALGA BO 2010-05-05 157.242.193.84

30 aad oni STALINIZMIIN IH HELMEGDUULELT GITLERIIN FASHIZM BUH ARCHAAGUI UVAAGUI ARGAA BARSAN HOV JIV OUYNII HOOSROL HARANHUI BUDUULEG ARRATNII DUR TURH UG HELLEG NEVT HARAGDAJ BN ENE HUMUUS L HARIN MONGOLIIG NEGEN ODOR AYUL ZANAL ORUULAH UIL AJILLGAA YAVUULJ BAIGAA CHADALTAI NEGNIIGEE DOOSH YAMAR HAMAAGUI UGEER YAVGAN YARIA HOV JIVEER YAVUULJ IRSEN HOGIIN YUMNIIDIIN UG YAS YUMAAN DEER CHI MONGOLIIN TOLOO S ZORIG SHIG HICHEENGUI SAID TSERENDORJ SHIG AYUSH BAATAR SHIG YAVJ CHADKU HUDLAA RHINI HALUUND AGSARCH MONGOLIIG DELHII UMNU TENEG BAIDAL ORUULJ CHADNAA CHAM SHIG HARANHUI HUMUUS IH BISH N YAMAI ENE TEND ELDEV HORTOI FASHIZM SURTALCHILJ YAVDAG ETGEEDUUD MONGOLIIN 27say hunees 100 ch hurehgui shuu MONGOLIIN HUNII SARUUL UHAAN GEJ BAIGAA

Avatar

zaaval unshina uu gedeg DO YAMNI mataach 2010-05-05 157.242.193.84

30 aad oni STALINIZMIIN IH HELMEGDUULELT GITLERIIN FASHIZM
BUH ARCHAAGUI UVAAGUI ARGAA BARSAN HOV JIV OUYNII HOOSROL
HARANHUI BUDUULEG ARRATNII DUR TURH UG HELLEG NEVT HARAGDAJ BN
ENE HUMUUS L HARIN MONGOLIIG NEGEN ODOR AYUL ZANAL ORUULAH UIL AJILLGAA YAVUULJ BAIGAA CHADALTAI NEGNIIGEE DOOSH YAMAR HAMAAGUI
UGEER YAVGAN YARIA HOV JIVEER YAVUULJ IRSEN HOGIIN YUMNIIDIIN UG
YAS YUMAAN DEER CHI MONGOLIIN TOLOO S ZORIG SHIG HICHEENGUI SAID TSERENDORJ SHIG AYUSH BAATAR SHIG YAVJ CHADKU HUDLAA RHINI HALUUND AGSARCH MONGOLIIG DELHII UMNU TENEG BAIDAL ORUULJ CHADNAA CHAM SHIG HARANHUI HUMUUS IH BISH N YAMAI ENE TEND ELDEV HORTOI FASHIZM SURTALCHILJ YAVDAG ETGEEDUUD MONGOLIIN 27say hunees 100 ch hurehgui shuu MONGOLIIN HUNII SARUUL UHAAN GEJ BAIGAA

Avatar

HARANHUIN SHADRUUDAD HAALT HEREGTEI! 2010-05-05 157.242.193.84

DELGERMAAGIIN AAV MONGOLIIN NERT ZOHIOLCH BANZRAGCH GUAI GEJ TOM SEHEETEN HUN BSN CHINIHEER BOL TER HUNIIG e****z BSN BOLOHOOR DELGERMAAG PROKUROR TOMILJ BOLOHGUI NUU TEGVEL CHI 8-R BOGD HAAN HICHEENGUI SAID TSERENDORJ MAIDAR S ZORIG OCHIRBAT JASRAI GEED OLON OLON MONGOLIIN TORIIN ALBA HASHIJ ZUTGEJ YAVSAN HUMUUSIH YAH VE CHI FASHIZMAA ZOGSOO DELGERMAA AAVAARAA CH EEJEEREE CH MONGOLIIN BAHARHAL BOLOSON HUNII UR MONGOLIIN SEHEETEN EMEGTEICHUUDIN MANLAILAL DEMJIJ BN MONGOL TOR EMEGTEICHUUDIIG DEMJIH ESTOI UHAANTAI BUUR SUURTAI GOLCH AJILAJ CHADNAA GEJ ITGEJ BN HUULCH EMEGTEI ARDCHILALIN TOLOO 20 jil zutgej yavaa DELGERMAA DEMJIJ BN

Avatar

DELGERMAAG DEMJEJ BAINA! FASHIZM NO PASARAN! 2010-05-05 157.242.193.84

DELGERMAAGIIN AAV MONGOLIIN NERT ZOHIOLCH BANZRAGCH GYUIA GEJ TOM SEHEETEN HUN BSNCHINIHEER BOL TER HUNIIG e****z BSN BOLOHOOR
DELGERMAAG PROKUROR TOMILJ BOLOHGUI NUU
TEGVEL CHI 8-R BOGD HAAN HICHEENGUI SAID TSERENDORJ MAIDAR S ZORIG OCHIRBAT JASRAI GEED OLON OLON MONGOLIIN TORIIN ALBA HASHIJ ZUTGEJ YAVSAN HUMUUSIH YAH VE CHI FASHIZMAA ZOGSOO DELGERMAA AAVAARAAEEJEEREE CH MONGOLIIN BAHARHAL BOLOSON HUNII UR MONGOLIIN SEHEETEN EMEGTEICHUUDIN MANLAILAL DEMJIJ BN MONGOL TOR
EMEGTEICHUUDIIG DEMJIH ESTOI GEJ BODOJ BN

Avatar

Зочин 2010-05-05 193.225.200.93

Энэ одоо 8 нам дамжсан гээд Баабарын муулж бичсэн нөхөр мөн үү Мөн бол болимоор юм Албан тушаалын хэнээ туссан би Ерөнхийлөгч болохыг үгүйсгэхгүй ч гэх шиг ямар онгироо хүн бэ Энэ хүн Германд сургуулиасаа хөөгдсөн гээ биз дээ Тэгээд ганц сургууль төгсч чадаагүй хүн ямар сонин сонин ам бардам юм яриад байгаа юм бэ Чимидийн Энхээ гэгчтэйгээ адилхан бас Намбарын Энхбаярын төлбөртэй шарвагч уу

Avatar

Зочин 2010-05-05 202.170.80.17

ene shal hudlaa nuhur shuu

Avatar

заавал уншина уу 2010-05-05 183.81.169.2

Сүүлийн үeд манай Дорнодын ураны ордыг аваад Хятадуудад дамжуулж зарахыг оролдож байгаа Khan Resource-н хувьцаа Торонто-н бирж дээр өсөөд байгаа нь сэжигтэй байна Уг нь Монгол лицeнзийг нь хүчингүй болгосон Дорнодын ураныг алдвал Дорнод аймаг маань Тамсагын х***а нараас гадна ураны хужаагаар дүүрч Бид газар нутгаа алдана шүү Цагтаа тэртээ 1994 онд Элбэг Энхсайхан Баабар Да Ганболд Очирбат нар одоогын ашигт малтмалын хуулыг гадныхантай хамтарч гаргаж өнөөгийн эмх замбараагүй байдлын эхийг тавьсан Eрөнхий прокурорт Дорлигжав Дэлгэрмааг сонгохыг эсэргүүцээрэй Дорлиг ойлгомжтой Дэлгэрмаагын эцэг хятад хүн байсан бөгөөд Норовбанзад гуайн дараа уртын дууны эрхийг Дэлгэрмээ хятадуудад зарж байсан

Avatar

Зочин 2010-05-05 182.160.45.86

эрнандо дэ сото чинь эз -н а******н биш биз дээ

Avatar

Зочин 2010-05-05 182.160.45.86

албан тушаалд очоод нэг хэсэг чимээгүй болсон байна энэ сүхбаатар гэгч нөхөр хурал цуглаан хэвлэл мэдээлэлээр л ярьж байдаг байсан н энхбаяр шиг надад ачаа үүрүүл би хийж чадна гээд л чаддаг хийдэг хүн төрийн албан тушаал хүлээгээд суудаггүй байхгүй юу амаа ангайсан шувууны ангаахай шиг нөхдүүд ой гутмаар юм

Avatar

Зочин 2010-05-05 182.160.45.86

яагаад алтанхуягыг хууль өөрчилтөл байлгах хэрэгтэй гэж байгаа юм бэ хариулж өгнө үү

Avatar

Зочин 2010-05-05 193.225.200.93

Энэ СБаттулга гэж Намбарын Энхбаярын бууны нохой сэтгүүлч одоо Энхбаярын даалгавраар Ардчилсан намыг хагалахаар оролдож байна Дарь Сүхбаатарыг нь бас Энхбаяр мөнгөөр худалдаад авчихаа бизээ

Avatar

Зочин 2010-05-05 193.225.200.93

Энэ СБаттулга гэж Намбарын Энхбаярын бууны нохой сэтгүүлч одоо Энхбаярын даалгавраар Ардчилсан намыг хагалахаар оролдож байна Дарь Сүхбаатарыг нь бас Энхбаяр мөнгөөр худалдаад авчихаа бизээ

Avatar

bajd 2010-05-05 76.87.42.240

ene exs enxbajr mongoliin byxii l ydirdax jmar l alban tyshaal baina bygdiig gyitseesen xyn xamgiin syyliin yr dyn ni uy be gexeer mongoloo zarchixsan xyn tegeed jmar ch xaynaltgyi xyjaa nariig boonoor ni oryylj irsen xyn odoo ene xyn bi monxiin darga baix estoi geed l end tendgyi gyigeed jbax umbyryy zonood baix shig baina daaylsiig mini zarj bajjsan xyn odoo gertee amar jimer syyj baimaar um daa

Avatar

Зочин 2010-05-05 182.160.36.28

Нам дамжаад л балай юм яриад явж байдаг тэнэг шүү дээОдоо ямарч байсан АН-н гишүүн биш Иймэрхүү тэнэгүүд төрд гарах санаатай байна шүү болгоомжтой байх хэрэгтэйШал худалч амьтан Миний мэдэхийн АНам байгуулаад хэдхэн хоноод ИЗНамд ороод дараа нь Жаргалсайханыг дагаж далдагнаж БННамд ороодДараа нь мөнгө горьдож ЭРдэнэбатын ЭОНамд байсан Одоо Ногоон намын УЗгишүүн гээд явж байсан шүү дээ ОДоо бүүр ямарч намын гишүүн бус төрийн хүн гээд тууж явна Энэ бол адгийн новшҮүүнд найз нөхөд гэж байдаггүй юм Яагаад гэвэл бусдыг байнга муулжүзэн ядаж явдаг нөхөр

Avatar

заавал уншина уу 8 2010-05-05 183.81.169.2

Сүүлийн үэд манай Дорнодын ураны ордыг аваад Хятадуудад дамжуулж зарахыг оролдож байгаа Khan Resource-н хувьцаа Торонто-н бирж дээр өсөөд байгаа нь сэжигтэй байна Уг нь Монгол лицeнзийг нь хүчингүй болгосон байгаа Дорнодын ураныг алдвал Дорнод аймаг маань Тамсагын х***а нараас гадна ураны хужаагаар дүүрч Бид газар нутгаа алдана шүү Алтанхуягыг ашигт малтмалын хуулийг шинэчилтэл өөрчлөхийг Монголчууд аа эсэргүүцээрэй

Avatar

заавал уншина уу 7 2010-05-05 183.81.169.2

3 дахь жишээ Элбэг 4 сарын 28-нд газар хөдөлнө гэж баахан удирдаж сүйд болсон Яагаад гэвэл тэрбээр АНАТХ-ны үйл ажиллагааг далдуур дэмжсэн Хүмүүсийн дунд айдас түгшүүр сэнсаац бий болгож сэтгэл зүйн дарамтаар далимдуулж 4 сарын 7-нд аймшигтай үймээн гаргахыг өдөөсөн гэсэн үг Polittechnology хэрэглэсэн гэсэн үг Элбэг 7 сарын 1-нийг Магнай Зандангаар удирдуулсныг хэн ч мэднэ

Avatar

заавал уншина уу 6 2010-05-05 183.81.169.2

2 дахь жишээ Элбэг Чинхай гэж хятад эмэгтэй багшийг сурталчлаад байсан Тэр нь Дао-н шашны урсгалыг түгээдэг Вьeтнам Зүүн өмнөд азид тэр эмэгтэйг орохыг хориглосон яагаад гэвэл тэр Хятадын бодлогыг шашин шүтлэгээр дамжуулж тухайн орнуудад явуулахыг оролдсон гэсэн тайлбартай нэтэд бэлэн байгаа

Avatar

заавал уншина уу 5 2010-05-05 183.81.169.2

Хамгын гол нь уул уурхайн лицэнзүүдийг хаасан байгаа Дахин хуульчилтал Алтанхуягыг огт өөрчилж болохгүй Аягүй бол ураны тухай хуулийг засаж Хятад Канадуудад боломж олгож магад шүү Өөр юу ч хийж магад жишээлбэл Фeрнандo Дe Сoтoг Элбэг урьсан тэр хүний тухай шалгавал Дэлхийн зэсийн худалдааны eрөнхийлөгч цагтаа Пeрү-н Торомочо зэсэн уулыг маш хямдаар Хятадад зуучилж байсан олон оронд тэр эрхмийг орохыг хориглодог гэх мэт нэтээр шалгаад үзвэл мэднэ ээ

Avatar

ZOCHIN 2010-05-05 203.91.114.3

SANJIIN BAYAR ZORIUD L MAXN-IIN BAIRIIG SHATAALGASAN BAXGYI YUDAA MARGAASH NI YYDEND NI OCHOOD UILAGNAAD BAISAN NI ZURAGTAAR GARAA BIZDEE BAISHIND IX XAIRTAI XYN YM BAIXDAA

Avatar

Зочин 2010-05-05 202.179.20.131

Бөөрөнхий ярилцлага

Avatar

заавал уншина уу 4 2010-05-05 183.81.169.2

Бат-үүлийн малгай Зоригийн гэрээс олдож байсан Зоригийн гэргий Хулан Бат-үүлийн дотно найз нилээд бүтэлгүйгээрээ зартай эмэгтэй байсан дараа нь Элбэг ДаГанболд энхсайхан eрөнхий сайд болж Монголын эдийн засгыг хятадаас хараат болгож бүх үйлдвэр хөрөнгөөр нь тоглосон тэр үeд залгаж eрөнхий сайд болж байсан Наранцацралт ослоор нас барсан зэргийг санахад л хэн нь хэн бэ гэдэг дэндүү тодорхой

Avatar

заавал уншина уу 3 2010-05-05 183.81.169.2

Монгол Бакиeвүүдад хэлэхэд цаазлах ялыг хасаад амь гарчихна гэж бодоод юу хожих юм бол доо зайлуул

Avatar

заавал уншина уу 3 2010-05-05 183.81.169.2

Монгол Бакиeвүүдад хэлэхэд цаазлах ялыг хасаад амь гарчихна гэж бодоод юу хожих юм бол доо зайлуул

Avatar

заавал уншина уу2 2010-05-05 183.81.169.2

Бат-үүл зэс боловсруулах үйлдвэр барихыг эсэргүүцэж байсан Баабарын алдарт зохиолд Монголд үйлдвэрлэл хэрэггүй зэрэг өгүүлбэрүүдийг олонтаа уншиж л байсан

Avatar

заавал уншина уу 1 2010-05-05 183.81.169.2

Алтанхуягыг өөрчлөх нь зорилго нь Монгол Улсын хууль тогтоомжийг өөрчлөхөд саад болоод байгаа юм Элбэгдoрж сая Хятад явж хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулсан нь Элбэгдoржид дутагдаад байсан Хятадтай ажиллах хууль эрх зүйн үндэсээ бий болгож байгаа явдал юм Элбэг Да Ганболд Баабар Бат-үүл нар Монголоор дахин тоглох гэж байгаа Монгол тэдний хувьд зүгээр л Баруун Хятадын хямд түүхий эд бэлддэг ядуу орон байх ёстой гэсэн

Avatar

Зочин 2010-05-05 203.91.114.3

Зориг Бат-үүл Элбэгдорж нар дээр Баабарыг оруулах хэрэгтэйБаабар бол эднээс хол түрүүлсэн байсан

Avatar

enxee 2010-05-05 58.236.8.48

za xet neg talaa barij yarbal boloxgyi dald ytga n e batyyliin esreg bolox geed bnadaa xooson baatar mini esainbodesbel ebatyyltei xalz metgelzex xen n ynen n xaragdana dyy xyy

Avatar

Зочин 2010-05-05 202.170.85.15

Арчаагүй шаар ш дээ 20 жилээр хийсэн баримтат кинонд Германаас хөөгдаж ирсэнээ шал худлаа шааж байна лээ Женко Баттулгын бөгсийг долоож яваа амьтан чаавас АН ҮЭНН МҮДН МоАН ИЗН БНН ЭОН гээд миний мэдэхийн 10-аад нам дамжсан

Avatar

Тамын тогоо 2010-05-05 182.160.7.244

ДарьСүхбаатар хамт ардчиллын төлөө явсан гэх эдгээр хүмүүсийнхээ тухай ингэж атаа хорсолын шинжтэй зүйл хэлж байгаа нь монголчуудын тамын тогооны үлгэрийг санагдуулж байнаОлигтойхон эр бол нам нэгт нөхөд нь гайгүй үнэлэлт авч хүндтэй албан тушаал хашиж байхад харин баярлаж урмын үг хайрламаар дааАН-ын нөхөд хоорондоо хөлөө жийлцээд байвал ирэх сонгуулиар ялагдахын цондон

Avatar

Зочин 2010-05-05 202.72.242.146

ene n**** enhbayaraas altangadas hgut-giin odong tangaragaa hudaldaj avsan etgeed

Avatar

Зочин 2010-05-05 182.160.1.91

баттулга сайд бол үнэхээр алсыг харж байгаа хүн шүү дэмжиж байгаа

Avatar

Зочин 2010-05-05 202.180.218.13

ШВEИЦАРь улсад vйлдвэрлэсэн спиртэн Д буюу спиртэн суурьтай витамин Д3 зарна урьдчилан сэргийлэх болон эмчилгээний зориулалтаар хэрэглэнэ урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хvvхдэд 2-5 долоо хоногтойгоос нь эхлэн 1нас хvртэл н уулгаснаар рахит євчнєєр хэзээ ч євчлєхгvй єдєрт 4 дуслаар уух шингэнд нь юмуу хоолонд нь дусааж өгнө дангаар нь өгч болохгүй Д витамины дутагдалд орж рахит болсон бол 5 дуслаар єгнє витамин дараах тохиолдолд хэрэглэнэ – бага насны хvvхдийн ясны зєєлрєлт сийрэгжилтЖнь хєл майг болох хөлрөх шүд нь ургахгүй байх үс унах гм-ээс урьдчилан сэргийлэхэд – рахитын бvх хэлбэрийн євчнийг эмчлэхэд 1шилийг 3-4 cap ууна 20000тєгрєг yтac99975275 рахит өвчний тухай дэлгэрэнгүй мэдээллийг дараах хаягаар авч болно wwwasuultnet

Avatar

Зөгий 2010-05-05 202.179.27.53

Улаан дээлт Дарь Сүхбаатар дажгүй ярилцлага өгсөн байна Болоош дээ Харин ямар алба хашиж байгаа нь мэдэгдсэнгүй Түүний төрийн албанд амжилт хүсье

Avatar

Зочин 2010-05-05 202.170.85.8

СЗориг ЭБат-Үүл ЦЭлбэгдорж -ийг түүхэнд Монголын Ардчиллыг Эцэг хэмээн 50 жилийн дараагаас дурсгалыг нь хүндэтгэх болов уу даа

NewsMN Гар утасны хувилбар Татах
NEWS.mn

Мэдээллийн эх сурвалж